علوم تربیتی

علوم تربیتی
مطالب مربوط به رشته های علوم تربیتی، روانشناسی،امور تربیتی  
لینک دوستان
پيوندهای روزانه

 

زندگینامه استاد شهید مرتضی مطهری

 

 

 

۱-ولادت شهید مطهری : استاد شهيد آيت الله مطهري در 13 بهمن 1298 هجري شمسي در فريمان واقع در 75 کيلومتري شهر مقدس مشهد در يک خانواده اصيل روحاني چشم به جهان مي گشايد. پس از طي دوران طفوليت به مکتبخانه رفته و به فراگيري دروس ابتدايي مي پردازد.

 

 

۲ - ورود به حوزه علمیه : در سن دوازده سالگي به حوزه علميه مشهد عزيمت نموده و به تحصيل مقدمات علوم اسلامي اشتغال مي ورزد. در سال 1316 عليرغم مبارزه شديد رضاخان با روحانيت و عليرغم مخالفت دوستان و نزديکان، براي تکميل تحصيلات خود عازم حوزه علميه قم مي شود در حالي که به تازگي موسس گرانقدر آن آيت الله العظمي حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي ديده از جهان فروبسته و رياست حوزه را سه تن از مدرسان بزرگ آن آيات عظام سيد محمد حجت، سيد صدرالدين صدر و سيد محمد تقي خوانساري به عهد گرفته اند.

 

 

 

 

 

۳- تحصیلات حوزوی استاد مطهری:

 

 

اول) دروس علمي: دوره اقامت پانزده ساله خود در قم از محضر مرحوم آيت الله العظمي بروجردي (در فقه و اصول) و حضرت امام خميني ( به مدت 12 سال در فلسفه ملاصدرا و عرفان و اخلاق و اصول) و مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي (در فلسفه : الهيات شفاي بوعلي و دروس ديگر) بهره مي گيرد. قبل از هجرت آيت الله العظمي بروجردي به قم نيز استاد شهيد گاهي به بروجرد مي رفته و از محضر ايشان استفاده مي کرده است.

 


دوم )دروس اخلاقي و عرفاني: استاد شهيد مدتي نيز از محضر مرحوم آيت الله حاج ميرزا علي آقا شيرازي در اخلاق و عرفان بهره هاي معنوي فراوان برده است. نيز از دروس اخلاقي و عرفاني امام خميني بهره برد.


ازاساتيد ديگر استاد مطهري مي توان از مرحوم آيت الله سيد محمد حجت ( در اصول) و مرحوم آيت الله سيد محمد محقق داماد (در فقه) نام برد.

 

 

۴-فعالیتهای دینی (مذهبی وسیاسی استاد): وي در مدت اقامت خود در قم علاوه بر تحصيل علم، در امور اجتماعي و سياسي نيز مشارکت داشته و از جمله با فدائيان اسلام در ارتباط بوده است.

 


اول)فعالیتهای مذهبی: در سال 1331 در حالي که از مدرسين معروف و از اميدهاي آينده حوزه به شمار مي رود به تهران مهاجرت مي کند . در تهران به تدريس در مدرسه مروي و تأليف و سخنرانيهاي تحقيقي مي پردازد. در سال 1334 اولين جلسه تفسير انجمن اسلامي دانشجويان توسط استاد مطهري تشکيل مي گردد . در همان سال تدريس خود در دانشکده الهيات و معارف اسلامي دانشگاه تهران را آغاز مي کند. در سالهاي 1337 و 1338 که انجمن اسلامي پزشکان تشکيل مي شود . استاد مطهري از سخنرانان اصلي اين انجمن است و در طول سالهاي 1340 تا 1350 سخنران منحصر به فرد اين انجمن مي باشد که بحثهاي مهمي از ايشان به يادگار مانده است.

 

 

 

 

 

دوم)فعالیتهای سیاسی:

 


الف)درقیام پانزده خرداد: ایشان همواره در کنار امام بودبه طوري که مي توان سازماندهي قيام پانزده خرداد در تهران و هماهنگي آن با رهبري امام را مرهون تلاشهاي او و يارانش دانست. در ساعت 1 بعد از نيمه شب روز چهارشنبه پانزده خرداد 1342 به دنبال يک سخنراني مهيج عليه شخص شاه به وسيله پليس دستگير شده و به زندان موقت شهرباني منتقل مي شود و به همراه تعدادي از روحانيون تهران زندانی مي گردد. پس از 43 روز به دنبال مهاجرت علماي شهرستانها به تهران و فشار مردم، به همراه ساير روحانيون از زندان آزاد مي شود.

 


ب)هدايت هيئتهاي موتلفه:
پس از تشکيل هيئتهاي موتلفه اسلامي، استاد مطهري از سوي امام خميني همراه چند تن ديگر از شخصيتهاي روحاني عهده دار رهبري اين هيئتها مي گردد. پس از ترور حسنعلي منصور نخست وزير وقت توسط شهيد محمد بخارايي کادر رهبري هيئتهاي موتلفه شناسايي و دستگير مي شود ولي از آنجا که قاضي يي که پرونده اين گروه تحت نظر او بود مدتي در قم نزد استاد تحصيل کرده بود به ايشان پيغام مي فرستد که حق استادي را به جا آوردم و بدين ترتيب استاد شهيد از مهلکه جان سالم بدر مي برد.

 


ج) مبارزه با کجرویها وانحرافات: در اين زمان وي به تأليف کتاب در موضوعات مورد نياز جامعه و ايراد سخنراني در دانشگاهها ، اسلامي کردن محتواي نهضت اسلامي پزشکان، مسجد هدايت، مسجد جامع نارمک و غيره ادامه مي دهد. به طور کلي استاد شهيد که به يک نهضت اسلامي معتقد بود نه به هر نهضتي، براي اسلامي کردن محتواي نهضت تلاشهاي ايدئولوژيک بسياري نمود وبا کجرويها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد. در سال 1346 به کمک چند تن از دوستان اقدام به تأسيس حسينيه ارشاد نمود به طوري که مي توان او را بنيانگذار آن موسسه دانست. ولي پس از مدتي به علت تکروي و کارهاي خودسرانه و بدون مشورت يکي از اعضاي هيئت مديره و ممانعت او از اجراي طرحهاي استاد و از جمله ايجاد يک شوراي روحاني که کارهاي علمي و تبليغي حسينيه زير نظر آن شورا باشد سرانجام در سال 1349 عليرغم زحمات زيادي که براي آن موسسه کشيده بود و عليرغم اميد زيادي که به آينده آن بسته بود در حالي که در آن چند سال خون دل زيادي خورده بود از عضويت هيئت مديره آن موسسه استعفا داد و آن را ترک گفت.

 


د)حمایت از مظلومان فلسطین در برابر اسرائیل: در سال 1348 به خاطر صدور اعلاميه اي با امضاي ايشان و حضرت علامه طباطبايي و آِيت الله حاج سيد ابوالفضل مجتهد زنجاني مبني بر جمع اعانه براي کمک به آوارگان فلسطيني و اعلام آن طي يک سخنراني در حسينيه ارشاد دستگير شد و مدت کوتاهي در زندان تک سلولي به سربرد.

 


ه)سخنراني هاي انقلابي و بازداشت استاد: از سال 1349 تا 1351 برنامه هاي تبليغي مسجدالجواد را زير نظر داشت و غالباً خود سخنران اصلي بود تا اينکه آن مسجد و به دنبال آن حسينيه ارشاد تعطيل گرديد و بار ديگر استاد مطهري دستگير و مدتي در بازداشت قرار گرفت. پس از آن استاد شهيد سخنرانيهاي خود را در مسجد جاويد و مسجد ارک و غيره ايراد مي کرد. بعد از مدتي مسجد جاويد نيز تعطيل گرديد. در حدود سال 1353 ممنوع المنبر گرديد و اين ممنوعيت تا پيروزي انقلاب اسلامي ادامه داشت.

 


و) استادمطهری و خطر منافقین: اما مهمترين خدمات استاد مطهري در طول حيات پر برکتش ارائه ايدئولوژي اصيل اسلامي از طريق درس و سخنراني و تأليف کتاب است . اين امر خصوصاً در سالهاي 1351 تا 1357 به خاطر افزايش تبليغات گروههاي چپ و پديد آمدن گروههاي مسلمان چپ زده و ظهور پديده التقاط به اوج خود مي رسد. گذشته از حضرت امام، استاد شهید مرتضی مطهري اولين شخصيتي است که به خطر سران سازمان موسوم به « مجاهدين خلق ايران » پي مي برد و ديگران را از همکاري با اين سازمان باز مي دارد و حتي تغيير ايدئولوژي آنها را پيش بيني مي نمايد.

 


ز)تدريس در حوزه علميه و...: در اين سالها استاد شهيد به توصيه حضرت امام مبني بر تدريس در حوزه علمي قم هفته اي دو روز به قم عزيمت نموده و درسهاي مهمي در آن حوزه القا مي نمايد و همزمان در تهران نيز درسهايي در منزل و غيره تدريس مي کند. در سال 1355 به دنبال يک درگيري با يک استاد کمونيست دانشکده الهيات! زودتر از موعد مقرر بازنشسته مي شود . همچنين در اين سالها استاد شهيد با همکاري تني چند از شخصيتهاي روحاني، «جامعه روحانيت مبارز تهران » را بنيان مي گذارد بدان اميد که روحانيت شهرستانها نيز به تدريج چنين سازماني پيدا کند.

 


ح)بطور دائمي در خدمت انقلاب و امام قرار گرفتن:گرچه ارتباط استاد مطهري با امام خميني پس از تبعيد ايشان از ايران به وسيله نامه و غيره استمرار داشته است ولي در سال 1355 موفق گرديد مسافرتي به نجف اشرف نموده و ضمن ديدار با امام خميني درباره مسائل مهم نهضت و حوزه هاي علميه با ايشان مشورت نمايد. پس از شهادت آيت الله سيد مصطفي خميني و آغاز دوره جديد نهضت اسلامي، استاد مطهري به طور تمام وقت درخدمت نهضت قرار مي گيرد و در تمام مراحل آن نقشي اساسي ايفا مي نمايد. در دوران اقامت حضرت امام در پاريس، سفري به آن ديار نموده و در مورد مسائل مهم انقلاب با ايشان گفتگو مي کند و در همين سفر امام خميني ايشان را مسؤول تشکيل شوراي انقلاب اسلامي مي نمايد. هنگام بازگشت امام خميني به ايران مسئوليت کميته استقبال از امام را شخصاً به عهده مي گيرد و تا پيروزي انقلاب اسلامي و پس از آن همواره در کنار رهبر عظيم الشأن انقلاب اسلامي و مشاوري دلسوز و مورد اعتماد براي ايشان بود.

 

 

 

 

 

۵- شهادت استاد مطهری بدست گروه فرقان: تا اينکه در ساعت بيست و دو و بيست دقيقه سه شنبه يازدهم ارديبهشت ماه سال 1358 در تاريکي شب در حالي که از يکي از جلسات فکري سياسي بيرون آمده بود يا گلوله گروه نادان و جنايتکار فرقان که به مغزش اصابت نمود به شهادت مي رسد و امام و امت اسلام در حالي که اميدها به آن بزرگمرد بسته بودند در ماتمي عظيم فرو مي روند.

 

 

سلام و درود خدا بر روح پاک و مطهرش.

 

 


موضوعات مرتبط: همراه معلمان، نکات مدیریتی، اندیشه و راه استاد شهید مطهری
برچسب‌ها: زندگینامه استاد شهید مرتضی مطهری
[ چهارشنبه چهاردهم خرداد 1393 ] [ 12:21 ] [ بهروز علمی مریان ]
[ جمعه بیست و سوم خرداد 1393 ] [ 23:57 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

بی گمان همه ما از دروغ گفتن و یا شنیدن آن احساس ناخوشایندی داریم. در این میان پدر و مادر که تربیت کودک جزو اصلی ترین وظایف آن هاست، با شنیدن دروغ از کودک خود احساس ناراحتی بیشتری می کنند. اما باید گفت کودکان علاوه بر الگوگیری از رفتار والدین، به دلایل متعدد به دروغ گفتن روی می آورند.

 

دروغ در مقابل راستگویی قرار دارد و در تمامی فرهنگ ها و جوامع امری زشت و ناپسند تلقی می شود. بررسی ریشه ای دلایل دروغگویی امری بسیار پیچیده است و نیاز به واکاوی شخصیت انسان ها دارد. اگرچه ممکن است بعضی آن را یک رفتار زنانه تلقی کنند، اما نتایج تحقیقات نشان می دهد که تفاوت معناداری بین مردان و زنان برای دروغگویی وجود ندارد. در خانواده نیز مواردی پیش می آید که والدین از دروغگویی بیش از حد فرزندان خود ابراز نگرانی می کنند. سیامکی خبوشان، کارشناس ارشد روان شناسی و مشاور خانواده و کودک با بیان این مقدمه به خراسان می گوید: دلایل دروغگویی در کودکان بسیار متعدد است و آغاز آن از زمان تکلم کودک و حدود ۲ سالگی به بعد است.

 

کودکان گاه برای جریحه دار نکردن احساسات دیگران، پنهان کردن احساسات یا واکنش های خود، فرار از تنبیه و دریافت پاداش و توجه، دروغ می گویند.نکته این جاست که واقعیت و تخیل در زندگی کودکان زیر ۶سال در هم تنیده است و کودک ممکن است هر آن چه را به ذهنش می رسد بر زبان آورد. به این نوع دروغ، «دروغ سیاه و سفید» می گوییم. در بیشتر موارد چنین گفته هایی بسیار اغراق آمیز و غیرواقعی است .مثلا پسربچه ۶ساله ای با هیجان به مادرش می گوید: «من دیروز یک غول دیدم!»در واقع دروغ بیان کننده حقایق مربوط به امیدها و دلهره ها و آشکار کننده آن چیزی است که فرد می خواهد باشد. والدین از طریق اطلاعاتی که از گفته های دروغین کودک کسب می کنند، می توانند به کودک کمک کنند تا واقعیت را از افکار پوچ و خیالی تشخیص دهد. فاطمه زارع، کارشناس مسئول مرکز بهداشت روان و مشاور با بیان این مطلب به ایسنا می گوید: وقتی بچه ای می گوید که برای عید یک فیل زنده به عنوان هدیه سال نو دریافت کرده است، باید گفت که او دوست دارد یک فیل داشته باشد و نباید او را بابت گفتن این جمله سرزنش کرد.

 

به گفته زارع، گاهی کودک دروغ می گوید، زیرا اجازه ندارد حقیقت را بگوید. به عنوان مثال وقتی به مادرش می گوید که از برادرش متنفر است، تنبیه می شود. اما اگر بلافاصله حرفش را پس بگیرد، والدین، او را بابت انکار احساسش مورد تشویق قرار می دهند. با این تجربه کودک نتیجه می گیرد که انسان به دلیل گفتن حقیقت تنبیه می شود. گاهی هم والدین، کودک را به دروغگویی تشویق می کنند. به این صورت که کودک مجبور می شود به منظور دفاع از خود دروغ بگوید. این کارشناس ادامه می دهد: کودکان از این که والدین از آن ها پرس و جو کنند، بیزارند به خصوص وقتی گمان کنند والدین از قبل پاسخ ها را می دانند. کودکان همچنین از سوال های غافل گیر کننده بدشان می آید سوالاتی که وادارشان می کند دروغ بگویند، حقیقت را پنهان کنند و خجالت بکشند.

 

● الگوگیری از کودکان

 

نباید از نقش والدین و الگوهایی که در اختیار کودک قرار می گیرد، در گرایش کودک به دروغگویی غافل شد. چنان که به گفته سیامکی خبوشان، گاهی والدین خودشان به وضوح دروغ می گویند اما نادیده گرفتن حقیقت از سوی کودک را بر نمی تابند. در صورتی که چنین انتظاری بی جاست. گاهی کودک به علت نداشتن تمرکز و توجه به محیط پیرامون، مسائل را پس و پیش یا به اشتباه روایت می کند و والدین بنا را بر دروغگویی کودک می گذارند. کودکان اغلب تمایلی به دروغگویی ندارند اما وقتی به حساسیت و نقطه ضعف والدین پی می برند، به دروغگویی رو می آورند تا جلب توجه کنند. به عنوان مثال چون کودک می داند که مادر نسبت به سلامت او حساس است، به دروغ از دل درد شکایت می کند. دروغ گویی در کودکان باهوش، ریسک طلب، هیجان خواه، تنوع طلب و اجتماعی بیشتر مشاهده می شود و کودکان کمرو و خجالتی، بیش فعال و عقب مانده کمتر دروغ می گویند.

 

● راهکارها

 

یکی از بهترین راه های پیشگیری از دروغگویی در کودکان این است که او را وادار نکنیم برای دفاع از خود دروغ بگوید. بهتر است اگر نسبت به دروغگویی وی مطمئن هستیم، بدون اشاره مستقیم و استفاده از واژه دروغگویی او را متوجه کار اشتباهش کنیم. زارع با اشاره به این که گاهی والدین خودشان انگ دروغگو بودن به کودک می زنند، تصریح می کند: والدینی که دایم گفته های کودک را انکار می کنند، به طور غیرمستقیم به او می گویند که دروغ می گوید. یا وقتی کودک دروغ آشکار می گوید به شدت عصبانی می شوند و او را سرزنش می کنند. بهتر است والدین خط مشی مشخصی در برابر دروغگویی کودک داشته باشند.بدون سوال پیچ کردن یا بازجویی از کودک طی چند سوال و جواب کوتاه سعی کنند واقعیت یا بخشی از آن را از زبان کودک بشنوند، موضوع را بزرگ و مهم جلوه ندهند و با قاطعیت اما واضح و شفاف درباره موضوع با کودک صحبت کنند. کودک باید طی گفت وگو احساس کند راستگویی به وی کمک می کند یا در پایان گفت وگو به این نتیجه برسد. باید آگاهانه شرایطی را برای کودک ایجاد کنیم که دروغ نگوید و اگر دروغ می گوید نه با واکنش احساسی و هیجانی بلکه به صورت منطقی به او بفهمانیم که نیازی به دروغگویی نیست.

 

● ریشه یابی علت دروغگویی

 

استفاده از واژه های «الکی»، «شوخی» و یا «دروغ» نباید در خانواده رواج داشته باشد و کودک باید بداند دروغ در هر شکلی ناپسند است. سیامکی با بیان این مطلب که بهتر است ریشه دروغگویی کودک را دریابیم، تاکید می کند: بهتر است به جای در نظر گرفتن تنبیه یا تهدید کودک تلاش کنیم به موضوع از دید کودک بنگریم تا دریابیم کودک از دروغگویی چه نفعی می برد و به دنبال چیست. سپس به او نزدیک شویم. همچنین هرگز انگ دروغگو بودن به کودک نزنیم. بهتر است به تخیلات کودک احترام بگذاریم و او را بابت حرف زدن درباره موضوعاتی مثل غول و فرشته و حیوانات عجیب و غریب سرزنش نکنیم.

 

گاهی والدین از دروغگویی مقابل کودک اجتناب می کنند اما در عوض پنهان کاری را به او یاد می دهند. پنهان کاری هم شکل دیگری از دروغ است و در طول زمان کودک یاد می گیرد که چه طور حرف بزند تا متهم به دروغگویی نشود. همچنین کاهش اعتماد به نفس در کودک با تمایل به دروغگویی در ارتباط است و بچه هایی که عزت نفس پایین دارند به «خودیاری کاذب» یا به عبارتی به اغراق در بیان توانایی ها و حوزه اختیارات خود روی می آورند تا آن خلاء را جبران کنند.

 

اگر دروغگویی تا ۷ سالگی درمان نشود همزمان با رشد کودک شاخه و برگ بیشتری پیدا می کند و درمان آن دشوارتر می شود. سیامکی خبوشان با اشاره به این مطلب می گوید: یک دانش آموز دبیرستانی ناخواسته دروغ نمی گوید بلکه با ظرافت و زیرکی واقعیت را طور دیگری جلوه می دهد. اغلب این دانش آموزان برای فرار از تنبیه یا دریافت پاداش دروغ می گویند. این امر حاکی از آن است که شالوده رفتار اخلاقی در دوران کودکی آن ها به درستی پی ریزی نشده است و حالا در دوران بزرگسالی برای رسیدن به اهداف خاص دروغ می گویند. در این سنین فشارهای والدین موقعیت را بدتر می کند و راهی جز دروغگویی برایشان باقی نمی ماند.

 

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

منبع:روزنامه خراسان


موضوعات مرتبط: همراه معلمان، علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، روش تحقیق، خانواده وزندگی، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ سه شنبه هفتم آبان 1392 ] [ 13:40 ] [ بهروز علمی مریان ]
[ دوشنبه بیست و نهم مهر 1392 ] [ 23:18 ] [ بهروز علمی مریان ]

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


علل بی نظمی دانش آموزان در کلاس درس و شیوه های برخورد با آن


تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد



بسیاری از معلمان و حتی مدیـران مـدارس از دانش آموزانی که به اعتقاد آن ها شلوغ هستند و رفتارهای نا خواسته و نا مناسبی از خود بروز می دهند و به این ترتیب نظم و انضباط مدرسه و کلاس درس را دچار اخلال می کنند گله دارند . هر کدام از این افراد واکنش های متفاوتی در مقابل این نوع دانش آموزان از خود نشان می دهند و تصمیم گیری ها ی آنان در این زمینه هم متفاوت است . معمول ترین و آشکار ترین این تصــمیـم گیـری ها برای کاهش یا از بین رفــتن بی نظمی ، گرفتن تعهد کتبی از دانش آموزان و در صورت تکرار از والدین آنان ، تهدید به تنبیه و حتی عملی کردن آن و در نهایت اخراج موقتی از کلاس و مدرسه است . از این رو ، نگارش این مقاله و مطالعه ی آن ، به معلمان و مدیران کمک می کند تا تصمیمات آگاهانه تری بگیرند .



در زمــینه ی بی نظــمی دانــش آمــوزان در کـلاس درس ، معلمان بایــد به سه سوال پاسخ دهند :

1) علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان کدام اند ؟

2 ) چگونه می‌توان از بروز و ظهور رفتار های نا مناسب دانش آموزان ، که نظم و انضبــاط را به مخاطره می اندازند ، پیشگیری کرد ؟

3 ) به هنگام وقوع رفتار های نا مطلوب دانش آموزان ، چه باید کرد ؟



برای پاسخ دادن به این سوال هــا به عــبارت دیــگــر ، شنا سایی علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان در مجموعه عامل های متعدد ، باید زیر مجموعه ای از عوامل کشف شوند تا با ارائه ی راه کار های کاربردی برای از بین بردن یا کاهش آن ها ، تغییرات مناسب و مثبت در کیفیت نظم و انضباط مدرسه ایجاد شود. در این ارتباط ، کارگاهی با حضور عده ای از معلمان با تجربه در مراکز تربیت معلم یاسوج برگزار شد . حاصل چند جلسه بارش مغزی در این کار گاه برای پاسخ به سوال های یاد شده ، بررسی شد . سپس با اندکی دخل و تصرف و تغییر در دید گاه های افراد ، این مقاله برای استفاده ی معلمان و مدیران مدارس و دست اندر کاران تعلیم و تربیت تهیه و تنظیم شد.

علل بی انضباطی دانش آموزان را می توان با توجه به ابعاد در یک مقاله نمی گنجد ، اما به دلیل کاربردی بودن بحث وجلوگیری از طولانی شدن آن ابتدا به ذکر علل و عوامل کلی بی انـضباطی دانــش آموزان می پردازیم ، آنگاه حاصل هم اندیشی معلمان با جربه را در این زمینه به طور مختصر بررسی می کنیم و در پایان هر قسمت ، راهکار های عملی برای جلوگیری از بی انضباطی دانش آموزان را به منظور برقراری نظم و انضباط در مدرسه ارائه می کنیم .



علل و عوامل بی نظمی دانش آموزان را می‌توان به پنج دسته تقسیم کرد :

الف ) علل مربوط به دانش آموزان (ویژگی های فردی آنان ) ؛

ب ) عوامل مربوط به معلم ؛

ج ) عوامل مربوط به فضای مدرسه ، کلاس درس و کارکنان ستادی مدرسه ؛

د) ویژگی های خانوادگی دانش آموزان ؛

و ) عوامل اجتماعی .



نظم و انضباط تعاریف متعددی دارد. عده ای کنترل رفتار فرا گیرند گان و تسلط بر عوامل رفتاری آنان را انضباط می نامند . برخی دیگر معتقدند نظم و انضباط شامل هر نوع سازماندهی در محیط مدرسه و کلاس است ، به نحوی که سبب افزایش یاد گیری شود . صفوی ( 1383 ) می گوید« انضباط عبارت است از اعمال قواعد و مقرراتی که یاد گیری از تسهیل می کند و اخلال در کلاس را به حداقل کاهش می دهد (ص 266 ) . لو فرانسوا (1991 ) معتقد است " انضباط" به آن دسته از اعمال معلم اطلاق می شود که مانع سر زدن رفتارهایی از دانش آموز است که فعالیت کلاسی را مختل یا تهدید به اخلال می کنند(نقل از زمانی ، 1378) با وجود این ، بی نظمی یا بی انضباطی را می‌توان این گونه تعریف کرد : انجام دادن هر عمل یا رفتاری به وسیله ی دانش آموز که سازماندهی مدرسه و فعالیت های کلاس را مختل یا تهدید به اخلال می کند. بروز رفتارهایی از دانش آموزان که انضباط کلاس را مختل می کنند ، تنها به معلم و کلاس درس مربوط نیستند، بلکه همان طور که قبلا گفته شد علل دیگری نظیر عوامل آموزشگاهی‌ ، خانوادگی ، اجتماعی و... وجود دارند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم زمینه را برای بروز رفتار های مخرب دانش آموزان فراهم می‌کنند . بنابراین ، برای برقراری انضباط در کلاس درس و اداره ی آن ، معلمان باید قبل از برقراری نظم و انضباط اقدامات لازم را برای پیشگیری از رفتار های نامناسب دانش آموزان را به کار گیرند ؛ زیرا پیشگیری مهم تر از در مان است . کانین ( 1970 ) در تحقیق خود که به مقایسه ی رفتار معلمان در کلاس های دارای رفتارهایی نا مطلوب وکلاس‌های عادی پرداخته است او می‌گوید : تفاوت این کلاس‌ها به نحوه‌ی پاسخ گویی معلمان به رفتار نامطلوب دانش آموزان مربوط نیست ، بلکه از اقدامات پیشگیرانه ی آن ها نا شی می‌شود (نقل از کدیور 1382 ص 431 ) به هر حال بی نظمی های دانش آموزان در کلاس علل متعدد دارد :

الف – علل مربوط به دانش آموزان

گاهی علل بی نظمی در کلاس ناشی از خود دانش‌آموز است . برخی از این علت ها عبارت است از :

1 ) ناراحتی های جسمی ، روحی و روانی ؛

2 ) نداشتن علاقه و انگیزه ؛

3 ) سر در گم بودن و بی اعتنایی به انتظارات معلم و قوانین و مقررات مدرسه و کلاس درس ؛

4 ) نداشتن برنا مه ی مشخص مطالعه ؛

5 ) کم خوابی و خستگی مفرط ؛

6 ) انجام دادن تکالیف خود ؛

7 ) تغذیه ی نا مناسب ؛

8 ) نا امیدی به آینده ؛

9 ) استقلال طلبی و مقابله با اقتدار معلم .



از بین بردن یا کاهش عوامل بی نظمی ، در درجه ی اول مستلزم هم کاری و هماهنگی میان خانه و مدرسه است ، و روشن است که معلمان و اولیای مدرسه به تنهایی و بدون همکاری والدین کاری از پیش نخواهند برد . بنا براین ، در نظام آموزش و پرورش برای برقراری ار تباط میان خانه و مدرسه نهاد مستقلی به نام انجمن اولیا و مربیان به وجود آمده است که این نهاد در هر مدرسه ای برای آگا هی والدین از مراحل رشد فرزندان خود در سنین متفاوت و آگاه کردن آن ها از این مسائل فعالیت می کند :

o توجه والدین به وضعیت جسمی و روحی فرزندان خود ؛

o ایجاد شرایط ، موقعیت و امکانات مورد نیاز برای پیشرفت تحصیلی فرزندان خود ؛

o تشویق ما دی و معنوی و تقویت اعتماد به نفس آن ها ؛

o پذیرش وضعیت خاص فرزندان خود و مقایسه نکردن آن ها با افراد دیگر؛

o تبعیض قایل نشدن بین آن ها ؛

o تهیه ی میز و صندلی ، اتاق مطالعه ، وسایل مورد نیاز ، رعایت سکوت هنگام مطالعه؛

o کمک به آن ها در تهیه و اجرای برنامه ی مطالعه ؛

o تشویق آن ها به ورزش و تفریحات سالم و تنظیم خواب و استراحت آن ها ؛

o داشتن برنامه ی تغذیه ی مناسب ، کمک به آن ها در انتخاب دوستان مناسب ؛

o آگاه کردن فرزندان از وظایف خود در مدرسه و خانه ، رعایت حقوق معلمان و کمک به دوستان و هم کلاسان خود ؛



و در نهایت تشویق آن ها به رعایت نظم و انضباط در مدرسه و کلاس درس ، اغلب، والدین علاقه مندند که بدانند در طول سال تحصیلی، درخصوص امور تحصیلی وحتی تر بیتی فرزندان خود ، چه وظیفه ای به عهده دارند وچه کمک هایی سبب پیشرفت تحصیلی فرزندانشان می شود . آگاهی از این مسائل، مستلزم ارتباط مستمر با مدرسه است.



ب- علل مربوط به معلم

1) فقدان آماد گی جسمی ، روحی و روانی معلم ؛

2 ) نا مناسب بودن وضعیت ظا هری معلم ؛

3 ) نا آگاهی از روش های جدید تدریس و استفاده ی مکرر از روش های سنتی ؛

4 ) بی علاقه بودن به شغل معلمی ؛

5 ) نا توانی در برقراری ارتباط مطلوب با دانش آموزان ؛

6 ) رعایت نکردن عدالت آموزشی ( تبعیض بین دانش آموزان )؛

7 ) نا مناسب و نا رسا نا بودن صدا ی معلم؛

8 ) نداشتن طرح درس؛

9) بی توجهی به نیاز های دانش آموزان؛

10) فعال بودن معلم و منفعل بودن دانش آموزان ؛

11) استفاده ی نا مناسب از تشویق و تنبیه؛

12) بی حـوصــلگی و نداشتن صــبر و بــر د بــاری و سعه ی صدر ؛

13 ) بی نظمی معلم (نظیر دیر آمدن به کلاس و ترک زود هنگام آن و... )؛

14 ) تسلط نداشتن به موضوع مورد یاد گیری؛

15 ) نداشتن رو حیه ی انتقاد پذیری و خود داری از پاسخ گویی به سوال های دانش آموزان؛


تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد



تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد



موضوعات مرتبط: همراه معلمان، علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، خانواده وزندگی، مقالات، معرفی کتاب، نکات مدیریتی
[ دوشنبه بیست و نهم مهر 1392 ] [ 22:55 ] [ بهروز علمی مریان ]

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيدتصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

مراحل روانی - اجتماعی رشد شخصیت

اریکسون رشد شخصیت را به هشت مرحله ی روانی - اجتماعی تقسیم کرد.چهار مرحله ی اول شبیه مراحل دهانی،مقعدی،آلتی،و نهفتگی فروید هستند.تفاوت عمده بین نظریه های آنها در این است که اریکسون بر همبستگی های روانی - اجتماعی تاکید کرد در حالی که فروید بر عوامل زیستی تاکید داشت.

اریکسون معتقد بود که فرایند رشد تحت تاثیر چیزی که وی آن را اصل اپی ژنتیک رسش Epigenetic principle of matuartion نامید قرار دارد.منظور او از این اصطلاح این بود که نیروهای ارثی ویژگیهای تعیین کننده ی مراحل رشد هستند.

در نظریه اریکسون،رشد انسان یک رشته تعارضهای شخصی را در بر دارد.پتانسیل این تعارضها هنگام تولد به صورت آمادگیهای فطری وجود دارد،این آمادگیها در مراحل مختلف،زمانی که محیط ما سازگاریهای خاصی را مطالبه می کند،برجسته می شوند.هر رویارویی با محیط ما بحران نامیده می شود.بحران ما را ملزم می دارد انرژی غریزی خود را مطابق با نیازهای هر مرحله از چرخه زندگی متمرکز کنیم.

هر مرحله رشد بحران یا نقطه ی عطف خودش را دارد که تغییراتی را در رفتار و شخصیت ما ایجاب می کند.ما به این بحران به یکی از این دو روش پاسخ می دهیم:روش ناسازگارانه (منفی) و روش سازگارانه (مثبت).فقط در صورتی که هر تعارض را حل کرده باشیم شخصیت می تواند به توالی رشد عادی خود ادامه دهد و نیروی لازم را برای روبرو شدن با بحران مرحله ی بعد کسب کند.اگر تعارض در هر مرحله ای حل نشده باقی بماند،بعید است که بتوانیم با مشکلات بعدی سازگار شویم.

اریکسون همچنین اظهار داشت که هر یک از هشت مرحله ی روانی - اجتماعی فرصتی را برای پرورش دادن نیروهای بنیادی فراهم می کند.این نیروها زمانی نمایان می شوند که بحران به طور رضایت بخشی حل شده باشد.او معتقد بود که نیروهای بنیادی وابسته به هم هستند،تا وقتی که نیروی مربوط به مرحله ی قبلی تثبیت نشده باشد،نیروی جدید نمی تواند رشد کند.

مراحل رشد روانی - اجتماعی و نیروهای بنیادی اریکسون:

 

مرحلهسنروشهای مقابله کردن سازگارانه در برابر ناسازگارانهنیروهای بنیادی
دهانی - حسیتولد تا ۱ سالگیاعتماد در برابر بی اعتمادیامید
عضلانی - مقعدی۱ تا ۳ سالگیخودمختاری در برابر شرم و تردیداراده
قدرت جابجایی - تناسلی۳ تا ۵ سالگیابتکار عمل در برابر احساس گناههدف
نهفتگی۶ تا ۱۱ سالگیسخت کوشی در برابر حقارتشایستگی
نوجوانی۱۲ تا ۱۸ سالگیانسجام هویت در برابر سردرگمی نقشوفاداری
جوانی۱۸ تا ۳۵ سالگیصمیمیت در برابر انزواعشق
بزرگسالی۳۵ تا ۵۵ سالگیزایندگی در برابر رکودمراقبت
پختگی - پیری۵۵ سالگی به بعدانسجام خود در برابر ناامیدیخرد

 

اعتماد در برابر بی اعتمادی

مرحله ی دهانی - حسی رشد روانی - اجتماعی،شبیه مرحله ی دهانی رشد روانی - جنسی فروید،در سال اول زندگی،زمانی که کودک خیلی درمانده است،روی می دهد.کودک برای زنده ماندن،امنیت،و محبت کاملا به مادر یا مراقبت کننده ی اصلی خود وابسته است.در این مرحله،دهان اهمیت حیاتی دارد.

اریکسون چنین نوشت:کودک از طریق دهان زندگی می کند و با آن عشق می ورزد.

اگر مادر به نیازهای جسمانی کودک به طور مناسب پاسخ دهد و محبت،عشق،و امنیت کافی تامین کند،در این صورت کودک احساس اعتماد را پرورش خواهد داد،نگرشی که نظر کودک در حال رشد را در مورد خودش و دیگران توصیف خواهد کرد.از سوی دیگر،اگر مادر طرد کننده و بی توجه بوده یا رفتار بی ثباتی داشته باشد،کودک نگرش بی اعتمادی را پرورش داده و بدگمان،بیمناک،و مضطرب خواهد شد.به عقیده ی اریکسونفدر صورتی که مادر تمرکز انحصاری بر کودک نداشته باشد نیز بی اعتمادی می تواند روی دهد.اریکسون در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در نوشته های خود این عقیده را بیان کرد که تازه مادری که شغل خارج از خانه را از سر می گیرد و فرزند خود را به خویشاوندان یا مهد کودک می سپارد بی اعتمادی را در کودک به وجود می آورد. 

گرچه الگوی اعتماد یا بی اعتمادی به عنوان جنبه ای از شخصیت  در کودکی تعیین می شود ولی این مشکل می تواند در مرحله ی بعدی رشد دوباره ظاهر شود.برای مثال،رابطه ی ایده آل فرزند - والد سطح بالایی از اعتماد را به وجود می آورد اما در صورتی که مادر بمیرد یا خانه را ترک کند،این احساس اعتماد امن می تواند نابود شود.اگر این اتفاق روی دهد،بی اعتمادی بر شخصیت حاکم می شود.بی اعتمادی کودکی می تواند بعدها در زندگی از طریق مصاحبت با آموزگار یا دوست با محبت و صبور تعدیل شود.

نیروی بنیادی امید با حل موفقیت آمیز این بحران در طول مرحله ی حسی - دهانی همراه است.اریکسون این نیرو را به صورت اعتقاد به اینکه امیال ما ارضا خواهند شد توصیف کرد.امید احساس با دوام اطمینان داشتن از این است که به رغم بدبیاریهای موقتی،زنده خواهیم ماند.


خودمختاری در برابر شرم و تردید

در طول مرحله ی عضلانی - مقعدی در سال دوم و سوم زندگی،که برابر با مرحله ی مقعدی فروید است،کودکان به سرعت تواناییهای جسمانی و ذهنی گوناگون را پرورش می دهند و می توانند خودشان خیلی کارها را انجام دهند.آنها یاد می گیرند که به نحو موثرتری ارتباط برقرار کنند و راه بروند،بالا بروند،هل دهند،بکشند،و شیئی را نگه داشته یا آن را رها کنند.کودکان از این مهارتها احساس غرور می کنند و معمولا دوست دارند تا حد امکان خودشان کارهایی را انجام دهند.

اریکسون معتقد بود که از بین این توانایی ها،مهمتر از همه نگهداشتن و رها کردن هستند. او این رفتارها را نمونه های نخستین واکنش نشان دادن به تعارضهای بعدی در رفتارها و نگرشها دانست.برای مثال،نگهداشتن می تواند به صورت محبت آمیز و یا خصمانه نشان داده شود.رها کردن می تواند به صورت تخلیه ی خشم ویرانگر یا بی تفاوتی آرام نشان داده شود.

نکته ی مهم این است که کودکان در این مرحله برای اولین بار می توانند درجاتی از تصمیم گیری را اعمال کرده و نیروی اراده ی خودمختار خویش را تجربه کنند.گرچه آنها هنوز به والدین خود وابسته هستند،ولی می خواهند خود را به صورت افراد یا نیروهایی در نظر بگیرند که حق و حقوقی داشته و دوست دارند توانایی های نو یافته ی خود را نشان دهند.

در این مرحله،بحران اساسی بین والد و فرزند به آموزش استفاده از توالت مربوط می شود که اولین موردی است که جامعه سعی دارد یک نیاز غریزی را تنظیم کند.به کودک آموزش داده می شود که نگه دارد و فقط در مواقع و مکانهای مناسب رها سازد.امکان دارد والدین به فرزند خود اجازه دهند آموزش استفاده از توالت را با سرعت یا گام خودش پیش ببرد یا اینکه ممکن است آزرده شوند.در این مورد،والدین با تحمیل کردن این آموزش،اراده ی آزاد کودک را نادیده گرفته و وقتی کودک درست رفتار نمی کند ناشکیبایی و خشم نشان می دهند.وقتی والدین به این صورت جلوی تلاش کودک را برای نشان دادن استقلال خود می گیرند و او را ناکام می کنند،کودک احساس خودناباوری و شرم را در برقرار کردن رابطه با دیگران پرورش می دهد.با اینکه ناحیه ی مقعد به خاطر بحران آموزش استفاده از توالت کانون این مرحله است ولی ابراز این تعارض بیشتر روانی - اجتماعی است تا زیستی.

نیروی بنیادی که از خودمختاری به وجود می آید اراده است که تصمیم بحق استفاده از آزادی انتخاب در صورت مواجه شدن با درخواستهای جامعه را شامل می شود.


ابتکار عمل در برابر احساس گناه

مرحله ی قدرت جابجایی ـ تناسلی که بین ۳ تا ۵ سالگی روی می دهد شبیه مرحله ی آلتی در سیستم فروید است.توانایی های حرکتی و ذهنی در حال رشد کردن هستند و کودکان می توانند خودشان بیشتر کارهای خویش را انجام دهند.آنها در خیلی از فعالیتها میل شدیدی به ابتکار عمل نشان می دهند.ابتکار عمل می تواند به شکل خیال پردازی هم پرورش یابد و به صورت میل به تصاحب کردن والد جنس مخالف و رقابت با والد هم جنس آشکار شود.

والدین به این فعالیت های خود انگیخته و خیال پردازی ها چگونه واکنش نشان خواهند داد؟اگر آنها فرزند خود را تنبیه کنند و جلوی این جلوه ی ابتکار عمل را بگیرند،در این صورت کودک احساس گناه را پرورش می دهد که فعالیت های خودگردان وی را در طول زندگی تحت تاثیر قرار خواهد داد.کودک در این رابطه ی ادیپی حتما شکست می خورد. ولی اگر والدین این موقعیت را با محبت و حسن تفاهم هدایت کنند،در این صورت کودک آگاه خواهد شد که چه رفتاری مجاز است و چه رفتاری نیست.

ابتکار عمل کودک می تواند به سمت هدفهای واقع بینانه ای هدایت شود که جامعه آنها را تایید می کند و او را برای پرورش دادن احساس مسئولیت  و اصول اخلاقی در بزرگسالی آماده کند.به زبان فرویدی می توانیم این را فراخود بنامیم.نیروی بنیادی هدف نامیده می شود که از ابتکار عمل سرچشمه می گیرد.


سخت کوشی در برابر حقارت

مرحله ی نهفتگی رشد روانی - اجتماعی اریکسون که بین ۶ تا ۱۱ سالگی روی می دهد با دوره ی نهفتگی فروید مطابقت دارد.کودک مدرسه را آغاز می کند و در معرض تاثیرات اجتماعی تازه ای قرار می گیرد.به صورت ایده آل،کودک در خانه و مدرسه،عادت خوب کارکردن و درس خواندن را (که اریکسون سخت کوشی نامید)عمدتا به عنوان وسیله ای برای کسب تحسین و رضایت خاطر ناشی از انجام دادن موفقیت آمیز یک کار،یاد می گیرد.

از نظر اریکسون در این دوره،پسرها خانه های بالای درخت و هواپیماهای مدل می سازند،دخترها آشپزی و خیاطی می کنند.با این حال،صرف نظر از فعالیتهای مرتبط با این سن،کودکان با استفاده از توجه متمرکز،پشتکار،و پایداری برای انجام دادن کارها تلاش جدی به خرج می دهند.

به قول اریکسون،((هنگامی که کودک برای بکار بردن ابزارها و سلاحهایی که افراد بزرگتر مورد استفاده قرار می دهند آمادگی لازم را کسب می کنند،مهارتهای فنی اساسی پرورش می یابند.))

بار دیگر،نگرشها و رفتارهای والدین و معلمان عمدتا تعیین می کنند که کودکان خود را در پرورش دادن مهارتها و به کارگیری آنها تا چه اندازه ای مناسب در نظر بگیرند.اگر کودکان سرزنش،مسخره،یا طرد شوند،در این صورت احتمالا احساس حقارت و بی کفایتی را پرورش خواهند داد.از سوی دیگر،تحسین و تقویت،احساسهای شایستگی را پرورش داده و تلاش مداوم را ترغیب می کنند.

نیروی بنیادی که از سخت کوشی در مرحله ی نهفتگی حاصل می شود شایستگی است.شایستگی عبارت است از بکار بردن مهارت و هوش در دنبال کردن و کامل کردن تکالیف.

نتیجه ی بحران در هر یک از این چهار مرحله ی کودکی به دیگران بستگی دارد.حل بحران بیشتر در نتیجه ی آنچه در مورد کودک انجام شده است،صورت می گیرد تا آنچه کودک بتواند خودش انجام دهد.با اینکه کودکان از تولد تا ۱۱ سالگی استقلال فزاینده ای را تجربه می کنند،رشد روانی - اجتماعی عمدتا تحت تاثیر والدین و آموزگاران باقی می ماند که در این دوره معمولا مهمترین افراد در زندگی ما هستند.

در چهار مرحله ی آخر رشد روانی - اجتماعی،کنترل فزاینده ای بر محیط خود داریم.ما آگاهانه و به طور سنجیده دوستان،دانشگاه،مشاغل،همسر،و فعالیتهای اوقات فراغت خود را انتخاب می کنیم.با این حال،این انتخابهای سنجیده قطعا تحت تاثیر خصوصیات شخصیت که در مراحل تولد تا نوجوانی پرورش یافته اند قرار دارند.


انسجام هویت در برابر سردرگمی نقش

نوجوانی بین ۱۲ تا ۱۸ سالگی،مرحله ای است که باید با بحران هویت خود مواجه شده و آن را حل کنیم.این زمانی است که خودانگاره ی خویش را تشکیل می دهیم،یعنی ادغام عقایدمان درباره ی خود و درباره ی اینکه دیگران چه تصوری از ما دارند.اگر این فرایند به نحو رضایت بخشی حل شود،نتیجه ی آن تصویری منسجم و باثبات است.

تشکیل دادن هویت و پذیرفتن آن کاری دشوار و اغلب مملو از اضطراب است.نوجوانها نقشها و ایدئولوژیهای مختلف را امتحان می کنند و می کوشند مناسب ترین آن را تعیین کنند.اریکسون معتقد بود که نوجوانی فاصله ی بین کودکی و بزرگسالی و وقفه ی روان شناختی ضروری است که فرصت و انرژی لازم را به فرد می دهد تا نقشهای مختلفی را ایفا کند و خودانگاره های متفاوتی را بپذیرد.

افرادی که با احساس نیرومند هویت خود از این مرحله بیرون می آیند،با اطمینان و اعتماد کافی با بزرگسالی روبرو می شوند.کسانی که نمی توانند به هویت منسجم دست یابند ـ که دچار بحران هویت می شوند ـ سردرگمی نقش را آشکار خواهند ساخت.به نظر می رسد که آنها نمی دانند کیستند،به کجه تعلق دارند،یا به کجا می خواهند بروند.امکان دارد آنها از روال زندگی عادی (تحصیلات،شغل،زندگی زناشویی) دور شوند،همانگونه که اریکسون برای مدتی چنین کرد،یا هویت منفی را در تبهکاری یا مواد مخدر جستجو کنند.حتی هویت منفی،به گونه ای که جامعه آن را تعریف می کند،از بی هویتی بهتر است،گو اینکه این به اندازه ی هویت مثبت رضایت بخش نیست.

اریکسون به تاثیر بالقوه نیرومند گروههای همسال بر رشد هویت در نوجوانی اشاره کرد.او خاطر نشان ساخت که ارتباط زیاد با گروهها و دار و دسته های متعصب یا همانند سازی بی اختیار با شمایل فرهنگ عامه می تواند خود در حال رشد را محدود کند.

نیروی بنیادی که باید در طول دوره ی نوجوانی به وجود آید وفاداری است که از هویت منسجم خود ناشی می شود.وفاداری صمیمیت،صداقت،و وظیفه شناسی را در روابط ما با دیگران شامل می شود.


صمیمیت در برابر انزوا

اریکسون مرحله ی جوانی را از مراحل قبلی طولانی تر می دانست،به طوری که از پایان نوجوانی تا تقریبا ۳۵ سالگی ادامه دارد.در این دوره،خود را از والدین و نهادهای شبه والدین،مانند دانشگاه مستقل کرده و به عنوان فرد بزرگسال پخته و مسئول،انجام وظیفه می کنیم.ما کارهای ثمر بخشی را انجام می دهیم و روابط صمیمانه ای برقرار می کنیم ـ روابط دوستی صمیمی و پیوند جنسی.

از نظر اریکسون،صمیمیت به روابط جنسی محدود نمی شود بلکه احساسهای اهمیت دادن و تعهد را نیز در بر می گیرد.این هیجانها را می توان آزادانه،بدون توسل به مکانیزمهای حفاظت از خود یا دفاعی و بدون ترس از دست دادن احساس هویت نشان داد. 

کسانی که نمی توانند چنین صمیمیتی را در جوانی برقرار کنند،احساس انزوا خواهند کرد.آنها از تماسهای اجتماعی خودداری و دیگران را رد می کنند و حتی امکان دارد به آنها پرخاشگری نشان دهند.آنها ترجیح می دهند تنها باشند زیرا از صمیمیت به عنوان تهدیدی برای هویت خود می ترسند.

نیروی بنیادی که از صمیمیت سالهای جوانی حاصل می شوند عشقاست،که اریکسون آن را مهمترین امتیاز انسان دانست.او آن را به صورت از خودگذشتگی دوجانبه در هویتی مشترک،نوعی آمیختگی خویشتن با فردی دیگر توصیف کرد.


زایندگی در برابر رکود

بزرگسالی ـ تقریبا از ۳۵ تا ۵۵ سالگی ـ مرحله ی پختگی است که نیاز داریم فعالانه به آموزش دادن و هدایت کردن نسل بعدی بپردازیم.این نیاز از خانواده ی نزدیک ما فراتر می رود.از نظر اریکسون، نگرانی ما گسترده تر می شود و نسلهای آینده و نوع جامعه ای را که در آن زندگی خواهند کرد در بر می گیرد.نیازی نیست که کسی پدر یا مادر باشد تا زایندگی نشان دهد و داشتن فرزند نیز به طور خودکار این میل را ارضا نمی کند.

اریکسون معتقد بود که تمام نهادها ـ خواه تجاری باشند یا دولتی،خدمات اجتماعی یا تحصیلی ـ فرصتهایی را برای ابراز زایندگی فراهم می کنند.بنابراین،در هر سازمان یا فعالیتی که درگیر باشیم می توانیم راهی پیدا کنیم تا برای بهبود جامعه در سطح گسترده مربی،معلم،یا راهنمای جوانان باشیم.

در صورتی که افراد میانسال نتوانند یا نخواهند راه خروجی برای زایندگی پیدا کنند،ممکن است غرق در ((رکود،بی حوصلگی،و فقر میان فردی شوند))برداشت اریکسون از این مشکلات عاطفی در میانسالی شبیه برداشت یونگ از بحران میانسالی است.امکان دارد این افراد به مرحله ی شبه صمیمیت واپس روی کرده و خود را به شیوه ی بچگانه لوس کنند.این نیز امکان دارد که آنها به خاطر اینکه به فکر نیازها و آسایش خودشان هستند از لحاظ جسمی و روانی بی ارزش شوند.

مراقبت نیروی بنیادی ناشی از زایندگی در بزرگسالی است.اریکسون مراقبت را به صورت اهمیت دادن به دیگران تعریف کرد و معتقد بود در نیاز به آموزش دادن،نه تنها برای کمک کردن به دیگران بلکه برای تحقق بخشیدن به هویت خویش،آشکار می شود.


انسجام خود در برابر نا امیدی

در مرحله ی آخر رشد روانی ـ اجتماعی،یعنی پختگی و پیری،با انتخاب بین انسجام خود و نا امیدی روبرو می شویم.این نگرشها بر نحوه ای که کل زندگی خود را ارزیابی می کنیم تاثیر می گذارند.در این دوره،تلاشهای عمده ما به اتمام رسیده یا نزدیک به اتمام است.ما زندگی خود را بررسی نموده و به آن می اندیشیم.اگر با احساس خشنودی و رضایت خاطر به گذشته بنگریم،معتقد باشیم که به نحو شایسته ای با پیروزیها و شکستها کنار آمده ایم،در این صورت گفته می شود که از انسجام خود برخورداریم.به بیان ساده،انسجام خود،پذیرفتن جایگاه و گذشته ی خویش را شامل می شود.

از سوی دیگر،اگر زندگی خود را با احساس ناکامی بررسی کنیم،از فرصتهای از دست رفته عصبانی شویم و به خاطر اشتباهاتی که نمی توانند جبران شوند تاسف بخوریم،در این صورت احساس نا امیدی خواهیم کرد.ما از خود متنفر خواهیم  شد،دیگران را سرزنش خواهیم کرد و از آنچه اتفاق افتاده است برآشفته خواهیم شد.

افراد سالخورده باید به کاری بیش از اندیشیدن به گذشته بپردازند.آنها باید فعال بمانند،در زندگی مشارکت اساسی داشته باشند،به دنبال چالش و تحریک از جانب محیط خود باشند.خرد، یکپارچگی تجربه را به نسلهای بعدی انتقال می دهد که به بهترین وجه با واژه ی میراث توصیف می شود.

 منبع : سیدمحمدی، یحیی، ( تالیف:دوان شولتز، سیدنی الن شولتز)، نظریه های شخصیت، نشر ویرایش، ۱۳۹۱

 تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، روش تحقیق، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، اریک اریکسون
[ چهارشنبه بیست و سوم اسفند 1391 ] [ 1:17 ] [ بهروز علمی مریان ]
تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيدتصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد
ضعفهای بنیادی

همانطوری که در هر مرحله ی رشد روانی ـ اجتماعی نیروهای بنیادی ایجاد می شوند،ممکن است ضعفهای بنیادی نیز به وجود آیند.

در رشد نا متعادل،خود فقط یک نگرش،سازگارانه یا ناسازگارانه را شامل می شود.اریکسون این حالت را بدر شدی(Maldevelopment) نامید.در صورتی که فقط گرایش مثبت و سازگارانه در خود وجود داشته باشد،به این حالت((ناسازگاری))گفته می شود.چنانچه فقط نگرش منفی وجود داشته باشد،به این حالت((بدخیمی))گفته می شود.ناسازگاریها می توانند به روان رنجوریها،و بدخیمی ها به روان پریشی منجر شوند.

اریکسون انتظار داشت که هر دو حالت را بتوان از طریق روان کاوی اصلاح کرد.ناسازگاریها که اختلال های نه چندان شدید هستند را نیز می توان از طریق فرایند سازگاری مجدد،به کمک تغییرات در محیط،روابط اجتماعی حمایت کننده،یا سازگاری موفقیت آمیز در مرحله ی بعدی رشد برطرف کرد.

جدول زیر ویژگیهای بدرشدی را برای هر یک از هشت مرحله نشان می دهد.

 

مرحلهروش مقابله کردنبدرشدی
دهانی ـ حسیاعتماد ـ بی اعتمادیناسازگاری حسی ـ کناره گیری
عضلانی ـ مقعدیخودمختاری ـ شرم،تردیدلجاجت و کله شقی و قیحانه ـ وسواس و بی اختیاری
قدرت جابجایی ـ تناسلیابتکار عمل ـ گناهبی رحمی ـ بازداری
نهفتگیسخت کوشی - حقارتخبرگی محدود ـ تنبلی و سستی
نوجوانیانسجام هویت ـ سردرگمی نقشتعصب - انکار و طرد
جوانیصمیمیت ـ انزوابی بندوباری جنسی ـ منحصر به فرد بودن
بزرگسالیزایندگی ـ رکودگسترش افراطی ـ طرد و بی اعتنایی کردن
پختگی و پیریانسجام خود ـ ناامیدیگستاخی ـ تحقیر کردن

 منبع : سیدمحمدی، یحیی، ( تالیف:دوان شولتز، سیدنی الن شولتز)، نظریه های شخصیت، نشر ویرایش، ۱۳۹۱

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيدتصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، نکات مدیریتی، پزشکی، اریک اریکسون
[ چهارشنبه بیست و سوم اسفند 1391 ] [ 1:14 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


 

اهميت و فضيلت نماز از دیدگاه امام علی (ع)

نماز برترين عمل

قال على (عليه السلام ):

او صيكم باالصلوة و حفظها فانها خير العمل و هى عمود دينكم .

(بحارالانوار ج 82 ص 209)

شما را به نماز و مراقبت از آن سفارش مى كنم ، زيرا نماز برترين عمل و ستون و اساس دين شما است .

نماز سيماى دين

قال على (عليه السلام ):

لكل شى ء وجه دينكم الصلوة .

(بحارالانوار ج 82 ص 227)

هر چيزى سيمائى دارد و سيماى دين شما نماز است .

نماز ستون دين

قال على (عليه السلام ):

الله اءلله فى الصلوة فانها عمود دينكم

(نهج البلاغه نامه 47)

خدا را، خدا را كه نماز را از ياد نبريد، زيرا آن ستون دين شما است .

نماز پايه دين

قال على (عليه السلام ):

سست من قواعد الدين ... و اقامة الصلوة .

(شرح غررالحكم ج 2 ص 166)

شش چيز از اصول و پايه هاى دين است ... از جمله برپا داشتن نماز.

وجوب نماز

قال على (عليه السلام ):

تعاهدوا اءمر الصواة و حافظوا عليها و استكثروا منها و تقربوابها فانها كانت على المؤ منين كتابا موقوتا

(نهج البلاغه خطبه 199)

امر نماز را مرا مراعات كنيد و بر حفظ آن بكوشيد و زياد بجا آوريد و به وسيله آن به خدا تقرب جوئيد. زيرا نماز فرضيه اى است كه در وقت معين بر اهل ايمان واجب شده است .

محبوب ترين اعمال

قال على (عليه السلام ):

اءحب الاعمال الى الله الصلوة

(بحارالانوار ج 82 ص 233)

محبوب ترين كارها نزد خداوند نماز است .

زائر پروردگار

قال على (عليه السلام ):

اءلمنتظر وقت الصلوة بعد العصر زائر الله و حق على الله - عزوجل - ان يكرم زائره و يعطيه ما ساءل .

(الخصال باب الثلاثه حديث 127)

هر مسلمانى كه منتظر وقت نماز بعد از عصر است ، زائر پروردگار مى باشد و بر عهده خداوند عزيز و جليل است كه زائر خود را گرامى بدارد و به هر چه را كه خواهد عطا فرمايد.

فرياد ابليس از نماز گزار

قال على (عليه السلام ):

ان العبد اذا سجد نادى ابليس : يا ويله اءصاع و عصيت و سجد و اءبيت .

(بحارالانوار ج 82 ص 233)

وقتى كه بنده اى سجده كرد، ابليس فرياد مى زند: واى بر من ! او اطاعت كرد ولى من معصيت كردم ، او سجده كرد و من از اين عمل سرباز زدم .

قوام اسلام

قال على (عليه السلام ):

اوصيكم بالصلوة التى هى عمود الدين و قو ام الاسلام فلا تغلوا عنها

(مستدرك الوسايل ج 1 ص 172)

سفارش مى كنم شما را به نمازى كه ستون دين و قوام اسلام است ، پس از نماز غافل نشويد.

اقامه نماز نشانه مليت اسلامى

قال على (عليه السلام ):

و اقام الصلوة فانها الملة .

(نهج البلاغه خطبه 110)

بر پا داشتن نماز نشانه اصلى مليت در دين اسلام است .

حفظ نماز

قال على (عليه السلام ):

لا يخرج فى سفر يخاف فيه على دينه و صلوته

(بحارالانوار ج 10 ص 108)

نبايد انسان عزم سفرى را نمايد كه خطرى براى دين و نماز او دارد.

نماز و توبه

قال على (عليه السلام ):

ما اءهمنى ذنب اءمهلت بعده حتى اءصلى ركعتين و اءسال الله العافية

(نهج البلاغه حكمت 291)

گناهى كه پس از آن مهلت يافتم تا دو ركعت نماز گزارم و از خدا اصلاح آن گناه را بخواهم ، مرا اندوهگين نكرد.

نماز برترين وسيله نزديكى به خدا

قال على (عليه السلام ):

 اءلصلوة اءفضل القربتين

(نصنيف غرر الحكم ص 175)

نماز از بين دو وسيله نزديكى به خدا برترين است .

نماز فرق ميان مؤ من و كافر

قال على (عليه السلام ):

اءلفرق بين المومن و الكافر الصلوة . فمن تركها و ادعى الايمان كذبه فعله وكان عليه شاهد من نفسه .

(شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج 20 ص 295)

فرق ميان مؤ من و كافر نماز است و هر كه آن را ترك كند و ادعاى ايمان نمايد، كار و عمل او ادعايش را تكذيب مى كند و شاهد و گواهى از وجود خودش بر او خواهد بود.

تاءكيد پيامبر (صلى الله عليه وآله ) به نماز

قال على (عليه السلام ):

كان رسول الله (صلى الله عليه وآله ) ياءتينا كل غداه فيقول : اءلصلوة رحمكم الله اءلصلوة . انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اءهل البيت و يطهر كم تطهيرا.

(بحارالانوار ج 35 ص 209)

پيامبر اكرم (صلى الله عليه وآله ) هر صبح به خانه ما مى آمد و مى فرمود: وقت نماز است خدايتان شما را رحمت كند (بشتابيد به سوى ) نماز (زيرا خداوند اراده كرده است كه پليدى را از شما خاندان وحى و رسالت دور كند و شما را از گناهان ، پاك و پاكيزه فرمايد.)

نماز ملاك پذيرش ساير اعمال

قال على (عليه السلام ):

الصلوة عمود الدين وهى اول ما ينظر الله فيه من عمل ابن آدم ، فان صحت نظر فى باقى عمله و ان لم تصح لم ينظر له فى عمل و لا حظ فى الاسلام لمن ترك الصلوة .

(دعائم الاسلام ج 1 ص 132) (3)

نماز ستون دين است و آن اولين عمل آدميزاده است كه خدا بدان نظر مى كند، اگر صحيح و درست بود، به ساير اعمالش نيز نظر فرمايد و اگر صحيح نبود در هيچ عمل ديگرش نمى نگرد. و كسى كه تارك نماز باشد بهره اى از اسلام ندارد.

اقامه نماز در همه شرايط

قال على (عليه السلام ):

قال رسول الله (صلى الله عليه وآله ): اذا لم يستطع الرجل يصلى قائما فليصل جالسا فان لم يستطع ان يصلى جالسا فليصل مستلقيا ناصبا رجليه حيال القبلة يومى ايماء.

(عيون اخبار الرضا ج 2 ص 68)

رسول اكرم (صلى الله عليه وآله ) فرموده است : اگر آدمى نتواند ايستاده نماز به جاى آورد، آن را نشسته بخواند. و اگر آن گونه نيز نتواند، به پشت بخوابد و پاهايش را به جانب قبله دراز كند و با ايماء و اشاره نماز بخواند.

پرسش از نمازگزاران در روز حساب

قال على (عليه السلام ):

عن كميل عن اميرالمؤ منين (عليه السلام ) فيما اءوصاه به قال : يا كميل ! لا تغتر باقوام يصلون فيطيلون و يصومون فيداومون ، و يتصدقون فيحسنون فانهم موقوفون .

(بحارالانوار ج 81 ص 229)

كميل گويد: اميرالمؤ منين (عليه السلام ) در وصيت خود فرمود: اى كميل ! به كارهاى مردمى كه نماز را طولانى مى كنند و مداومت در روزه گيرى دارند و در صدقه دادن ، احسان مى كنند، فريفته مباش ؛ زيرا آنان را (هم ) در موقف حساب براى پرسش نگاه مى دارند.

 

منبع : کتاب كلام برتر ( سخنان حضرت علي عليه السلام درباره نماز)  برگرفته از وبگاه

 

http://lib.ahlolbait.com

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


موضوعات مرتبط: عمومی، خانواده وزندگی، اندیشه ومذهب، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، آموزش قرآن،نماز،احکام
[ دوشنبه بیست و سوم بهمن 1391 ] [ 20:35 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد
تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


 

چگونه می توان فکر کردن را به دانش آموزان آموخت؟

 

معمولا معلمان معترض هستند که یاد دادن یکسری اطلاعات خشک و بی روح به بچه ها و یادآوری آن در امتحانات بسیار سهل الوصول تر است از اینکه به آنها یاد دهیم که چگونه فکر کنند. آیا می توان اندیشیدن را به دانش آموزان آموخت؟ تحقیقات می گویند: «بله»

 بخشی از تفکر، از تجربه نشات می گیرد؛ بنابراین برای اینکه بچه ها یاد بگیرند چطور فکر کنند (که شامل چگونگی ارزیابی آنها از موقعیت، چگونگی توجه آنها بر مهمترین جنبه ها، نحوه تصمیم گیری برای انجام کار، و چگونگی ادامه کار می شود) نیاز به تجربه دارند.

 ● اما چگونه می شود بستر مناسب برای تجربه کودکان را فراهم آورد؟

 مهارتهای فکر کردن درباره فعالیت های روزانه در مدرسه یا خانه را باید به کودکان و نوجوانان آموخت. این کار می تواند بسیار ساده آغاز شود. از خردسال ها سوالات با انتهای باز بپرسید که با آیا، چرا و چطور شروع می شوند؛ و درحالی که سوالات را برایشان می خوانید آنها را تشویق کنید مهارتهای کلامی خود را بهبود بخشند، این سوالات پرسشی می تواند کمک کند تا کودکان چگونه فکر کردن را یاد بگیرند. همین روش به کودکان سنین بالاتر هم می تواند کمک کند.

 ۱)- از کودکان بخواهید اطلاعات را با هم «جفت و جور» کرده و داده های جدید را با آنچه از قبل میدانستند، مقایسه کنند. این کار به آنها کمک می کند یاد بگیرند، ارتباط بین لغات یا مفاهیم را بشناسند و دریابند دو موضوع در چه نکاتی و مواردی با هم اشتراک و در چه مواردی با هم تفاوت دارند. دانش آموزان می توانند از طبقه بندی کردن اشیاء استفاده کنند که به آنها در یادآوری بهتر مطلب و اندوخته های ذهنیشان کمک کند.

 ۲)- عملکرد «تفکر انتقادی» را که توانایی ارزیابی کردن اطلاعات است را به بچه ها بیاموزید. به آنها بیاموزید تا درباره هر چیزی که می شنوند یا میخواهند که به دست بیاورند چهار پرسش بپرسند.

 الف) آیا آن چیز جالب و درخور شایسته است؟

 ب) دانستن اطلاعاتی راجع به ان چیز می تواند جزو اطلاعاتی قرار گیرد که اطلاعات عمومی به شمار میآید؟ مثلا اکسیژن ترکیب شده است از O۲ H

 ج) اگر جزو اطلاعات عمومی قرار نمی گیرد، دلیل خاص بودن آن چیست و چرا کودک میل دارد راجع به آن نکاتی را بداند. اگر دلیلی دارد، آیا دلیل معتبر هست یا خیر؟ اگر نیست، بچه ها باید یادبگیرند که تلاشی برای درک و دانستن اطلاعاتی که به دردشان نمی خورد یا آن را دوست ندارند، نکنند.

 د) به بچه ها نشان دهید چطور به یک مسأله نزدیک شوند:

 ▪ کودکان نیاز دارند تشخیص دهند چه چیزهایی را می دانند، چه چیزهایی را نمی دانند و باید چه کاری انجام دهند، سپس آنها می توانند

 ▪ نقشه یی را برای حل مساله طراحی کنند.

 ▪ نقشه یی را ارزیابی کنند و تصمیم بگیرند که آیا موثر هست یا خیر؟

 ۳)- از «راهنمای تصورات ذهنی» و تصویر یک حادثه یا تجربه استفاده کنید. تخیلات حسی به ما کمک میکنند که اطلاعات را در حافظه بلندمدت ذخیره کنیم. هر چه از ظرفیت بیشتر حواسمان استفاده کنیم، بهتر است. به این ترتیب ممکن است از بچه ها خواسته شود در حین خواندن داستان هایی درباره صحرا، آن را «ببینند»  شن های آنجا را لمس کنند، به صدای باد گوش دهند و گرما و تشنگی را احساس کنند. این رویکرد از جزییات و حواشی استفاده می کند.

 ۴)- به بچه ها یاد دهید فراتر از آنچه یادگرفته اند، فکر کنند. ممکن است از بچه ها خواسته شود در حین مطالعه انقلاب آمریکا بگویند سربازان در دوره «فورگ» چه احساسی داشتند؟ چه لباسی پوشیده بودند؟ تصور کنید شما در آن موقعیت قرار گرفته اید، نامه یی به خانواده خود بنویسید.

 ۵)- خلاقیت را بر انگیزید. از بچه ها بخواهید اطلاعات تازه یی را خلق کنند یا بسازند. مثلا یک وسیله خانگی برای یکی از کارهای سخت خانگی درست کنند.

 ۶)- طرح های خلاق پیشنهاد کنید. مثل نوشتن یک شعر یا طراحی یک تصویر. بچه ها را تشویق کنید. نسخه دست اول تهیه کنند تا بعد آن را چاپ کنند.

 ۷)- به کودکان ابزار اساسی کار را بدهید و به آنها یاد دهید چطور و چه وقت آنها را به کار ببرند، مثل خواندن نقشه، انجام محاسبات و کاربرد ذره بین.

 ۸)- بچه ها را تشویق کنید اهداف را مرتب کنند و یک چارچوب زمانی برای آنها مشخص کنند و سپس آنها را یادداشت کنند. به این ترتیب می توانند پیشرفت خود را ببینند.

 ۹)- کودکان را یاری دهید تا بیاموزند چطور مهمترین نکات آنچه را که می خوانند می بینند یا می شنوند، پیدا کنند.

 ۱۰)- کودکان را به نوشتن ترغیب کنید. زیرا وقتی افکار را بخواهیم بر روی کاغذ بیاوریم ناچار باید آنها را مرتب کنیم. طرح هایی که بچه ها می توانند از آن لذت برده و چیزهایی از آن بیاموزند؛ از جمله نگهداری یک مجله، ارایه یک بحث به یکی از والدین (برای افزایش پول تو جیبی یا خرید یک چیز خاص یا یک حق) یا نوشتن نام به یک شخص مشهور 
 

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد

تصاوير جديد زيباسازی وبلاگ , سايت پيچك » بخش تصاوير زيباسازی » سری ششم www.pichak.net كليك كنيد


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، شخصی، مقالات، آموزش وپرورش، اخبار جشنواره ها و همایش ها، نکات مدیریتی
[ دوشنبه بیست و سوم بهمن 1391 ] [ 18:5 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

 

 

فرهنگ نماز در سیره رضوی


نماز حقیقی دست آوردهای ارزشمندی برای نمازگزار راستین به همراه دارد. نوشته‏ای را که در پیش رو دارید، می‏کوشد بازتاب زیبای این ارمغان ملکوتی را در سیره و سخن امام رضا (علیه السلام) به طور خلاصه بیان کند.

برترین عمل

از منظر امام رضا(علیه السلام) هیچ عملی برتر و ارزشمندتر از نماز نیست، چرا که بهترین و میانبرترین راه برای رسیدن به قرب الهی است.

امام رضا(علیه السلام) همواره می‏فرمودند:

«الصّلاة قربان کل تقیٍّ؛ نماز هر انسان پارسائی را به خداوند نزدیک می‏کند.» (من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 210)

به همین جهت آن حضرت به ابراهیم بن موسی فرمودند: «لاتۆخرنّ الصّلوة عن اوّل وقتها الی آخر وقتها من غیر علّةٍ علیک، ابدأ باوّل الوقت؛ انجام نماز را بدون علت از اول وقت آن تأخیر نینداز، همیشه در اول وقت آن شروع کن!»(بحارالانوار، ج 49، ص 49)

امام هشتم (علیه السلام) خود نیز چنین بود و به هیچ قیمتی فضیلت نماز اول وقت را از دست نمی‏داد حتی در مهمترین جلسات سیاسی و علمی امام به نماز اول وقت اهمیت می‏داد. روایت زیر نشانگر این واقعیت است:

به دستور مأمون، علمای برجسته از فرقه‏های گوناگون در مجالس مناظره حاضر می‏شدند و امام رضا (علیه السلام) با آن‏ها مناظره و بحث می‏کرد.

برای اقامه نماز در اول وقت هیچگونه عذری برای افراد عادی و مسئولین حکومت اسلامی باقی نمی‏ماند و پیروان آن حضرت نباید از این حقیقت چشم پوشی کرده و به بهانه‏های مختلف آنرا سهل بشمارند

در یکی از مجالس «عمران صابی» که از دانشمندان بزرگ بود، در مجلس حاضر شد و درباره توحید با امام رضا (علیه السلام) وارد گفتگو گردید در آن جلسه امام سۆالهای او را با حوصله، متانت، استدلالهای قطعی و روشن پاسخ داده و او را به سوی توحید متمایل کرده بود هنگامی که بحث و مناظره به اوج خود رسید و چیزی به تحول درونی آن دانشمند زبردست صابئین ]صابئین گروهی هستند که خود را پیرو حضرت یحیی می‏دانند و به دو دسته موحد و مشرک تقسیم شده‏اند گروهی از آنان ستاره پرست هستند. مرکز آنان قبلا شهر حرّان عراق بود ولی امروزه در اهواز و بعضی مناطق دیگر به سر می‏برند. آنها طبق باورهای خود در کنار نهرهای بزرگ زندگی می‏کنند.[ نمانده بود حضرت رضا (علیه السلام) احساس کرد وقت اذان ظهر و هنگام نماز است. بنابراین به مأمون فرمودند: «الصّلاة قد حضرت؛ وقت نماز فرا رسید

نماز

عمران صابی که به حقایقی دست یافته و از دریای دانش سرشار امام هشتم (علیه السلام) بهره‏هائی برده بود با التماس گفت: «یا سیّدی! لاتقطع علیّ مسألتی فقد رقّ قلبی؛ آقای من! گفتگو و پاسخهای خویش را قطع نکن دل من آماده پذیرش سخنان شما است. امّا امام رضا (علیه السلام) تحت تأثیر سخنان عاطفی و احساس برانگیز او قرار نگرفته و فرمودند: عیبی ندارد نماز را می‏خوانیم و دوباره به گفتگو ادامه خواهیم داد.

در این حال امام و همراهان به اقامه نماز مشغول شدند حضرت بعد از اقامه نماز دوباره به گفتگو ادامه داده و پاسخ‏های روشنگرانه خویش را ارائه نمود. (توحید صدوق، ص 434؛ حیاة الامام رضا(علیه السلام)، ج 1، ص110)

با توجه به این روایت که در کتابهای معتبر روائی و تاریخی آمده است برای اقامه نماز در اول وقت هیچگونه عذری برای افراد عادی و مسئولین حکومت اسلامی باقی نمی‏ماند و پیروان آن حضرت نباید از این حقیقت چشم پوشی کرده و به بهانه‏های مختلف آنرا سهل بشمارند.

امام هشتم (علیه السلام) خود نیز چنین بود و به هیچ قیمتی فضیلت نماز اول وقت را از دست نمی‏داد حتی در مهمترین جلسات سیاسی و علمی امام به نماز اول وقت اهمیت می‏داد

نماز نوجوانان

حسن بن قارن می‏گوید: از امام رضا(علیه السلام) در مورد شخصی پرسیدند که پسر نوجوانش را به انجام نماز وادار می‏کند و این فرزند گاهی نماز را ترک می‏کند. امام فرمودند: این پسر چند سال دارد؟ گفتند: آقا، 8 ساله است. حضرت رضا (علیه السلام) با تعجب فرمودند: سبحان اللّه! 8 ساله است و نمازش را ترک می‏کند؟! گفته شد! بچه است گاهی خسته و ناراحت می‏شود. امام فرمودند: هر طوری که راحت است نمازش را بخواند. (وسائل الشیعه، ج 4، ص 20)

 آداب نماز

امام رضا (علیه السلام) در مورد آداب نماز فرمودند: اگر برای نماز ایستادی تلاش کن با حالت کسالت و خواب آلودگی و سستی و تنبلی نباشد. بلکه با آرامش و وقار نماز را بجای آور و بر تو باد که در نماز خاشع و خاضع باشی و برای خدا تواضع کنی و خشوع و خوف را برخود هموار سازی در آن حال که بین بیم و امید ایستاده‏ای و پیوسته با طمأنینه و نگران باشی. همانند بنده گریخته و گنهکار که در محضر مولایش ایستاده ، در پیشگاه خدای عالمیان بایست. پاهای خود را کنار هم بگذار و قامتت را راست نگهدار و به راست و چپ توجه نکن! و چنان باش که گوئی خدا را می‏بینی، که اگر تو او را نمی‏بینی او تو را می‏بیند. (فقه الرضا(علیه السلام)، ص 101)

منابع:

پایگاه اطلاع رسانی آستان قدس رضوی.

وسائل الشیعه، ج 4.

بحارالانوار، ج 49.

 

 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، اندیشه ومذهب، انتخابات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ دوشنبه بیست و سوم بهمن 1391 ] [ 14:35 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

اهمیت نماز شب  و سحر خیزی از منظر قرآن:

امام فرمود: «الصوم جنة، و الصدقة تذهب بالخطيئة، و قيام الرجل فى جوف الليل بذكر الله، ثم قرأ تتجافى جنوبهم عن المضاجع».
روزه سپرى است در مقابل آتش و صدقه محو كننده گناه است، و برخاستن انسان در دل شب او را به ياد خدا مىاندازد، سپس آيه تتجافى جنوبهم عن المضاجع را تلاوت فرمود.

در تفسير مجمع البيان از معاذ بن جبل چنين نقل شده كه در غزوه تبوك در خدمت رسول خدا (ص) بودم، گرما همه را سخت ناراحت كرده بود. (تفسير نمونه ج: 17 ص: 156).
و هر كس به گوشه‌اى پناه مي‌برد، ناگهان ديدم كه پيامبر (ص) از همه به من نزديكتر است، خدمتش رفتم عرض كردم: اى رسول خدا (ص) عملى به من بياموز كه مرا وارد بهشت كند، و از آتش دوزخ دور سازد.

فرمود: سؤال بزرگى كردى، اما پاسخ آن براى كسى كه خدا بر او آسان كرده است مشكل نيست سپس افزود: «تعبد الله و لا تشرك به شيئا و تقيم الصلوة المكتوبة و تؤدى الزكوة المفروضة و تصوم شهر رمضان».

خدا را پرستش كن و چيزى را شريك او قرار نده نمازهاى واجب را انجام ده و زكات واجب (حق مستمندان) را اداء كن و ماه رمضان را روزه بگير.

بعد فرمود: و اگر بخواهى از ابواب خيرات به تو خبر مي‌دهم عرض كردم اى پيامبر بفرمائيد فرمود: «الصوم جنة من النار و الصدقه تكفر الخطيئه و قيام الرجل فى جوف الليل يبتغى وجه الله ثم قرأ هذه الايه تتجافى جنوبهم عن المضاجع».
روزه سپرى است در برابر آتش و انفاق در راه خدا كفاره گناهان است، و قيام انسان در دل شب براى خشنودى خدا.

سپس آيه تتجافى جنوبهم را قرائت فرمود.
گرچه هيچ مانعى ندارد كه آيه مفهوم وسيعى داشته باشد، هم بيدار ماندن در آغاز شب را براى نماز عشاء شامل شود، و هم برخاستن در سحرگاه را براى نماز شب، ولى دقت در مفهوم تتجافى معنى دوم را بيشتر در ذهن منعكس مىكند، زيرا ظاهر جمله اين است كه قبلاً پهلوها در بستر آرام گرفته سپس از آن دور مى‌شود و اين مناسب قيام در آخر شب براى انجام نماز است، بنابر اين دسته اول از روايات از قبيل توسعه در مفهوم و الغاء خصوصيت است.

گرچه درباره اهميت اين نماز پر بركت همان چند روايت فوق كافى به نظر مي‌رسد، ولى اين نكته قابل ذكر است كه در روايات اسلامى آن قدر اهميت به اين عبادت داده شده است كه درباره كمتر عبادتى چنين سخن گفته شده است.

دوستان حق، و رهروان راه فضيلت به اين عبادت بىريا كه قلب را روشنائى و دل را نور و صفا مي‌بخشد همواره اهميت بسيار مي‌دادند.

ممكن است بعضى هميشه توفيق بهره‌گيرى از اين عبادت پر بركت را نداشته باشند، ولى چه مانعى دارد كه در بعضى از شبها كه اين توفيق حاصل است بهره‌گيرند، و در آن‌ هنگام كه خاموشى همه جا را فرا گرفته، و اشتغالات روزانه همه تعطيل است، كودكان در خواب، و محيط آماده حضور قلب و راز و نياز با خدا است، بر خيزند و به در خانه خدا روند و دل را بهش نور عشق دوست روشن سازند.

استاد شهيد، مي‌گويد:
ما يك سلسله لذّتهاى معنوى داريم كه معنويّت ما را بالا مى‌برد. براى كسى كه اهل تهجّد و نماز شب است جزو صادقين و صابرين و مستغفرين بالاسحار باشد، نماز شب لذّت و بهجت دارد، آن لذّتى كه يك نفر نماز شب خوانِ حقيقى و واقعى از نماز شب خودش مى‌برد، از آن (استغفراللّه ربّى و اتوب و اليه) ها مي‌برد، از آن (العفو گفتنها) و ياد كردن و دعا كردنهاى حدّاقل چهار مؤمن مى‌برد، و آن لذّتى كه از آن (يا ربّ يا ربّ) گفتن‌ها مى‌برد، هيچ وقت يك آدم عيّاش كه در كاباره‌ها ميگردد، احساس نمي‌كند.
لذّت آن نماز شب خوان خيلى عميقتر، نيرومندتر و نشاط بخشتر است.
ولى اگر ما خودمان را غرق در لذّت مادّى دنيا كنيم مثلاً سر شب بنشينيم دور هم و شروع كنيم به گفتن و خنديدن و فرضاً غيبت هم نكنيم كه حرام است، صرفاً شوخي‌هاى مباح هم بكنيم و بعد هم سفره را پهن كنيم و آنقدر بخوريم كه نفس كشيدن برايمان دشوار شود، بعد مثل يك مرده در رختخواب بيفتيم. آيا در اين صورت توفيق پيدا مى‌كنيم كه سحر از دو ساعت مانده به طلوع صبح بلند شويم و بعد، از عمق روح خودمان (يا ربّ يا ربّ) بگوييم؟ اساساً بيدار نمى‌شويم و اگر هم شويم مثل مستى كه چند جام شراب خورده است، تلو تلو مى‌خوريم.
پس اگر انسان بخواهد لذّتهاى معنوى و الهى را در اين دنيا درك كند، چاره‌اى ندارد جز اين كه از لذّتهاى مادّى كسر كند. به خدا قسم لذّتى كه يك مرد با ايمان در آن وقت شب كه بلند مى‌شود و چشمش مى‌افتد به آسمان پر ستاره و آيات آخر سوره آل عمران را كه صداى هستى است و از قلب وجود برخاسته است، مى‌خواند و با هستى هم صدا مى‌شود، احساس مي‌كند برابر است با يك عمر لذّت مادّى در اين دنيا.
يك چنين آدمى، نمي‌تواند مثل ما زندگى كند نمي‌‌تواند سر سفره شام بنشيند در حالى كه ظهر غذاهاى سنگين، انواع گوشت‌ها، روغنهاى حيوانى و نباتى، انواع شيريني‌ها
و انواع محرّك اشتهاها را خورده است؛ تازه مقدارى سوپ بخورد تا اشتهايش تحريك شود اين روح خود به خود مي‌ميرد، اين آدم نمي‌تواند در نيمه‌هاى شب بلند شود و اگر هم بلند شود نمى‌تواند لذّت ببرد.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، پزشکی، آموزش قرآن،نماز،احکام
[ دوشنبه بیست و سوم بهمن 1391 ] [ 14:28 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

لزوم توجه به ارزشهاي اخلاقي در دانش آموزان،و روشهاي تقويت آن

تعريف رشد :

دانشمندان ،تغييروتداوم درزندگي را رشد مي نامند .به نظر آنها ،رشد يعني تغييراتي که به طور مستمردرطول زندگي ارگانيسم ،از لحظه ي انعقاد نطفه تا لحظه ي مرگ به وجود مي آيد (گنجي ، 1379 ، ص 28 ).

تعريف رشد از ديدگاه روانشناسان رشد :

از اين ديدگاه تعريف رشد عبارت است از تغيير درساخت بدني ،عصبي ، رفتار و نشانه هاي ويژه ي شخص که همه به ترتيب بروز مي کنند و در حد معقولي باثباتند (ياسائي ،1377، ص 11).

چند گونگي رشد :

به طور کلي رشد بر دو گونه است :يکي رشد طبيعي و ديگري رشد محيطي (پارسا ، 1375 ، ص 26 ).
چند گونگي رشد از جهتي مربوط به وحدت شخصيت است .
کودک به عنوان يک کل يا واحدي که جنبه هاي گوناگون دارد ،درمعرض رشد و دگرگوني تدريجي واقع مي شود .بنابراين ارتباط هرجنبه از شخصيت کودک را بايد با کل شخصيت و جنبه هاي ديگر او در نظر گرفت .
رشد طبيعي به غدد جسمي و عصبي کودک سر و کار دارد .
رشد محيطي به نوبه ي خود داراي جنبه هاي گوناگون است و به صورت رشد عقلي ، هيجاني يا عاطفي ،اخلاقي ،اجتماعي ، ديني و هنري نمايان است ( همان منبع ، ص 26).
در اين پروژه بيشتر مبحث رشد اخلاقي مورد نظر مي باشد .

رشد اخلاقي :

رشد اخلاقي ،تحت تاثير ميزان علاقه ي کودک به معيارها و ارزشهاي معمول ، ارتباط بسياري با رشد و تکامل اجتماعي دارد .
از سوي ديگر به رشد ديني و ميزان علاقه وي به آداب و رسوم و واکنشهاي او در مقابل خيرو شر وابسته است (باهنر ،1378 ، ص 51 ).

مفهوم اخلاق در روانشناسي :

مفهوم اخلاق در روانشناسي به عنوان يکي از مفاهيم کليدي مي باشد .اين مفهوم به يک سلسله ارزشها و باورهاي دروني اطلاق مي شود که به عنوان يکي از عوامل مهار کننده عمل مي کند .به اين ترتيب وجدان از يک قضاوت ساده نسبت به درست و نادرست فراتر مي رود و به مقام تشخيص و به کار بستن اصول ، تکاليف و قوانين اخلاقي مي رسد .(کديور ، 1378 ، ص14).

مفاهيم اخلاقي :

مفاهيم اخلاقي در جوامع و محيط هاي مختلف ارزشهاي متفاوت دارد و حتي در يک اجتماع نيز مفاهيم اخلاقي در بين طبقات مختلف ارزشهاي متفاوتي دارد. جنسيت نيزدراين مورد مؤثراست ،به طوري که ارزشهاي اخلاقي ميان دو جنس زن و مرد متفاوت است .
کودک در آغاز ارزشهاي اخلاقي را در خانواده مي آموزد و پس از ورود به اجتماع و قرار گرفتن در گروههاي مختلف با ارزشهاي گوناگون مواجه مي شود و همين امر اغلب او را دچار تضاد و دو دلي مي کند .درنتيجه گاهي اوقات ارزشهاي اخلاقي قبلي را تغيير مي دهد .مثلاً مفهومي را کودک در خانواده آموخته است و آن را خوب مي داند ،درحالي که همين مفهوم در گروه همسالان و در محيط آموزشگاه ارزش ديگري دارد (مقدم ، 1366 ، ص 32 ).

ديدگاههاي مختلف :

«حس وظيفه شناسي تاج جلال و افتخار اخلاق است ».

اسمايلز

وظيفه و تکليف سراسر زندگاني انساني را احاطه کرده است و انجام آن از دوره ي طفوليت و حيات خانوادگي آغاز مي شود .انجام وظيفه عاليترين مقصود زندگاني و هدف اخلاق است و زندگي انسان در مرکز دايره وظايف عمومي قرار گرفته است .براي اينکه وظيفه ما نسبت به خداوند و همنوعان به طور دائم و تزلزل ناپذير انجام گيرد ، لازم است همه مواهبي را که خداوند به ما داده است ،پرورش دهيم .خداوند همه چيز به ما داده است .اراده ي برتر اوست که اراده ي ما را رهبري مي کند .معرفت نيک و بد يعني اطلاع از اينکه چه عملي درست و چه عملي خطاست ،امري است که ما را در اين جهان و در آن جهان نزد خود مسئول قرار مي دهد .عقل بايد به کمک دانش و معرفت بيدار شود .هرچه عقل روشن تر مي شود و وجدان قدرت خود را بيشتر نشان مي دهد مسئوليت انسان بيشتر مي شود .دراينصورت او تحت تأثير اراده ي خداوند بوده ،برطبق آن عمل مي کند و اعمالش از روي اکراه و اجبار نيست و با طيب خاطر انجام مي گيرد .(اسمايلز ).

امام صادق (عليه السلام )فرمودند :

«انک قد جعلت طبيب نفسک و بين لک الداء و عرفت و آيه الصحه و دللت علي الدواء فانظر کيف قيامک علي نفسک »(کافي ، جلد 2 )
تو را طبيب خودت قرار داده اند ،مرض را بر تو آشکار کرده اند و نشانه هاي سلامت را به تو آموخته اند و تو را به داوري شفابخش ،راهنمايي نموده اند . در کار خود نظر کن و ببين چگونه براي سعادت خويش قيام مي کني .وجدان اخلاقي و فطرت انساني است که آدمي را چون طبيب به درد و درمان خويش متوجه مي کند و سلامت روان را اعلام مي نمايد (فلسفي ،1343 ).
در حديثي از حضرت علي (ع)چنين آمده است :اکره نفسک علي الفضايل فان الرذايل مطبوع عليها .
با سعي و مجاهده فضايئل را به نفس سرکش خود تحميل کن و برخلاف ميل و رغبتش او را به پاکي و نيکي وادار نما ؛زيرا خواهش طبيعي و رغبت نفساني بشر به شهوات ناروا و رذايل اخلاقي است و قبول فضايل و ملکات پاک بر خلاف تمايلات فطري نفس است (ماهنامه تربيت ، 1370 ،ص 44 ).
جان ديويي درباره ي تربيت اخلاقي مي گويد :«به طور کلي موضوع تربيت اخلاقي وابسته به موضوع معرفت است .ايجاد عادات و انگيزه هاي اخلاقي مناسب، مستلزم شناختن اين عادات و انگيزه هاست .درآموزشگاه بايد دانش را به موارد و مصاديق علمي خود پيوند داد و اينگونه پيوندهاست که ميزان سودمندي دانش را تعيين مي کند .پس مهمترين مسئله تربيت اخلاقي ، مسئله رابطه دانش و اخلاق است .اگر دانشي که از درسهاي مدرسه بر مي خيزد در شخصيت مؤثر نيفتد ،تعليم و تربيت متضمن نتيجه ي اخلاقي نخواهد بود . وقتي که دانش به رشد اخلاقي مخصوص و روشهاي انضباطي متوسل مي شوند .درچنين موردي دانش ، وجهي نظري به خود مي گيرد و اخلاق به صورت فضيلت هاي انتزاعي در مي آيد ».(علي اشرف جودت ، 1370 ، ص 42).
دکتر کارل مي نويسد :«کسي که از آغاز زندگي به شناختن خوبي و بدي عادت کرد ،در تمام عمر انتخاب خوبي و پرهيز از بدي ، براي او آسان خواهد بود و همان طور که از آتش دوري مي کند از بدي نيز مي پرهيزد ،وعهد شکني و دروغگويي و خيانت در نظر او نه تنها اعمالي ممنوع ،بلکه غير ممکن مي آيد ».(ماهنامه ي تربيت ،ص 196 ).
ارسطو برخلاف افلاطون معتقد است که علم و معرفت براي تحصيل فضيلت شرط کافي نيست .علاوه بر آن ،بايد نفس را به فضيلت تربيت کرد .يعني بايد در نفس ،ملکات فضايل را ايجاد نمود .بايد کاري کرد که نفس به فضايل که رعايت اعتدالها و حد وسطها است عادت کند و خو بگيرد و اين کار با تکرار عمل ميسر مي شود (مطهري ، ص 34 ).
خواجه نصير طوسي در همين زمينه مي نويسد :«ارسطو در کتاب اخلاق گفته است که اشرار به تأديب و تعليم اخيار نشوند و هر چند اين حکم علي الاطلاق نبود اما تکرار مواعظ و نصايح و تواتر تأديب و تهذيب در موأخذت به سياسات پسنديده ،هرآينه اثري بکند .پس طايفه اي باشند که هرچه زودتر قبول آداب کنند و اثر فضيلت بي مهلت و درنگي در ايشان ظاهر شود .طايفه ي ديگر باشند که حرکت ايشان به سوي التزام فضايل و تأدب و استقامت کندتر بود »(شکوهي ، ص 12).

روش آموزش اخلاق در مکتب روانکاوي :

از آثار روانکاوي ،مثلاً آثار خود فرويد چنين بر مي آيد که کودک چون اصول اخلاقي خود را تا سنين 6 ـ 5 سالگي کسب مي کند ، آموزش رسمي اخلاق در مدرسه چندان تأثيري دراخلاقي کردن وي نخواهد داشت .در واقع از همان سنين اوليه مشخص مي شود که کودک در بزرگسالي خود فردي با وجدان است يا نه .
اما درشيوه هاي آموزشي نو فرويديها و محققان مربوط به حوزه ي روانکاوي ، ديگر مسئله ثابت بودن ويژگيهاي شخصيتي پس از سنين اوليه کودکي عملاً کمتر مطرح مي شود .بنابراين شيوه ي آموزشي پيشنهادي ،قرار دادن کودک در موقعيتهاي وسوسه انگيز و سرزنش و بازداري وي از ارتکاب خطا به منظور دروني کردن اين سرزنشهاست که حاصل آن شکل گيري وجدان در کودک خواهد بود (کريمي ، 1377 ، ص 209).

روش آموزش اخلاق در مکتب يادگيري :

طرفداران اين مکتب معتقدند که از يک سو اخلاق امري است نسبي ،يعني ارزشهاي مطلق اخلاقي وجود ندارد .از سوي ديگر ، ارزشهاي اخلاقي نيز ( مانند ساير رفتارها )طبق اصول يادگيري و از طريق پاداش و تنبيه يا سرمشق و الگو قرار دادن شکل نمي گيرد .بلکه مجموعه رفتارها و عادات که از سوي جامعه مورد پسند واقع شده است به تدريج از طريق مکانيسمهاي يادگيري به وسيله ي کودک کسب مي شود .
نحوه ي آموختن اخلاق در اين مکتب مانند سايررفتارها تابع فرآيندهاي يادگيري از طريق مکانيسمهاي تشويقي و تنبيه و الگو قرار دادن معرفي مي کنند .اين نظريه مدافع اين عقيده است که کودکان در ارزشهاي اخلاقي خود را از معلمان و والدين کسب مي کنند (همان ، منبع ، صص 223 و 224 و 229).

روش آموزش اخلاق در مکتب رشدي ـ شناختي :

شاخص اخلاق در اين مکتب ،توانايي انجام قضاوت اخلاقي است و تأکيد بر فرآيندهاي عالي تعقل و تفکر است .
مهمترين ويژگي مکتب رشدي ـ شناختي اين است که به عقيده ي پيروان اين مکتب ، رشد اخلاق در کودکان طي مراحلي انجام مي گيرد که با مراحل رشد عقلي پيوندي نزديک دارد .
در مکتب رشدي ـ شناختي تجربه نقش شکل دهنده را در کار رشد اخلاق در کودکان بازي مي کند .اما در مورد محتواي تجربه ، پياژه و کلبرگ دقيقاً هم عقيده نيستند .(همان منبع ، صص 210 و 221).

قضاوت اخلاق و رفتار اخلاقي :

مهمترين انتقاد وارد بر نظريه شناختي اين است که براستدلال اخلاقي تأکيد دارد نه بر رفتارهاي واقعي .چه بسا افراد متعلق به مراحل مختلف قضاوتهاي اخلاقي ، رفتاري مشابه داشته باشند و يا اين که افراد متعلق به يک مرحله ، رفتارهاي متفاوتي از خود نشان دهند .درمطالعه کلاسيک مارت شورن و مي (1928)کودکان سنين مختلف با موقعيت هايي براي تقلب و دزدي مواجه شدند به نوعي که مطمئن بودند دستگير نمي شوند .درنتيجه ، تعداد بسيار کمي از دانش آموزان در اين مورد دزدي و تقلب نکردند .تعداد کمي از آنها نيز در کليه ي موارد ، دزدي و تقلب نکردند .تعداد کمي از آنها نيزدرکليه ي موارد ، دزدي و تقلب کردند .اين مطالعه نشان داد که رفتارهاي اخلاقي از قوانين سادهپ پيروي نمي کنند ،بلکه از پيچيدگي خاصي برخوردارند .از سوي ديگر ، پيوند رفتاراخلاقي با استدلال اخلاقي نيز جاي تأمل دارد و ممکن است بسيار ضعيف باشد يا کودکان سنين مختلف ياد بگيرند که چيزهايي را در مورد تصميم هاي اخلاقي خود بگويند ، ولي آنچه که انجام مي دهند از گفتار آنها متفاوت باشد (بلاسي ، 1983 ، به نقل از کديور ، 1378 ، ص 63 ).

نتايج تحقيقات خارجي :

آزمايش «کروس دکروس »با ارائه مجموعه اي از قصه ها براي گروهي از کودکان در سن بين 4 و 6 سالگي صورت گرفت .
اين کار به قصد پرورش ارزشهاي اجتماعي اين کودکان مي باشد .از نتايج اين آزمايش ،وجود تغيير قابل ملاحظه کودکان گروه آزمايش (که قصه ها براي آنها ارائه شد )با مقايسه گروه معيار بوده است (محمد خليفه و سيدي ، 1378 ،ص 260).
بريگز 26(1998)، در مطالعه اي برخورد متقابل دختر اسکيموي آمريکايي را با بزرگسالان اطرافش مورد بررسي قرار داد .در اين مطالعه که به صورت بازي انجام شده ، بزرگسالان اسکيمو نقش بچه ها را ايفا مي کنند که نمايانگر زندگي اجتماعي اسکيموي آمريکايي است .در اين بازي ها برخوردهاي متقابل کودکان و بزرگسالان مورد تحليل قرار مي گيرد که در آن کودک با چندين موضوع عاطفي مشکل برخورد مي نمايد و بايستي براي حل آنها راههايي بيابد .بدينوسيله کودک به تدريج از حالات بچگانه خارج مي شود و مفاهيم معضلات مختلف از جمله تعلق ، مالکيت ، وابستگي ، دوست داشتن ، نحوه ي بيان دوستي ، ترس درون فردي و نحوه ي کنترل آن ، چگونگي متقاعد کردن ديگران و غيره را در مي يابد .
وولگار 27(2001)، در مطالعه اي رشد اخلاقي کودکان 5 ساله را از طريق روش بازي عروسک فرافکن ،تکليف درک هيجان و گزارش همزمان مادران از مشکلات رفتاري و عملکرد کودک در يک تکليف متقلبانه مورد بررسي قرار داد.سه موضوع قصه گويي ، شکل بازي ساخته شدند .
يک موضوع تنبيه غيرجسمي ، يک موضوع فرا اجتماعي ويک موضوع ضد اجتماعي و به کارگيري ديسيپلين غيرفيزيکي از ناحيه ي کودکان به آگاهي از هيجانات اخلاقي وابسته بود .مقياس ضد اجتماعي و فرا اجتماعي وابسته به گزارش مادران از مشکلات بيروني و دروني بود .اگرچه هيجانات کودکان در فهم هيجانات پيش بيني شده ولي رفتار را در تکليف پيشگويي نکرده است و توجيهشان براي هيجانات متفاوت و همچنين نقايص بازي فرا اجتماعي به همين گونه عمل نمودن تمايل دارد .يافته ها درجه اي از ارتباط را در طول ارزيابي رشد اخلاقي نشان داد .

پرورش اخلاقي دانش آموزان :

تحقق ارزشهاي اخلاقي در مدرسه در صورتي ميسر است که معلمان و کارکنان مدرسه به اين ارزشها معتقد بوده ،مهارتهاي لازم را براي تبديل آنها به هدفهاي رفتاري کسب کرده باشند (بازرگان ، پيوند ، شماره ي 211 ، ص 17 ).بسياري از مديران و معلمان از اين شکايت دارند که به رغم اندرزهاي اخلاقي که در کتب درسي دانش آموزان گنجانيده شده است و سخناني که در خلال برنامه هاي صبحگاهي يا ساير مراسم مدرسه براي آنان ايراد مي شود و وجود اشعار و جملات زيبايي که با خط خوش بر در و ديوار مدرسه براي جلب توجه شاگردان نوشته مي شود ، رفتارهايي مانند تقلب ،دروغگويي ، بي اعتنايي به مقررات ،خشنونت و پرخاشگري در بسياري از مدارس مشاهده مي شود .
در برخي از مدارس زنگ تفريح براي درگيريهاي شخصي دانش آموزان است و اگر دخالت بزرگسالان مدرسه نباشد ، مسائل ارتباطي بچه ها مي تواند به خشونت و آسيب رساني به يکديگر و به وسايل مدرسه منتهي گردد.
اين مربيان با آگاهي از اينکه مدرسه مهمترين محل پرورش دانش آموزان است مايلند نقش مثبتي در شکل دادن به شخصيت کودکان و نوجوانان داشته باشند ، اما روشهاي سنتي رفتار و برخورد آنان با دانش آموزان پاسخگوي اين نياز نيست .آنان معمولاً در مقابل مسائل انضباطي شاگردان سعي مي کنند با نصيحت ، تشويق رفتار مناسب و يا صحبت در مورد ارزشهاي اخلاقي ، شاگردان را متوجه عواقب رفتار خود کنند .
اما با کم اثر بودن اين رفتار دلسرد و نااميد گشته و عاقبت ناچار مي شوند اعمال قدرت کنند و با سرزنش ،تنبيه ،اخراج از کلاس و در نهايت اخراج از مدرسه به رفتار نامناسب دانش آموزان بي انضباط خاتمه دهند .اين نوع رفتار در بسياري از موارد به ويژه در مناطق محروم ، توسط برخي از اولياء که در برقراري نظم و اخلاق در خانه ناتوانند و تربيت اخلاقي فرزندان خود را يکسره از مدرسه انتظار دارند ، تشويق مي گردد و اصطلاح «گوشتش مال شما ، استخوانش مال ما »اصطلاح قديمي و آشنا براي بسياري از معلمان آن نواحي است (همان منبع ، ص 17).

تقويت ارزشهاي اخلاقي در دانش آموزان :

بعضي از مربيان معتقدند که توجه به يازده عامل زير مي تواند در گسترش ارزشها به خصوص در ايجاد دوستي و تفاهم بين دانش آموزان ، غني کردن محيط مدرسه و کاهش مسائل انضباطي مؤثر واقع گردد .اين عوامل به طور مختصر به شرح زير است :

1 ـ آموزش مستقيم :

ارزشهاي اخلاقي مانند مسئوليت پذيري ،احترام به حقوق ديگران ، همکاري ، صداقت ، شجاعت و مهارتهاي ارتباطي بايد در مدرسه برنامه ريزي گردد و مانند ساير دروس به طور مستقيم درکلاس و مدرسه تدريس شود .
اين ارزشها و رفتارهاي منطبق با آن در انسان ذاتي و خودانگيخته نيست ،بلکه در طي رشد کودک و در اثر ارتباط با بزرگسالان بايد آموخته و دروني گردد .

2 ـ آموزش مفاهيم :

بسياري از کودکان در بدو ورود به مدرسه درک روشني از ارزشهاي اساسي ندارند .اينان حتي اگر بتوانند مفاهيم فوق را تعريف کنند ، غالباً قادر نيستند آنها را به زندگي روزمره ي خود ارتباط دهند .
لازمه ي پرورش اخلاقي کودکان اين است که آنان را در درک اين نوع مفاهيم حو چگونگي تطبيق دادن آنها با واقعيتهاي روزمره زندگي آشنا ساخت .

3 ـ به کارگيري زبان مثبت :

گفتار و دستورهاي مسئولين مدرسه و معلمان وقتي اثر بخش خواهد بود که در محيط آموزشي ،زبان مثبت به جاي زبان منفي به کار رود . مثلاً به جاي عبارتي مانند به سرجلسه ي امتحان دير نياييد، مي توان گفت که به موقع
بياييد.
دانش آموزان وقتي بدانند دقيقاً چه انتظاري از آنان مي رود ، پذيرش و اطاعت بيشتري از مقررات خواهند داشت .

4 ـ تقويت بصري :

کلمات و پيامهايي که بيانگر ارزشهاي اخلاقي مورد نظر است ، بايد در نقاط مختلف مدرسه و در معرض توجه دائم دانش آموزان قرار گيرد و در فرصتهاي مختلف درباره ي آنها صحبت شود .درمدرسه ابتدايي مي توان کلماتي مانند احترام ، همکاري ، درستي ، تفاهم ، بخشش و عفو را به عنوان ارزشهاي مهم در مدرسه با حروف درشت در تابلوهاي متعدد و در سرسرا يا نقاط ديگر نصب کرد .

5-محتوا و فرآيند :

علاوه بر آموزش ارزشها ، مدرسه بايد شرايطي نيز براي کاربرد آنها فراهم آورد .به طور مثال وقتي به دانش آموزان مي گوييم که صداقت بهتر از دورويي و يا حضور به موقع بهتر از تأخيراست و مؤدب بودن بر گستاخي ترجيح دارد ؛ بايد اين مفاهيم را طي فرآيندي چند مرحله اي به آنان تفهيم
نمود.دانش آموزان بايد بتوانند رفتار جديد را آزمايش و تمرين کنند و به آثار آن پي ببرند .

6 ـ جو مدرسه :

تعليم و تربيت اخلاقي محدود به کلاس درس نيست و اين ارزشها بايد از مرز کلاس عبور کرده به زمين بازي ، سالن اجتماعات ، ناهار خوري ، دفتر مدرسه و حتي اتوبوس راه يابد و از آنجا به خانه و جامعه ي کلي گسترش پيدا کند . اگر در مدرسه روح انصاف ، عدالت ، اعتماد متقابل و صميميت بين مسئولان مدرسه و معلمان برقرار باشد ،بچه ها عدالت ، صميميت و احترام متقابل را ياد مي گيرند .

7 ـ مواد و امکانات آموزشي ساده براي معلمان :

آموزش ضمن خدمت و آماده سازي معلمان براي تدريس مفاهيم اخلاقي نبايد طولاني ، وقتگير و پرخرج باشد .معلم ها اصولاً در مقابل برنامه هايي که وقت و انرژي زيادي از آنان مي گيرد ، مقاوم هستند .اين برنامه ها و وسايل که مورد استفاده قرار مي گيرد بايد ساده و عملي باشد که معلمان آن را به صورت باري اضافه بر برنامه روزمره خود تلقي ننمايند ،بلکه آن را جزء لاينفک از وظايف تدريس خود بدانند .

8 ـ انعطاف پذيري برنامه :

برنامه آموزش اخلاقي دانش آموزان نبايد تحميلي و جزئيات آن از بيش تعيين شده باشد .اين نوع برنامه ها بايد انعطاف پذير باشند و در آن جايي براي آزادي عمل و خلاقيت معلم در نظر گرفته شود تا معلمان بتوانند ضمن در نظر داشتن معيارهاي مدرسه ،برنامه را با شرايط خاص و سبک تدريس خود انطباق دهند .

9 ـ مشارکت دانش آموزان :

همانگونه که برنامه تعليم و تربيت اخلاقي بايد آزادي عمل معلمان را در نظر داشته باشد ،دانش آموزان هم بايد بتوانند در فرآيند تعيين اهداف مشارکت داشته باشند و نسبت به آن احساس تعلق نمايند .

10 ـ مشارکت اولياء :

برنامه تعليم و تربيت اخلاقي دانش اموزان در صورتي پايدارو مؤثر است که اولياء با مسئولان و معلمان مدرسه جلساتي مستمر داشته باشند و از آنچه در مدرسه تدريس و تشويق مي گردد ، آگاه شده در اجراي برنامه ها نقش داشته باشند .

11 ـ ارزشيابي :

برنامه ي آموزش اخلاق بايد شامل ارزشيابي مقدماتي هدفها ،تشکيل جلسات و شوراهاي متناوب در طول برنامه و ارزشيابي نهايي نتايج باشد .در مرحله ي برنامه ريزي اوليه ،معلمان و کارکنان مدرسه بايد بتوانند انتظارات خود را به طور مشخص بيان کنند و جزئيات اهداف مختلفي را که اميدوارند به آنها دست يابند تعيين کنند .
شوراهاي هفتگي معلمان فرصت مناسبي استت تا آنان با در نظر گرفتن اهداف ، تدريس خود را با آنها هماهنگ سازند .ارزشيابي نهايي بايد نشان دهنده ي نتايج برنامه به صورت گزارشهاي کوتاه معلمان در مورد تغيير رفتار دانش آموزان بر اساس متغيرهاي مورد نظر باشد (همان منبع ، صص 24 ـ 21).
نقش آموزش و پرورش در تقويت ارزشهاي اخلاقي ، وجدان و تعهد اجتماعي دانش آموزان :
اينکه آموزش و پرورش در تربيت نيروي انساني آينده نقش زيربنايي دارد ، بر کسي پوشيده نيست .اما منظور آموزش و پرورش ، نبايد فقط پرورش نيروهاي مشخصي باشد که از نظر فني و در رشته هاي گوناگون صاحب نظر باشند.بلکه آموزش و پرورش بايد در کنار آموزشهاي رسمي و برنامه ريزي شده در زمينه هاي اجتماعي و اخلاقي ، به طور جدي برنامه ريزي کند و اين به سبب آن است که دانش آموزان و جوانان وقتي افراد مفيدي مي شوند که بتوانند مشکلات جامعه را از طريق ايفاي نقش خود برطرف کنند . يکي از پديده هايي که نقش دانش آموزان را در حل مشکلات جامعه کاربردي مي کند ، مسأله ي تقويت وجدان و تعهد اجتماعي آنان است که اگر در مسير درستي قرار گيرد ، راه سازندگي هموار خواهد شد .بنابراين ،آموزش و پرورش بايد در زمينه هاي زير به تقويت ارزشهاي اخلاقي وجدان و تعهد اجتماعي دانش آموزان بپردازد :
شرط اساسي براي پذيرش مسئوليت و تقويت تعهد اجتماعي دانش آموزان ، رشد اجتماعي آنان است .به طوري که افراد بتوانند در جامعه اظهار نظر ، ايفاي نقش و انتقاد کنند و مسئوليتي بپذيرند .قبل از ورود دانش آموزان به جامعه ، مدرسه و آموزش رسمي بايد روحيه ي گروه گرايي را در آنان تقويت کنند .تقويت روحيه گروه گرايي موجب مي شود که دانش آموزان به مزايايي از قبيل مزاياي اقتصادي و مالي ، تأمين و اهميت ارضاي نياز گروهي و اجتماعي و کسب هويت و تشخيص فردي دسترسي يابند .(افچه اي ، 1369 ،ص25).
امروزه ،آموزش و پرورش بايد مهارت کار کردن با گروهها را به دانش آموزان ياد دهد .زيرا پيوندهاي ميان اشخاص از عوامل کليدي کاميابي در کار
است .کارها در ميان گروههاي کار و براساس مباني تازه اي که حرمت و پاس فردي زيرساز آنهاست ،پيش برده مي شود (طوسي ، 1375 ، ص 32).
با آموزش تقويت خودباوري در دانش آموزان توسط آموزش و پرورش ، آنان خود را باور مي کنند و با اطمينان و اتکاي به خود در مسئوليت هاي اجتماعي شرکت مي جويند .مقدمه ي خودباوري ، خويشتن شناسي است و خويشتن شناسي نردبان معرفت است (الواني ، 1373 ، ص9).
آموزش و پرورش بايد از طريق معني دادن به دانش آموزان ، خودآگاهي و خويشتن شناسي را در آنان زنده کند .سارتر مي گويد :«ما در حال معنا دادن به انسان هستيم ، اما ساخت اين تمدن ، کشتي به گل نشسته است .دنيا غير شخصي شده و اينها همه باعث معنازدايي از انسان شده است »(قورچيان ، 1374 ، ص 88 ).
شرط اساسي خودباوري ، شناخت خود است .يعني وقتي انسان توانمندي ها و استعدادها و قابليت هاي رواني ، فردي ، عقلي ، فکري خود را شناخت ، باور او در مورد اين که مي تواند آنها را پرورش دهد ، شکل مي گيرد و به خود پنداري خوب مي رسد .خودپنداري هاي خوب با رفتار خودشکوفايي همراه مي شود و فرد مي تواند با آن با اطمينان به اين که ارتباطش با محيط ثمربخش است ، به تعامل با محيط بپردازد .فرد خودشکوفا ، با محيط خود به خوبي رابطه برقرار مي کند و فرصت هاي نشو و نمو و افزايش توان خود را مي يابد و بدون ترديد به رشد ديگران کمک مي کند (بروس جويس ،1372 ، ص 422 ).
با توجه به مطالب بالا ،مي توان خودباوري را چنين تعريف کرد :«خودباوري عبارت است از شناخت توانمندي هاي فکري ، ذهني ، عقلي ، اخلاقي خود و پرورش آنها ، شکل دادن باور به اينکه با به کارگيري استعدادها و توانمندي هاي پرورش يافته مي توان در جهت تعالي خود و جامعه گام برداشت و موفق شد .

آموزش مسئوليت پذيري :

تقويت مسئوليت پذيري از طريق عادت دادن دانش آموزان به مشارکت در امور گوناگون حاصل مي شود .مدرسه و نظام آموزش و پرورش بايد مشارکت را به دانش آموزان ياد دهند .مشارکت عبارت است از ايفاي نقش از طريق اظهارنظر ، ارائه پيشنهاد ، تصميم گيري و قبول مسئوليت در زمينه ي فعاليت هاي جامعه .
مشارکت ،درگيري ذهني و عاطفي اشخاص در موقعيت هاي گروهي است که آنان را بر مي انگيزد براي دستيابي به اهداف گروهي ، ياري دهند و در مسئوليت کار شريک شوند .در اين تعريف ، سه انديشه مهم نهفته است : درگير شدن ، ياري دادن و مسئوليت (رشد معلم ، 1379 ، ص 53 ).
خواجه نصيرالدين طوسي در بحثهاي تربيتي خود ، تأثير هيچ چيز را در فرد ، بيشتر از تأثير جليس و معاشر نمي داند و يادآور مي شود که «چنان چه قانون حفظ صحت در طب استعمال ملايم مزاج بود ،قانون حفظ صحت نفس ايثار معاشرت و مخالطت کساني باشد که در خصال مذکور با او مشاکل و مشارکت باشند (خواجه نصيرالدين طوسي، ص 155).
روشهاي رشد ارزشهاي اخلاقي از راه پرورش اجتماعي :
از ابزاري که مي توان با آن به رشد جنبه هاي اخلاقي کودکان رسيد ، آن است که فرزندان را در درک نتايج مرتبط بر رفتارشان توانا سازيم و آنگاه که کودکان از نتايج مترتب بر رفتارشان آگاه کردند ، رفتار مورد نظر را بروز مي دهند و از رفتار نامطلوب پرهيز مي نمايند .پدران و مادران مي توانند با انجام کارهاي زير ،به مقصود برسند (محمد خليفه و سيدي ، 1378 ، ص 262).
الف )خودشان را الگوهاي قابل تقليد رفتار اخلاقي قرار دهند :
وقتي کودک به رفتاري خاص دست مي زند و در ذهنش نمونه يا الگويي قابل تقليد وجود دارد ،چه بسا که اين الگو برادر بزرگتر يا دوستي باشد . اما تأثيرگذارترين اين الگوها پدران هستند.به طوري که مشاهده رفتار پدر و مادر توسط کودک تأثيرگذارتر از اعلام آنها به اوست يا ديدن رفتاري مناسب است . از فايده هاي الگوبرداري اين است که براي فرزندان ، ميزان پايبندي پدر و مادر به قانون هاي رفتاري که فرهنگ و قانون هاي مطلوب و دوست داشتني آن را تعيين مي کند ،کشف مي گردد (همان منبع ).
پرورش صحيح عقل و عاطفه که پايه ي اساسي سعادت انسان است بايد از بچگي شروع شود .دوران کودکي بهترين اوقات فراگرفتن راه صحيح زندگي است .قدرت تقليد و اقتباس و حس قبول کودک خيلي شديد است .تمام حرکات و سکنات و کليه ي گفتار مربي خود را در کمال دقت ، مانند يک فيلم عکاسي در خود ضبط مي کند .همزمان با رشد و تکامل جسم کودک ، بايد روان او نيز راه تعالي و رشد بپيمايد .همان طور که سلامت جسم کودک مورد توجه است ، سلامت عواطف و روحيات او نيز مورد توجه قرار گيرد (فلسفي ، ص 224 ).
درس اخلاق و پند و اندرز اخلاقي در شاگردان نوآموز چندان تأثير نداشته و گاه جز تباه شدن وقت نتيجه ي ديگري ندارد و بهترين راه پرورش ارزشهاي اخلاقي آن است که از راه عمل و آزمايش ، برتري و بهتري آن را به کودکان بفهمانند و در فرصتهاي مناسب اين موقعيت را از دست ندهند و به مقتضاي طبيعت و سرشت آنان ،با دقت تمام ، خوئي نيک را در آنها پرورش دهند ( ماهنامه ي تربيت ، 1370 ، ص 47 ).
ب )ارائه ي اطلاعات دقيق به کودک از رفتارش :
کودک رفتارش را آنگونه که اطرافيان او مي بينند ، نمي بيند .به همين جهت ، وظيفه ي پدر و مادر است که کودک را در دستيابي به اطلاعات دقيق از رفتاري که از وي صادر مي شود ياري نموده ، وي را کمک کنند تا رفتارش را به شکلي عيني ببيند (محمد خليفه ، عبداللطيف ، 1378 ، ص 264 ).
ج )ارائه ي اطلاعات درباره ي نتيجه ي رفتار :
کودکان با رشد سني تقويمي شان ،فراگيري نتيجه هاي مترتب بر رفتارشان به ويژه فوري و آني را آغاز مي کنند و اين فراگيري نتيجه مترتب بي واسطه بر رفتارشان ، سريع تر از فراگيري نتيجه هاي بعدي مي باشد .اين حالت که مسئوليت بزرگي از نظر آموزش فرزندان از نتيجه هاي دور ، متوجه پدر و مادر است ( همان منبع ).
آموزش ارزشهاي اخلاقي در دانش آموز و معرفي «ميزان »به او :
سيستم ارزشي هر فرد دخالت مستقيم و تعيين کننده در تصميم گيري و عملکرد وي دارد و در هر رفتار مسئوليت شناسانه نيز تشخيص و تصميم فرد تابعي از ارزشهايش مي باشد .به علاوه بايد توجه داشت که وجود انسان همچون ظرفي است که محتوا و مظروفي را طلب مي کند .ارزشها و ضد ارزشها محتويات اين ظرف هستند و هرگاه اين ظرف با ارزش ها و مطلوبيتها پر نشود ، اجباراً با ضد آنها بار خواهد شد .در نتيجه با کوتاهي در آموزش و تثبيت ارزشهاي اصيل ، در واقع کودکان را به سمت شر و ضد ارزش سوق داده ايم .براي تقويت ارزشهاي اخلاقي توجه به موارد زير ضروري است :
1 ـ مهمترين آموزش ، وفادار بودن الگوهاي دانش آموز به ارزشها در عمل مي باشد .
2 ـ توقع از کودک ، به نحوي که در تمامي برخوردها طوري با او رفتار شود که او خوب است و چون خوب است از او جز انتظار خوب عمل کردن نمي رود و حتي اگر خلاف کرد ناشي از اشتباه و غفلت بوده و نه خواست قلبي .
3 ـ معرفي الگو بهترين طريقه ي آموزش ارزش است.در اين معرفي بايد رفتارها و نه خصلت هاي الگو عنوان بشود ،به نحوي که براي کودک صحنه هايي کاملاً روشن و ملموس دور از هر نظرپردازي و ذهني گرايي باشد .
4 ـ تاکيد بر کرامت نفس ، به نحوي که کودک هررفتار و عملي را که مباين با ارزش انساني خود مي بيند ترک کند .مثلاً تنبيه را به دروغگويي ترجيح دهد يا از غيبت اجتناب کند .زيرا ، نشانه ترسو بودن آدم است و ... در مقابله ي با رفتار ضد ارزشي کودکان نيز بايد از اينکه او را و رفتارش را مستقيماً به زير سؤال برده و توبيخ کنيم اجتناب نموده بلکه با صبر و تأمل و معرفي و ارج گذاري رفتار درست بدون اشاره مستقيم به او فرصت داد تا فکر کند و خودش مرحله ي جايگزيني و انتقال راصورت دهد .صبور بودن و خودداري از طرد ، خشونت يا حتي تعجيل در هر زمينه اي کارساز خواهد بود .
به طور خلاصه ،رشد اخلاقي را مي توان به سه بخش تقسيم کرد :
1)رفتار اخلاقي ، آنچه فرد واقعاً انجام مي دهد .
2)احساسات اخلاقي ، هنگامي که فرد از نظام ارزشي خود تخطي مي کند چه احساسي به او دست مي دهد .
3)استدلال اخلاقي ، استدلال يا نوع تفکري که براي توجيه قوانين رفتار اخلاقي به کار مي رود (غضنفري ، 1380 ، ص 96 ).
رفتار شخص هميشه از استدلال اخلاقي پيروي نمي کند ، چون از اجتماعي شدن تأثير مي پذيرد .نظريه ي يادگيري اجتماعي که به فرآيندهاي تقويت ، تنبيه و تقليد مربوط مي شود ، بيشتر بر رفتار اخلاقي به عنوان بخشي از رشد اخلاقي تمرکز دارد .
احساسات اخلاقي از طريق ميزان گناه ارزيابي مي شود .گناه ممکن است هشيار باشد ولي اساساً ناهشيار است و به اضطراب و اختلالات شخصيت مربوط مي شود.ديدگاه روانشناسي روان تحليلي ، مخصوصاً بر اين قسمت از رشد اخلاقي تأثير دارد .
حس اخلاقي در خانواده ظاهر مي شود و به وسيله ي معلمان الگو مي گيرد و به وسيله ي اجتماع تغذيه مي شود .
پياژه و کلبرگ بر عنصر شناختي رشد اخلاقي (استدلال يا تفکر اخلاقي ) تأکيد کرده اند .طبق نظر کلبرگ رفتار اخلاقي به وسيله ي تفکر اخلاقي هدايت مي شود .نوجوانان بدکار نمرات اخلاقي پايين تري نسبت به بزهکاران دارند و شخصي که داراي استدلال اخلاقي بالايي است ککمتر دروغ مي گويد يا به ديگران آسيب مي رساند .
چگونه افکار فرد بر اعمال و احساسات او تأثير مي گذارند ؟ طبق نظريه ي پياژه و کلبرگ ، احساسات و رفتارهاي اخلاقي توسط تغييرات رشد شناختي تعديل مي شوند .همان طور که رشد شناختي پيشرفت مي کند ، تفکر پيچيده تر و از نظر منطقي سازگار تر مي شود و از اين رو استدلال اخلاقي مي تواند رفتار يا احساسات اخلاقي را تغيير دهد يا برآن تأثير گذارد (همان منبع ، صص 97 ، 96 ).
قضاوت اخلاقي به دلايل و برهانهايي استوار است .کلبرگ اين برهانها را ، بر حسب ديدگاهها و هدفهايي که آنها را بر مي انگيزد ، به شش مرحله تقسيم کرده و آنگاه دوباره درسه سطح جاي داده است :پيش قراردادي ، پس قراردادي و قراردادي .
اما ايجاد رابطه بين رفتار و نظر شخص ،از ديدگاه اخلاقي ، کارآساني نيست (گنجي ، 1376 ، ص 225).
همان طور که پياژه بيان کرده است ، پيشرفت شناخت است که رشد قضاوت اخلاقي را سبب مي شود .بنابراين حس اخلاقي پس قراردادي تنها در آغاز نوجواني ، با ظهور تفکر منطقي و انتزاعي ، ممکن مي شود .زيرا اين حس بيشتر بر تغييرات ساختي تفکر استوار است نه شناخت بهتر از ارزشهاي فرهنگي (همان منبع ، ص 227 ).
هيچکس نمي تواند از اصول اخلاقي ، بدون درک آنها ، اطاعت کند .با اين همه ، مي توان برپايه اصول استدلال کرد و در عين حال آنها را نپذيرفت .
منابع علمي :
1 ـ اسمايلز ،سموئيل ـ اخلاق ـ مترجم ، محمد سعيدي ،انتشارات صفيعلي شاه ، 1342.
2 ـ اسمايلز ،سموئيل ـ وظيفه .مترجم ، مهرداد مهرين. ناشر ، کانون معرفت .
3 ـ افجه اي ، علي اکبر ـ اهميت گروه در تأمين نيازهاي فردي ، فصلنامه مديريت ، شماره ي 17 ، 1369 ، ص 25.
4 ـ الواني ، مهدي ، خويشتن شناسي مديران ، تهران :نشرني ، 1373 ، ص 9 .
5 ـ بازرگان ، زهرا .1376 .يازده قدم در رشد اخلاقي کودکان .پيوند . شماره 211 .
6 ـ باهنر ، ناصر . 1378 .آموزش مفاهيم ديني همگام با روانشناسي رشد . تهران :سازمان چاپ و نشر بين الملل .
7 ـ بلاسي ، 1983 ، به نقل از کديور ، 1378 ، ص 63 .
8 ـ پارسا ، محمد . 1375 .روانشناسي رشد . چاپ دهم ، تهران : انتشارات بعثت .
9 ـ جريس ، بروس .1373 .الگوهاي تدريس ،ترجمه محمدرضا بهرنگي ، ص 422.
10 ـ رشد معلم ، 1379 ، ص 53.
11 ـ شکوهي ، غلامحسين ، تعليم و تربيت و مراحل آن ، ص 12.
12 ـ طوسي ، خواجه نصير الدين ، اخلاق ناصري ، ص 155 .
13 ـ طوسي ، محمد علي ، مفهوم تازه اي از آموزش و پرورش در روزگار کنوني .فصلنامه مديريت در آموزش و پرورش ، شماره ي 14 ، 1375 ، ص 32 .
14 ـ علي اشرف جودت ، تقي ، 1370 .نقش عادت در تربيت ، ماهنامه ي تربيت ، ص 42 .
15 ـ غضنفري ، احمد ، 1380 .روانشناسي عمومي .اصفهان : انتشارات مرکز فرهنگي شهيد مدرس .
16 ـ فلسفي ، محمد تقي ، کودک از نظر وراثت و تربيت ، 1343 .هيئت نشر معارف اسلامي ، ص 224 .
17 ـ قورچيان ، نادرقلي ، 1374.رشد و تحولات برنامه درسي ، تهران : مؤسسه ي پژوهش و برنامه ريزي در آموزش عالي ، ص 88 .
18 ـ کديور ، پروين ، 1378 .روانشناسي اخلاق ، تهران :انتشارات آگاه ، ص 14.
19 ـ کريمي ، 1377 ، صص 229 ، 209.
20 ـ گنجي ، حمزه ، 1376 .روانشناسي رشد .تهران :انتشارات بعثت .
21 ـ ماهنامه ي تربيت ، 1370 ، صص 45 ـ 44.
22 ـ محمد خليفه ، عبدالطيف ، 1378 .بررسي روانشناسي تحول ارزشها ، ترجمه ي سيد حسين سيدي ، مشهد :انتشارات آستان قدس رضوي .
23 ـ مطهري ، مرتضي .حکمت عملي ، آشنايي با علوم اسلامي ، ص 34.
24 ـ مقدم ،بدري .1366.کاربرد روانشناسي در آموزشگاه .تهران : نشر سروش ، انتشارات صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران .
25 ـ ياسايي ،مهشيد .1376.و رشد شخصيت کودک ، تهران :نشر مرکز
26 -Briggs,J.L.1998.Inuit Morality play.The emotional education of a three - year - old. Yale university press.
27 -Woolgar , M.2001.Childrenُs play narrative responses to hypothetical dilemmad and their awateness of moral emotions.
British journal of developmental psychology , 19:115-128


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، روش تحقیق، خانواده وزندگی، مقالات، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه هجدهم بهمن 1391 ] [ 23:18 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

 

حالت چشم دانشجویان!

هنگام درس دادن استاد سر کلاس :
 
(-.-)  (-.-)  (-.-)  (-.-)  (-.-)  (-.-)  (-.-)  (-.-)
 

وقتی استاد خبر امتحان رو میده :
 
(o.O)  (o.O)  (o.O)  (o.O)  (o.O)  (o.O)
 

موقع امتحان:
 
(←.←)  (→.→)  (←.←)  (→.→)  (←.←)  (→.→)

 
وقتی استاد موقع امتحان حواسش جمع میکنه واسه مچ گیری:
 
(↓.↓)  (↓.↓)  (↓.↓)  (↓.↓)  (↓.↓)

 
وقتی که نمره ها رو میزنن :
 


(͡๏̯͡๏) (͡๏̯͡๏) (͡๏̯͡๏) (͡๏̯͡๏) (͡๏̯͡๏) (͡๏̯͡๏) (͡๏̯͡๏)‬

عکسی خنده دار و جالب از شیطنتهای دوران دانشجویی

خودتون قضاوت کنین اینه رسمش؟


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، شخصی، معرفی سایت و وبلاگ، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، دانشجویان دانشگاه پیام نور
[ دوشنبه شانزدهم بهمن 1391 ] [ 15:16 ] [ بهروز علمی مریان ]

راه کارهای تقویت خواندن  

61 نوع راهکار برای خواندن

۱) حل مسئله

یکی ازمهارت های اساسی خواندن حل مسئله است. دراین حالت متنی انتخاب می کنیم که دارای گره داستانی باشد وازدانش آموزان می خواهیم پس ازمطالعه ی داستان گره موجود را پیداکرده وحل کنند.مثلا درقصه ی "مرده زنده شد" یا "خرچنگ ومرغ ماهی خوار" می توان گفت اگربه جای یکی ازشخصیت های داستان بودی چه می کردی؟  درمتن درس ها نیز می توان پرسش های تفکربرانگیزی مطرح کرد که دانش آموزان به آن ها پاسخ دهند.

  2) بیان پیام اصلی متن

متن خواندنی را دراختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا آن رابخوانندسپس درباره ی متن فکرکرده وپیام اصلی داستان را بگویند. مثلا درس "اگردیگران نبودند" رابخوانند ونظرخود را بگویند یا بنویسند.

  3) بررسی جزئیات

یکی دیگرازمهارت های خواندن تجزیه وتحلیل متن وبررسی جزئیات است. تشخیص مکان وفضای داستان ، قهرمانان وشخصیت های داستان ، مجموعه ی رویدادهای جزئی ، اشیا وپدیده ها وازجمله مواردی هستند که دانش آموزان دربررسی درس می توانند تمرین کنند. مثلا درس" دوست بزرگ بچه  ها " رابخوانند ومهمترین فعالیت های جبارباغچه بان رابیان کنند.

4) استخراج نتایج

براساس این مهارت دانش آموزمتن خواندنی رامطالعه می کند وپس ازتحلیل ذهنی وبررسی قسمت های مختلف متن نتیجه گیری خودرااعلام کنند. مثلا ازدانش آموزان می خواهیم درس4" کودکان حق دارند که..." رابخوانند ونتیجه ی درس رادرچندجمله گفته یا درچند سطر بنویسند.

5) بیان دریافت ها واستنباطات

 متن خواندنی را در اختیار دانش آموزان قرار میدهیم تا آنرا به دقت مطالعه کنند.سپس از آنها میخواهیم که به ما بگویند از این متن چه فهمیده اند؟به آنها فرصت میدهیم پاسخ های خود را بگویند

6) قضاوت و داوری

دانش آموزان متن را می خوانند و با توجه به راهنمایی معلم درباره شخصیت ها با موضوعات مورد نظر به قضاوت و داوری می پردازند.گفتنی است که این مهارت متناسب با توانایی دانش آموزان باید اجرا شود.

7) تصمیم گیری

متنی ساده یا داستانی را به دانش آموزان میدهیم تا آنرابخوانند و درباره ی موارد خواسته شده تصمیم بگیرند.مثلا به ما بگویند اگر به جای نویسنده بودند چه میکردند یا درباره ی مواردی که معلم تعیین کرده تصمیم گیری کنند.

8) دلیل آوردن

دلیل آوردن مهارتی است که نیاز به یکسری توانایی های ذهنی دارد و لازمه ی این امر توجه به تمرین در خواندن است.بنابراین از دانش آموزان میخواهیم متن را بخوانند و نظر خود را نسبت به آن بگویند و برای نظرات خود دلیل بیاورند.

9) تاثیرگذاری

دانش آموزان متن را میخوانند و به هم گروه ها یا معلم میگویند متن چه تاثیری در آنها گذاشته است برای روشن شدن موضوع معلم می تواند از حالت یا احساس آنها بپرسد . آیا پس از خواندن متن غمگین شدند یا شاد شدند ؟ وقتی متن تمام شد چه احساسی به آن ها دست داد ؟

10) سرنخ ها متن

متنی را انتخاب می کنیم که ح.ادث و رویدادهایی پیچیده و معما گونه داشته باشند از آنها می خواهیم پس از خوانده هر بخش ادامه را حدس بزنندو چگونگی پیدا کردن سرنخ ها را بگویند این تمرین موجب میشود ذهن آنها برای پیدا کردن و حدس وقایع فعال باشد. می پرسیم از کجا فهمیدند این اتفاق می افتد ؟

11) پیشگویی حوادث :

این مهارت نزدیک به مهارت شماره 10 می باشد اما باید بدانیم در پیدا کردن سرنخ ها دانش آموز  راه رسیدن به هدف را تشخیص می دهد در حالیکه در این مهارت او خوادث بعد ی داستان را تخمین میزند. در این می پرسیم فکر می کنید ادامه داستان چه می شود ؟

12 ) مقایسه کردن برای نشان دادن شباهتها :

وقتی متن مورد نظر را خواندند , از آنها می خواهیم پدیده ها , اسخاص , امور , اشیا و حوادث را با هم مقایسه کنند و شباهت بین آن ها را بگویند . این کار به آنها کمک می کند تا در زمینه ی گسترش مهارتهای نگارشی نیز تقویت شوند.

13 ) تعمیم دادن

متنی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا آن را به دقت مطالعه کنند . سپس از آنها می خواهیم بخش هایی را انتخاب کنند که می توان نمونه هایی از آن را ملاحظه کرد. یعنی چه مطالبی را می توان به کل محیط عمومیت داد / آیا می توان گفت همه ی کودکان ترسو درست کار هستند ؟

14 ) مقایسه کردن برای نشان دادن تفاوتها

 مشابه مهارت 12 دانش آموزان پدیده ها , اشیا , امور , حوادث و اشخاص را با هم مقایسه می کنند و تفاوت های آن ها را پیدا کرده و بیان می کنند.

15) خلاصه کردن

این مهارت یکی از رایج ترین مهارتهای زبانی است . بر این اساس دانش آموزان متن درس را می خوانند و خلاصه آن را به زبان خودشان بیان می کنند . در آغاز نیازی نیست در باره راههای خلاصه کردن و انواع آن سخن بگوییم بهتر است آن ها ره همان شکل ابتدایی متن را خلاصه کنند.

16 ) زبان تصویری

دانش آموزان متن مورد نظر را می خوانند و موضوع یا پیام آن را از طریق نقاشی بیان کننئ. استفاده از زبان تصویری موجب می شود توانایی درک متن و ارائه ی آن به شکل تصویری تقویت شود.

17 ) همانند سازی

از دانش آموزان می خواهیم پس از مطالعه ی متن , داستان دیگری را شبیه به آن تعریف کنند یا به جای برخی عناصر داستان مثل قهرمانان و فضا از عناصر مشابه و همانند استفاده کرده , داستان یکبار دیگر باز نویسی کنندو

18 ) استعاره سازی

متنی را انتخاب میکنیم که در آن استعاره هایی به کار رفته باشد یا اینکه اماکان ساختن استعاره وجود داشته باشد. بسیاری از استعاره های کودکانه در حوزه ی افعال بکار گرفته می شود. مثلا کودک پس از دیدن رود خانه می گوید :" انکار رودخانه دیوانه شده است . " بنابراین از آن ها می خواهیم متن رخوانند و استعاره ها را نشان دهنا یا صفت هایی را به برخی اشیا و پدیده ها نسبت دهند.

19 ) مبالغه کردن

یکی از مهارتهای کودکان در زمینه شناخا شناسی مبالغه کردن است یعنی آنها در بسیاری از موارد برای تعریف و توصیف اشیا و پدیده ها بویژه امور مورد علاقه از مبالغه استفاده می کنند این مهارت برای تقویت درک مطالب و تمرین برای وسعت بخشیدن به نگارش نیز مناسب است.

20) بیان دو باره ( سبک شخصی )

دانش آموزان ابتدا متن را می خوانند سپس داستان یکبار دیگر به زبان خودشان می گویند یا می نویسند .

هر فردی در بیان مجدد مطالب سبک مخصوص به خود دارد بنابراین در این مهارت کودکان بیش تر جملات را به زبان خود بیان می کنند و به جملات ساده دست نمی زنند . نکته دیگر اینکه بیان دو باره به توانایی های ذهنی , دایره لغات , فرهنگ حاکم بر خانواده و ... بستگی دارد علاوه بر این بیان مجدد غیر از مهارت خلاصه کردن است .

21 ) نام آوا

برخی از کلمات در صورت تکرار , تولید صداهایی می کنند که در زبان شناسی به آنها "نام آوا " می گویند مثل جیک جیک صدای گنجشک  , شرشر صدای آب , واق واق صدای سگ  و ... در این مهارت دانش آموزان متن را می خوانند و هر جا نام آوایی را دیدند آن را با صدای بلند ادا می کنند این کار نه تنها شور و شوق خاصی به محیط آموزشی می دهد . بلکه باعث تنوع و شادی در کلاس می شود.

22) معنی ضمنی

گاهی جملات و عبارات علاوه بر معنی اصلی , معنی دوم یا فرعی نیز دارند . بنابراین وقتی دانش آموزان متن مورد نظر را خواندند , می خواهیم یک بار دیگر متن را بررسی کنند و در صورتی که به چنین مواردی برخوردند , آنها را مشخص کنند.

23) معنی اصلی

منظور از این پاره مهارت این است که دانش آموزان پس از مطالعه متن منظور اصلی نویسنده را بیان کنند . پی بردن به معنی اصلی با منظور نویسنده تمرینی است که موجب تقویت خواندن و فهم متن می شود.

24 ) هدف نویسنده

این مورد غیر از دریافت معنی اصلی است . در اینجا از دانش آموزا انتظار می رود پس از خواندن متنب به ما بگوید نویسنده در این متن چه هدف یا اهدافی را دنبال می کند. این تمرین به دانش آموز کمک می کند تا در خواندن متون مختلف اهداف نویسنده را نیز در نظر بگیرند.

25) قیاس کردن

دانش آموزان متن را می خوانند و حوادث و رویدادها را باهم مقایسه می کنند . علاوه بر این آنها می توانند اجزا و پدیده های داستان را با سایر پدیده های اطراف خود نیز مقایسه کرده و و جوه اختلاف و اشتراک را بیان کنند.

26) تسلسل حوادث

از دانش آموزان می خواهیم متن را به دقت بخوانند و رویدادها و حوادث آن را بررسی کنند . سپس حادث را به طور مسلسل بیان کنند . البته هر متنی ممکن است این ویژگی را نداشته باشد  . بنابراین برای انجام این تمرین لازم است متن هایی انتخاب شود که در آن حوادث به طور مسلسل اتفاق افتاده باشد. تشخیص تسلسل حوادث باعث ایجاد نظم منطقی در ذهن می  شود.

27 ) طبقه بندی کردن

در این مهارت دانش آموزان یاد می گیرند پس از خواندن متن , اشیا و پدیده ها را بر اساس ویژی های عمومی طبقه بندی و منظم می کنند. طبقه بندی کردن از مهارت هایی است که به  دانش آموزان کمک می کند تا ذهنی تحلیل گر و منظم داشته باشند . تمرین های " طبقه بندی کن در کتاب "نوشتاری " با این مهارت کمک می کند.

28) بیان حوادث

دانش آموزان پس از خواندن متن به ما می گویند که چه وقایع و رویداد هایی اتفاق افتاده است در این تمرین آنها یاد می گیرند هنگام خواندن , حوادث را دنبال کنند.

29 ) بیان عقیده و نظر

وقتی خواندن متن را به پایان بردند از آنها می خواهیم نظر و عقیه ی خود را نسبت به کل داستان , شخصیت ها , حوادث و نتیجه داستان بگویند.

30) عناصر داستان

از دانش آموزان می خواهیم پس از خواندن متن برخی از عناصر داستانی را مشخص کنند. مثلا قهرمان داستان , شخصیتها , حوادث  وفضای داستان را تحلیل و بررسی کنند.

31) فضا و موقعیت

دانش آموزان در خواندن به مکان هایی که داستان در آن اتفاق افتاده است توجه می کنند ؛ مثلا می گویند این قصه در جنگل و کاخ پادشاه روی داده است . این تمرین باعث می شود کودکان علاوه بر درست خوانی فضای داستان را نیز بررسی کنند.

32 ) شخصیت ها

از دانش آموزان می خواهیم آدمها , حیوانات و اشیایی را که در داستان نقش دارند , بررسی کرده و در باره آنها گفتگو کنند.

33) طرح و پیلوت

منظور از طرح یا پیلوت پیوستی منظم حوادث و رویدادهایی اس که مبتنی بر رارطه علت و معلولی باشد. بنابراین ممکن است داستانی دارای طرح و پیلوت نباشد . برای تمرین در این زمینه لازم است داستانی انتخاب شود که دارای طرح باشد. در طرح ما دنبال این هستیم که بعد چه می شود.

34) فولکلور و ادبیات عامیانه

کودکان در این سنین علاقه زیادی به قصه های عامیانه دارند بزرگترهایشان به آنها قصه های پریان را تعرثف کنند. بنابراین یکی از راههای تقویت خواندن , مطالعه کتاب های مربوط به ادبیات عامیانه است  . قصه عامیانه به قصه ای گفته می شود که از زمان های قدیم سینه به سینه و شفاهی نقل شده است , مکتوب نیست

35) حوادث مبا لغه آمیز

گاهی نویسنده اعمال و توانایی شخصیت های داستان را بالاتر از حد معمول نقل میکند. در چنین داستانهایی خود به خود حوادث و رویدادها مبالغه آمیز جلوه می کند. از دانش آموزان می خواهیم داستان را بخوانند و در صورت وجود چنین حوادثی , آنها را بیان کنند.

36 ) حوادث تاریخی

گاهی موضوع داستان تاریخی و روایی است . در این حالت از دانش آموزان می خواهیم پس از خواندن متن به ما بگویند حوادث داستان به کدام رویداد تاریخی مربوط می شود.

37 ) مترادفات

از دانش آموزان می خواهیم متن را به دقت خوانده و لغات و ترکیبات مترادف را پیدا کنند . این تمرین باعث می شود کودکان برای درک روابط معنایی واژگان مهارت پیدا کنند.

38) متضادها

این تمرین نیز برای تقویت درک روابط معنایی می باشد با این تفاوت که در متن به دنبال عباراتی می گردند که با هم رابطه ی معنایی تضاد داشته باشند.

39) بخشهایی از کتاب

از دانش آموزان میخواهیم متن را بخوانند و به جزئیات صفحات توجه کنند . در هر صفحه چه جزئیاتی دیده می شود. چه جدول و نموداری در محتوا آمده است. تصاویر چه ویژگیهایی دارند. در محتوای چه طبقه بندی هایی به عمل آمده است . در قسمت منابع چه کتابهایی معرفی شده است .

40) اعلام

معمولا در انتهای کتابها بخشی به نام اعلام تهیه می شود که در آن اسامی خاص , مکانها و رویدادهای تاریخی توضیح داده می شود. از دانش آموزان می خواهیم متن را بخوانند و برای آگاهی بیشتر از برخی توضیحات لازم به قسمت اعلام مراجعه کنند.

41 ) منابع

برخی کتابها در پایان به معرفی منابع می پردازند . منظور از منابع , مشخصات کتابها و مقالات و نوشته هایی است که نویسنده در نوشتن کتاب از آن ها استفاده کرده است . این تمرین هم باعث می شود کودکان در خواندن متون مختلف آگاهی و توان بیشتری کسب کنند.

42) فهرست محتوا

از دانش آموزان می خواهیم قبل از مطالعه متن به فهرست کتاب مراجعه کنند و به ما بگویند کتاب در باره ی چیست یا محتوای کتاب چگونه سازماندهی شده است . از این طریق یاد میگیرند برای خواندن برخی کتابها از خواندن اجمالی فهرست نیز استفاده کنند.

 43) سرفصل ها

کتاب مناسبی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا ضمن ورق زدن و مطالعه ی اجمالی به فهرست کتاب مراجعه کرده و عناوین سرفصل ها را به خاطر بسپارند. وقتی زمان مطالعه به اتمام رسید ، از طریق سر فصل های کتاب به معرفی آنم بپردازند.

44) کتاب نامه

منظور از کتاب نامه فهرست  کتابهایی است که در باره ی موضوع کتاب وجود دارد و نویسنده آنها را به صورت الفبایی فهرست می کند . بنابراین از کودکان می خواهیم تا کتابنامه را مطالعه کرده و از طریق آن به بحث و گفتگو بپردازند.

45 ) واژه نامه

در پایان برخی کتابها مجموعه ای ازواژگان واصطلاحات به ترتیب الفبایی می آیدکه به طورمفصل معنی وتوضیح داده شده است.ازدانش آموزان می خواهیم واژه نامه رابررسی کرده ونظرخودرانسبت به آن ارایه کنند.

46) دایره المعارف

یکی ازمنابع قابل استفاده برای دانش آموزان کتاب های مرجعی است که اطلاعات درآن گردآوری شده است .دایره المعارف ویژه کودکان ونوجوانان رادراختیارشان می گذاریم وطرزاستفاده ازآن راتوضیح می دهیم تا موضوعات وسؤالات خودرادرآن جستجوکرده وپاسخ لازم را پیدا کنند.

47) اطلس

اطلس یکی ازکتاب های مرجع است که درباره ی جغرافیای کشورها اطلاعات لازم راارایه می دهد. دراین جا نیزمی توان مشابه کتاب های دایره المعارف عمل نمود.

48) برگه دادن

فیش با برگه کارت مخصوصی است که در کتابخانه مورد استفاده قرار می گیرد. به نحوی که مشخصات و اطلاعات ضروری کتاب ها را بر روی آن یادداشت میکنند تا مراجعه کنندگان از طریق مطا لعه ی آن راحت تر به منابع دسترسی پیدا کنند . به محل نگهداری برگه ها , برگه دان می گویند . در کلاس نمونه ای از برگه های کتابخانه ای را معرفی میکنیم. سپس از دانش آموزان می خواهیم نحوه ی استفاده از برگه و برگه دان را توضیح دهند. آن ها از این طریق می توانند به مطالعه ی اجمالی و سریع در باره ی منابع مورد نیاز بپردازند.

49) روزنامه

یکی از مهارتهای تقویت خواندن , روزنامه خوانی است . در یکی از ساعات مطالعه روزنامه ی مناسب برای سنین کودک و نوجوان به کلاس می بریم یا از آن ها میخواهیم همراه خودشان بیاورند از آن ها میخواهیم روزنامه را ورق زده و مطالب مورد علاقه ی خود را مطالعه کنند سپس در باره ی آن گزارش مختصری تهیه کرده و به کلاس ارائه دهند . این کار هم به صورت فردی و هم به صورت گروهی قابل اجرا ست .

50 ) تقویم

از دانش آموزان درخواست می کنیم  در یکی از جلسات , تقویمی را به همراه خود بیاورند . سپس از آن ها می خواهیم تا تقویم ها ی خود را مطالعه کرده و به دوستان خود نحوه ی استفاده از تقویم را توضیح دهند و در باره ی کاربردهای آن گفتگو کنند.

51) دفترچه تلفن

یکی از مهارت های ساده برای تقویت خواندن , مطالعه و استفاده از دفترچه تلفن است . از دانش آموزان می خواهیم دفترچه تلفن هایی تهیه کرده و به کلاس بیاورند. ممکن است دفترچه ی تلفن خود را بیاورند . در کلاس مشول بررسی دفترچه شده و در باره ی نحوه ی کاربرد آن گفتگو می کنند.

52) کلمات کلیدی

 متنی را در اختیار دانش آموزان می گذاریم تا بخوانند . بهتر است متن داستانی باشد . از آنها میخواهیم در حین خواندن کلمات مهم و کلیدی را مشخص کرده و زیر آنها خط کشیده یا روی کاغذ بنویسند . این کار باعث می شود تا عمل خواندن با دقت بیش تر همراه باشد.

53) ارجاعات

 کتابی انتخاب می کنیم که ارجاعات و پانویس های زیادی داشته باشد از دانش آموزان می خواهیم تا ضمن تورق و مطالعه کتاب به ارجاعات دقت کرده و برای یکدیگر در باره ی علل و فواید آن سخن بگویند.

54) کلمات متشابه (هم نویسه ها)

از دانش آموزان میخواهیم تا ضمن مطالعه ی متن مورد نظر اگر به کلمات متشابه برخوردند , آن ها را مشخص کرده و پس از پایان مطالعه و خواندن در باره ی کلمات متشابه گفتگو کنند. کلمات متشابه یا هم نویسه به کلماتی گفته می شود که در نوشتن و تعداد حروف شبیه هم بوده و تنها از نظر معنا با هم تفاوت داشته باشند . مثل شیر به معنی سلطان جنگل و شیر به معنی نوعی خوردنی .

55) کلمات متشابه ( هم آ واها )

برخی از کلمات در نوشتن به هم شبیه نیستند بلکه در تلفظ به هم شباهت دارند به این سری کلمات " هم آوا " می گویند . مثل خویش و خیش که در تلفظ مانند هم هستند. در این مهارت نیز مثل مهارت قبلی عمل می کنیم.

56) چند معـــــــــنایی

از کودکان می خواهیم متن را مطالعه کنند و در صورتی که به کلمات چند معنایی برخوردند ,آنها را استخراج کرده و به دوستان خود و کلاس اراده دهند مثل کلمه ی " گرفت " که در عبارت های " دلم گرفت " و عبارت " رگ گردنم گرفت "  و " خورشید گرفت " و " دستم گرفت " و " ماست گرفت "  و ....

57 ) کلمات پیشوندی

از بچه ها می خواهیم به مطابعه ی متن انتخابی بپردازند و در صورتی که در حین خواندن به کلمات پیشوندی برخوردند , آنها را استخراج کرده و به کلاس اراده دهند و در باره ی ساختمان و معنای آن ها بحث کنند. کلمات پیشوندی کلماتی هستند که از بیش از دو جز تشکیل شده باشند.

58) کلمات پسوندی

این مهارت مثل مهارت قبل است . با این تفاوت که در این جا کلمات پسوندی را پیدا می کنند. مثل هنرور که دارای پسوند  " ور " است .

59) ریشه ی کلمات

اگر در حین خواندن متن به کلماتی برخوردند که ریشه ی اصلیشان را می دانند آن ها را استخراج کرده و در روی کاغذ بنویسند , سپس این کلمات را جمع بندی کرده و در گروه بخث کنند.

60) کلمات ساده و غیر ساده

از بچه ها می خواهیم متن خود را بخوانند . سپس کلمات را از نظر ساده و غیر ساده بودن بررسی کنند و آن ها را در دو دسته طبقه بندی نمایند . کلمات ساده از یک جزء و کلمات غیر ساده از بیش از یک جزء تشکیل می شود. مثلا کارساده و کارمند یا کارخانه غیر ساده است.

61) کلمات مخفف

 متنی را انتخاب می کنیم که در آن کلمات مخفف به کار رفته باشد. مثل ناگه مخفف ناگهان , از دانش آموزان می خواهیم کلمات مخفف را پیدا کرده و اصل آن ها را بیان کنند.

 

منابع :

روانشناسی خواندن  - علی محمد ناعمی  - انتشارات آستان قدس

تحلیل روش آموزش زبان  - ویلیام فرانسیس مه کی – ترجمه حسین مریدی – انتشارات آستان قدس

زبان و مهارتهای زبانی – جیمز فلاد پیتر اچ – ترجمه علی آخشینی – انتشارات استان قدس

مهارت های خواندن – منبع اینترنتی  

 

با استفاده از روشهای زیر و تمرین بیشتر به زودی به نتیجه خوبی می‌‌رسید:

۱- در مورد موضوعی که قرار است بخوانید فکر کنید:

- در مورد این موضوع چه می‌‌دانم؟
-
چه چیزی می‌‌خواهم یاد بگیرم؟
-
بعد از خواندن، چه چیزی یاد گرفته ام؟

۲- ابتدا بخشی را که می‌‌خواهید بخوانید سریع نگاه کنید:

- چه مطلبی به نظرتان آشناست؟
-
چه چیزهایی به نظرتان تازگی دارد؟
-
درک کلی شما از موضوع چیست؟

۳- این بار مطالب را به دقت بخوانید و از نکات مهم یادداشت بردارید:

- نکات مهم و اصطلاحات خاص را روی برگه های یادداشت و یا کارتهای کوچکی بنویسید. این کار در دوره مطالب به شما کمک می‌‌کند.
-
مطالبی را که کاملا متوجه نشده اید، دوباره بخوانید
.
-
فکر کنید که از کجا می‌‌توانید راجع به این موضوع اطلاعات بیشتری به دست بیاورید
.
-
این موضوع با کدامیک از موضوعات درسی دیگر شما ارتباط دارد؟

۴- آنچه را که خوانده اید، دوره کنید:

- بعد از هر قسمت مطالبی را که خوانده اید، برای خود تکرار کنید.
-
در پایان هر بخش نکات مهم را مرور کنید
.
-
مطالبی را که خوانده اید برای خود یا یکی از دوستانتان یا یکی از اعضای خانواده به زبان خود بیان کنید. این کار ذهن شما را منظم می‌‌کند.

 

چگونه از جعبه لایتنر استفاده کنیم:
جعبه لایتنر یک قوطی در باز است که از پنج قسمت تشکیل می‌‌شود.

۱

۲

۴

۸

۱۵

عرض قسمت های مختلف به ترتیب ۱۵,۸,۴,۲,۱ واحد است. این جعبه را می‌‌توانید خودتان با مقوا، جعبه یا قوطی های پودر لباسشویی ، کفش و… درست کنید، یا اینکه از بازار تهیه نمائید.
این روش را می‌‌توانید برای یادگیری لغات زبان انگلیسی،فارسی و یا هر فرمول یا مطالب درسی فراری که می‌‌خواهید به خاطر بسپارید به کار گیرید.
هر موضوع یادگرفتنی را روی یک برگ کاغذ(فیش) بنویسید. دقت کنید که روی هر فیش تنها یک موضوع یادگرفتنی نوشته شود. یعنی لغت را در یک روی کاغذ و جواب آن را در روی دیگر برگه می‌‌نویسید.

مراحل کار:
۱. روز اول: تعدادی از برگه‌ها را تکمیل می‌‌کنید و پس از اینکه هر دوروی برگه را یکی دوبار مرور کردید، برگه‌ها را در خانه اول جعبه قرار دهید. می‌‌توانید هر روز، ده پانزده یا تعداد بیشتری برگه آماده نمائید.شاید در بعضی روزها هم برگه ای تهیه نکنید.
۲. روز دوم: ابتدا برگه هایی را که دیروز تهیه کرده بودید از خانه اول بردارید.سؤالات را از روی برگه بخوانید و سعی کنید جواب‌ها را به خاطر بیاورید. آنهایی را که بلد نبودید، مجدداً در خانه اول قرار دهید و آنهایی را که بلد بودید، به خانه دوم منتقل کنید. پشت این برگه های خانه دوم یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار دهید.
در پایان، برگه هایی را که در روز دوم برای اولین بار تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.
۳. روز سوم: به برگه های خانه دوم دست نمی زنید زیرا خانه دوم هنوز تکمیل نشده است و ظرفیت دو گروه برگه را دارد. پس باز هم از برگه های خانه اول شروع می‌‌کنید و برگه هایی را که جواب سؤالاتشان را بلد هستید به خانه دوم منتقل می‌‌نمائید و در پشت کاغذ رنگی قرار می‌‌دهید تا این برگه‌ها با برگه های روز گذشته مخلوط نشود. برگه هایی که پاسخشان را بلد نیستید به همراه برگه های جدیدی که امروز تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.
۴. روز چهارم:
الف. ابتدا از خانه دوم شروع کنید، زیرا خانه دوم ظرفیت دو گروه برگه را دارد و ظرفیت آن روز قبل تکمیل شده است. ولی فقط برگه های ردیف جلوتر را برمی دارید.(یعنی برگه هایی که جلو کاغذ رنگی قرار دارند) سؤالات روی این برگه‌ها را مطالعه می‌‌کنید و اگر جواب درست دادید برگه‌ها را در داخل خانه سوم و در ابتدای آن قرار می‌‌دهید و پشت این برگه‌ها یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار می‌‌دهید تا فاصله گذاری مشخص شود. ضمناً برگه های باقی مانده در خانه دوم را جلوتر می‌‌برید و کاغذ رنگی را در پشت این برگه‌ها می‌‌گذارید.
ب. سپس به خانه اول برگردید و برگه های آن را بردارید و آنهایی را که بلد هستید در خانه دوم و پشت کاغذ رنگی قرار دهید.
ج. برگه هایی که پاسخ آنها را بلد نیستید و همچنین برگه های جدیدی را که تهیه کرده اید در خانه اول می‌‌گذارید.
۵ . خانه سوم برای چهار گروه برگه در نظر گرفته شده و باید چهار روز صبر کنید تا این قسمت تکمیل شود.البته هر روز پس از ورود برگه‌ها از خانه دوم به خانه سوم پشت این برگه‌ها یک کاغذ رنگی می‌‌گذارید تا قسمت سوم هم به تدریج و پس از چهار روز تکمیل شود.
۶. خانه چهارم جای هشت گروه برگه را دارد و هشت روز پس از ورود اولین برگه‌ها پر خواهد شد. خانه پنجم جای پانزده گروه برگه را دارد و شانزده روز پس از ورود اولین برگه ها، این قسمت تکمیل می‌‌شود. یعنی اگر شما در کارتان وقفه ای نیندازید سی روز طول خواهد کشید تا هر پنج قسمت جعبه لایتنر تکمیل شود. توجه دارید که بین هر دو گروه برگه یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار می‌‌دهید تا برگه های مربوط به روزهای مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.از روز سی و یکم به تدریج برگه‌ها از داخل جعبه خارج می‌‌شوند و شما می‌‌توانید این برگه‌ها را بایگانی نمائید. زیرا پس از پنج بار تکرار موفقیت آمیز هر برگه در زمان های متفاوت، می‌‌توانید مطمئن باشید که آن موضوع را برای همیشه فرا گرفته اید و هیچگاه آن را فراموش نخواهید کرد.
به این ترتیب شما با روشی که شبیه بازی انفرادی است، در اوقات فراغت می‌‌توانید با کمترین میزان اتلاف وقت آنچه را که یادگیری اش برایتان مشکل تر است بیشتر تکرار کنید و زودتر و برای همیشه به خاطر بسپارید و آنچه را که زودتر یاد می‌‌گیرید فقط با پنج بار تکرار برای همیشه فرا بگیرید.
نکته مهم: در هر مرحله که به سؤال یک برگه نتوانستید جواب دهید باید آن را به اولین خانه برگردانید.

منبع: تبیان

راهزنان وقت:
۱- صحبتهای كم اهمیت

۲- میهمانان ناخوانده
۳- مطالعه مطالب كم اهمیت و غیرضروری
۴- روشهای غیر صحیح و عادات نادرست مطالعه
۵- تلفنهای مزاحم و غیر ضروری
۶- نداشتن انضباط كاری
۷- سستی و بی ارادگی در تصمیم گیری
۸- دوباره كاری
۹- ناتوانی " نه " گفتن به خواسته‌های نابجا
۱۰ - نداشتن تمركز حواس
۱۱- عادت امروز و فردا كردن
۱۲- ترس از شكست

راههای ایجاد وقت:
۱- زنده كردن وقت مرده ( مثل زمانهایی كه در انتظار هستیم، زمانی كه در اتوبوس می گذرد و
... )
2-
انجام كارها به طور همزمان

3-
تنظیم كردن وقت خواب
4-
كنترل بیشتر روی وقت تفریح
5-
نه گفتن به درخواست‌های غیر مهم
6-
عقب انداختن كارهای غیر مهم

 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، شخصی، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ شنبه هفتم بهمن 1391 ] [ 15:54 ] [ بهروز علمی مریان ]
[ پنجشنبه پنجم بهمن 1391 ] [ 13:38 ] [ بهروز علمی مریان ]

ـ تعداد سوره هاي قرآن؟ 114

 2ـ تعداد جزء هاي قرآن؟ 30

 3ـ طولاني ترين سوره قرآن كدام است؟ دومين سوره، بقره.

 4ـ كوتاهترين سوره قرآن كدام است؟ صدوهشتمين سوره،كوثر.

 5ـ طولانيترين آيه قرآن كدام است؟ آية 280 سوره بقره

 6ـ بهترين شب كه قرآن به آن اشاره كرده است؟ شب قدر.

 7ـ بهترين ماه كه در قرآن ذكر شده است؟ ماه رمضان.

 8ـ بزرگترين حيوان كه در قرآن آمده است؟ فيل.

 9ـ كوچكترين حيوان كه در قرآن آمده است؟ پشه.

 10ـ قلب قرآن يا ريحانة القرآن ؟ يس

 11ـ سورهاي كه به نام يكي از حكما است؟ لقمان.

 12ـ سورهاي كه در آن فقط يك كسره وجود دارد؟ اخلاص

 13ـ سورهاي كه به نام يكي از فلزات ميباشد؟ حديد

 14ـ آيات سجده تلاوت چند است؟ 14

 15ـ كدام سوره بدون بسمالله است؟ توبه

 16ـ كدام سوره داري دو بسم الله ميباشد؟ نمل و هود.

 17ـ عروس قرآن؟ الرحمن.

 18ـ سورهاي كه معادل يك سوم قرآن است؟ اخلاص

 19ـ سورهاي به نام يكي از روزهاي هفته؟ جمعه.

 20ـ چند سوره با قل شروع ميشود؟ ۵: كافرون، اخلاص، فلق، ناس.جن

 21ـسورهاي كه در تمام آيات آن كلمة الله وجود دارد؟ مجادله.

 22ـ سورهاي به نام يكي از ميوهها؟ تين.

 23ـ سورهاي به اسم يك حكومت يا كشور؟ روم.

 24ـ معوذتين كدام سورههاست؟ فلق و ناس.

 25ـ دو سوره كه اگر نامهايشان را برعكس بخواني باز هم همانست؟ ليل و تبت.

 26ـ سبع المثاني كدام سوره است؟ حمد.

 27ـ زهراوين كدام سورههاست؟ بقره و آل عمران.

 28ـ سورهاي كه تمام آياتش با حرف د تمام ميشود؟ اخلاص.

 29ـ سوره اي كه تمام آياتش با حرف سين تمام ميشود؟ ناس.

 30ـ سورهاي كه از اخلاق و ادب سخن ميگويد؟ حجرات.

 31ـ چند سوره نامهايشان متشكل از يك حرف است؟ 3 سوره: ص، ق، ن.

 32ـ شخصي كه با ثروت زياد مشهور است ؟ قارون.

 33ـ در كدام سوره يك آيه 31 بار تكرار ميشود؟ الرحمن.

 34ـ آية الكرسي در كدام سوره است؟ بقره.

 35ـ آيهاي كه با عكس خواندن هم تغيير نميكند؟ رَبَّكَ فَكَبِّرْ

 36ـ نام چند پيامبر در قرآن ذكر شده است؟ 26 پيامبر.

 37ـ آيه استرجاع كه مصيبت زده ميگويد چيست؟ اِنَّا لِلهِ وَ اِنَّا اِلَيْهِ رَاجِعُوْنَ.

 38ـ اولين آيه نازل شده؟ إِقْرَءْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِيْ خَلَقْ.

 39ـ پيامبري با لقب صفي الله؟ حضرت آدم (ع).

 40ـ پيامبري با لقب خليل الله؟ حضرت ابراهيم (ع).

 41ـ پيامبري با لقب ذبيح الله؟ حضرت اسماعيل (ع)

 ۴۲ـ پيامبري با لقب كليم الله؟ حضرت موسي (ع).

 43ـ پيامبري با لقب روح الله؟ حضرت عيسي (ع).

 44ـ پيامبري با لقب حبيب الله؟ حضرت محمد (ص).

 45ـ تنها زني كه نام او در قرآن ذكر شده؟ مريم.

 46ـ زنان كدام پيامبران كافر بوده و به شوهرشان خيانت كردند؟ نوح و لوط.

 47ـ زن كدام كافر ملعون به راه پيامبر خار ميانداخت؟ ابولهب و اسم زن او ام جميل.

 48ـ اولين زني كه مسلمان شد؟ حضرت خديجه رضي الله عنها.

 49ـ پيامبري كه در نوجواني بتها را شكست؟ حضرت ابراهيم (ع).

 50ـ پيامبري كه در شكم ماهي چندين روز زنده ماند؟ حضرت يونس (ع).

 51ـ چند سوره به اسم پيامبران است؟ 6 سوره: يونس، محمد، نوح، هود، يوسف، ابراهيم، عليهم الصلاة و السلام.

 52ـ پيامبري كه بدون اينكه صليب شود به آسمان رفت و بجايش كسي ديگر از كافران صليب شد؟ حضرت عيسي (ع).

 53ـ نام رسول اكرم چند بار در قرآن ذكر شد؟ 4 بار.

 54ـ پيامبري كه بدون پدر و پيامبري كه بدون پدر و مادر به دنيا آمد؟ حضرت عيسي(ع).و حضرت آدم (ع).

 55ـ پيامبري كه با حيوانات حرف ميزد؟ حضرت سليمان (ع).

 56ـ پيامبري كه پسر او از او اطاعت نكرد و در آب غرق شد؟ حضرت نوح و اسم پسرش كنعان است.

 57ـ پيامبري كه در صبر مثال زده ميشود؟ حضرت ايوب (ع).

 58ـ زبور به كدام پيامبر نازل شد؟ حضرت داود(ع).

 59ـ پيامبري كه خداوند متعال به او رياضيات و نجوم آموخت و اولين بار خياطي كرد و خط نوشت؟ حضرت ادريس (ع).

 60ـ در كدام سوره آمده كه حضرت عيسي u آمدن حضرت محمد r را بشارت داده است؟ سوره صف.

 61ـ نصف قرآن كدام كلمه ميباشد؟ وَلْيَتَلَطَّفْ.

 62ـ به مادر كدام پيامبر وحي نازل شد؟ حضرت موسي (ع).

 63ـ نامهاي ظالمين كه در قرآن مذكور است؟ جالوت، هامان، سامري، فرعون، قارون، ابولهب.

 64ـ چند سوره به نام حيوانات است؟ فيل، عنكبوت، بقره، نمل، نحل.

 65ـ فرعون چگونه غرق شد؟ در رود نيل غرق شد.

 66ـ اولين قتل در زمين به دست چه كسي و به چه دليل اتفاق افتاد؟ قابيل، حسادت.



موضوعات مرتبط: عمومی، خانواده وزندگی، شخصی، اندیشه ومذهب، انتخابات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ پنجشنبه پنجم بهمن 1391 ] [ 13:30 ] [ بهروز علمی مریان ]
[ پنجشنبه پنجم بهمن 1391 ] [ 13:5 ] [ بهروز علمی مریان ]

اختلالات اضطرابی دانش ‏آموزان و راه‏های مقابله با آن در مدرسه

مقدمه:

   رشد هیجانی برای همه‏ ی انسان‏ها یک چالش به‏ شمار می‏رود. کودک درزمانی کمتر از یک دهه، از حالت درک هیجانی محدود، به فردی تبدیل می‏شود که از لحاظ هیجانی پیچیده است. با افزایش سن، تعداد و پیچیدگی تجارب هیجانی و نیز مطالبات برای تعدیل تظاهرات هیجانی افزایش می‏یابد.

تعجب‏ آور نیست که بعضی از کودکان درگیر این چالش‏ها می‏شوند و اختلالات هیجانی را تجربه می‏کنند. یکی از انواع اختلالات هیجانی اختلال اضطرابی است که می‏تواند در صورت مزمن شدن موجب بروز مشکلاتی در زندگی بزرگسالی شود (کندال، 2003). اضطراب امتحان یکی از شایع‏ترین اختلالات اضطرابی است که دانش‏ آموزان به آن مبتلا هستند به‏طور کلی کمتر کسی است که در طول دوران تحصیل خود حالت‏های اضطرابی را تجربه نکرده باشد و یا با آن آشنا نباشد. دانش ‏آموزان کم‏وبیش با این حالت‏ها دست به گریبان هستند جهت آشنایی بیشتر با علائم_ سبب‏ شناسی و راهبردهای مقابله‏ای با آن به این موضوع خواهیم پرداخت.

 

نشانه‏ شناسی:

   به‏ طورکلی بروز اضطراب دارای 3 مؤلفه اصلی است: (مانیس و اولندیک، 2005)

1.‏ مؤلفه ‏ی جسمی ( آن‏چه فرد در بدن خود احساس می‏کند ) مانند: ضربان سریع قلب، تنگی نفس، گیجی، خشکی دهان، تهوع یا اسهال.

2. مؤلفه‏ ی شناختی ( آن‏چه فرد راجع به آن فکر می‏کند ) مانند: اگر از عهده‏ی امتحان برنیایم، اگر سؤالات سخت باشد، اگر سر امتحان حالم بد شود و...

3. مؤلفه‏ ی رفتاری ( آن‏چه‏ که فرد انجام می‏دهد ) مانند: نداشتن تمرکز در جلسه‏ ی امتحان، عدم توانایی در پاسخ دادن به سؤالات امتحان، ترک جلسه‏ی امتحان.

هریک از این مؤلفه‏ ها نقش مهمی در شروع و تداوم دوران اضطراب ایفا می‏کنند. و دانش ‏آموزان این مؤلفه‏ ها را بسته به ماهیت اضطرابشان به ‏صورت تصادفی تجربه می‏کنند.

 

سبب‏ شناسی:

*‏ نداشتن آمادگی کافی برای امتحان

* وجود رقابت درسی زیاد بین دانش‏آموزان

* سخت‏گیری بیش از حد خانواده

* ترساندن کودک از امتحان به‏وسیله‏ی خانواده و یا اولیاء مدرسه

* بعضی مسایل و مشکلات روانی مثل وسواس

* فشار وارده از دیگران بر دانش ‏آموز یا از فرد به خود

* چگونگی ارزیابی خود

* نحوه‏ ی زندگی در گذشته و آینده

* چگونگی روبه ‏رو شدن با شکست یا موفقیت

* تفکر و تصور بدبینانه

* نداشتن نحوه‏ ی یادگیری مؤثر و مفید مطالب موردنظر

* روحیه ‏ی رقابتی سالم یا ناسالم

* افکار، احساسات، تصورات، نظرات و حالات شخصی درباره‏ی خود و انتخاب محل تحصیل

* ترس از شکست

* قبول این نظریه که «من آدم لایق و شایسته‏ای نیستم». (علیخانی، 1383)

* صفات مزاجی کودک: کودکانی که مزاج «شورا» دارند یا در «گرم‏شدن‏کند هستند» برای ابتلا به حالات اضطرابی‏  مستعدترند.

*رفتار و نگرش پدر و مادر: نگرانی مفرط و درگیر شدن افراطی والدین با کودک، ایجاد اضطراب ووابستگی شدید درکودک‏ کرده و سطح اضطراب را در بسیاری از موقعیت‏ها بالا می‏برد (هور، 1996)


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، شخصی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ سه شنبه سوم بهمن 1391 ] [ 18:3 ] [ بهروز علمی مریان ]

ویژگی های یک خانواده سالم و بالنده

1 - افراد خانواده سرزنده و با محبت هستند و همه رفتار و اعمال آنان با نوعی اصالت توام است.
2 - افراد خانواده به طور آشکار رنج و ناراحتی و نیز احساس همدری خود را نسبت به افراد دیگر خانواده بیان می کنند.
3 - افراد خانواده از ریسک (‌خطر کردن )‌ معقول و سنجیده نمی هراسند و می دانند که ممکن است با خطر کردن اشتباهاتی نیز داشته باشند ‍ ، ولی اشتباهات شخصی هم می تواند خود مقدمه ای برای شناخت اشکالات شخصی و بنابراین زمینه ای جهت رشد و کسب تجربه بیشتر باشد.
4 - افراد خانواده برای یکدیگر ارزش و احترام قایل اند و یکدیگر را دوست دارند و از این احساس خود شادمان هستند.
5 - روابط افراد خانواده با یکدیگر هماهنگ و روان است و با آهنگی پرمایه و روشن با یکدیگر سخن می گویند.
6 - زمانی که در خانواده سکوت برقرار است ‍، سکوتی است آرامبخش و نه سکوت مبتنی بر ترس یا احتیاط.
7 - وقتی در خانواده سرو صدا هست ‍، صدای فعالیتی پر معنی است و نه غرشی رعد آسا و برای خفه کردن صدای دیگران.
8 - هریک از اعضاء خانواده می دانند حق آن را خواهند داشت که حرف خود را به گوش دیگران برسانند و در این زمینه نیازی به سکوت و تحمل فشار حاصل از آن نمی باشد.
9 - اگر یکی از اعضای خانواده هنوز فرصتی برای صحبت کردن پیدا نکرده است ‍، به دلیل تنگی وقت بوده است و نه کمی محبت ‍ ،‌ کم توجهی یا بی ملاحظه بودن اعضای دیگر خانواده .
10 - اعضای خانواده به راحتی یکدیگر را نوازش می کنند و در آغوش گرفتن فرزندان توسط پدر و مادر امری است عادی و توام با تجربه عشق و محبت خانوادگی.
11 - افراد خانواده صادقانه با هم صحبت می کنند ، با علاقه به سخنان یکدیگر گوش می دهند ، با یکدیگر رو راست و صادق هستند و به راحتی علاقه خود را به یکدیگر نشان می دهند.
12 - افراد خانواده به راحتی و آزادنه با یکدیگر درد دل می کنند و این حق را دارند که درباره هر موضوعی (‌ مثل ناکامیها ، ترسها ، صدمه هایی که دیده اند ،‌ خشم خود ،‌ انتقاد از دیگری ، خوشیها یا کامیابیها )‌ ،‌ با یکدیگر سخن بگویند.
13 - افراد خانواده برای کارهای خود برنامه ریزی می کنند و در این راه اگر مشکلی با مزاحم اجرای برنامه های از قبل تعیین شده آنان شود ،‌ به سادگی خود را با آن تطبیق می دهند و در نتیجه قادر هستند بدون تجربه احساس ترس یا واهمه ،‌ بیشتر مشکلات زندگی خود را حل و فصل کنند.
14 - در خانواده ،‌ زندگی آدمی و احساسات بشری، بیش از هر عامل دیگری مورد توجه و احترام است.
15 - در خانواده ،‌ پدر و مادر خود را مدیر یا رهبر خانواده می دانند و نه رئیس یا ارباب خانواده و نیز می دانند که در موقعیت های مختلف چگونه به فرزندان خود بیاموزند تا به مرحله یک انسان واقعی بودن نزدیک شوند.
16 - اعضای خانواده در مورد اشتباهات خود (‌ در قضاوت ، رفتار ،‌ بروز هیجانها و ... ) به همان سهولتی با یکدیگر سخن می گویند که در مورد اعمال ، کردار و گفتار صحیح خود اظهار نظر می کنند.
17 - رفتار اولیای خانواده با آنچه به فرزندان خود می گویند - یا توصیه می کنند - مطابقت کامل دارد و در این راه از خود صداقت بسیار نشان می دهند.
18 - پدر و مادر خانواده مانند هر مدیر یا رهبر موفق ،‌ نسبت به زمان حساس هستند و مترصد آن می باشند تا از هر فرصت مناسب برای سخن گفتن و تعامل با فرزندان خود ،‌ استفاده کنند.
19 - اگر یکی از افراد خانواده مرتکب اشتباهی شد و نادانسته خسارتی ایجاد نمود ، پدر و مادر و بزرگترها در کنار او قرار می گیرند تا از او حمایت کنند . این رفتار باعث خواهد شد تا فرزند بی دقت ،‌ بر احساس ترس یا گناه خود فایق آید و از فرصت آموزشی که پدر و مادر برای او فراهم کرده اند ،‌ بیشترین بهره را بگیرد.
20 - اولیاء خانواده می دانند که فرزندانشان عمدا بدی نمی کنند. به همین دلیل ، اگر متوجه شوند که فرزند آنان در زمینه ای خرابکاری کرده است به این نتیجه می رسند که یا سوء تفاهمی در کار بوده است و یا احساس ارزش فردی و احترام به خویشتن ،‌ در فرزند آنان کاهش پیدا کرده است و باید برای این مشکل راه حلی را پیدا کرد.
21 - اولیا خانواده می دانند هنگامی فرزند آنان برای یادگیری آمادگی بیشتری خواهد داشت که خود را با ارزش بداند و احساس کند که دیگران نیز برای او ارزش قایل هستند.
22 - اولیاء‌ خانواده می دانند که هر چند با شرمنده ساختن کودک و تنبیه بدنی فرزندان می توان رفتار آنان را تغییر داد ،‌ اما این آگاهی را نیز دارند که آثار این تنبیه ها بر ذهن آنان باقی می ماند و به سادگی و به سرعت قابل ترمیم نمی باشد.
23 - وقتی یکی از فرزندان خانواده عملی را انجام می دهد که برای تصحیح عمل یا کار او الزامی به نظر می آید ، پدر و مادر آموزش فرزند خود را با گوش دادن - حس کردن - فهمیدن - و در نظر گرفتن زمان و دوره خاص رشد او ، آغاز می کنند.
24 - پدر و مادر خانواده می دانند که در زندگی هر شخص مشکلاتی پیش خواهد آمد و اجتناب از همه مشکلات زندگی امکان ناپذیر می باشد . بنابراین گوش به زنگ آن هستند که برای هر مشکل تازه ،‌ راه حلی پیدا کنند و به فرزندان خود نیز می آموزند تا چگونه در حل مشکلات از خلاقیت و نو آوری بهره بگیرند.
25 - اولیای خانواده می دانند که تغییر و تحول از ویژگیهای زندگی است ، بنابراین ، می پذیرند که فرزندان آنان به سرعت مراحل مختلف رشد را طی می کنند و هیچگاه نباید سد راه رشد و تغییر فرزندان خود شوند.

خلاصه :
گفته می شود که از هر صد خانواده تنها در صد اندکی می دانند که چه باید کرد و به مرحله سلامت و بالندگی قابل توجه رسیده اند. محصول خانواده های پریشان یا آشفته فرزندان بیمار ،‌ نومید ، افسرده ، بزهکار و ضد اجتماعی ،‌ معتاد و .... است و اکثریت افراد مبتلا به بیماری های روانی و اختلالات رفتاری ،‌ الکلیک ، معتاد ‍ ‍، فقیر ،‌ از خود بیگانه ،‌ جانی و ... در خانواده های پریشان رشد پیدا کرده اند.
می توان ویژگیهای مهم خانواده های پریشان و خانواده سالم را چنین خلاصه کرد.
خانواده آشفته :
1 - در خانواده ارزش و احترامی که هر فرد برای خود قائل است در حد پائین می باشد.
2 - ارتباطها غیر مستقیم ، مبهم و کاملا نادرست است.
3 - قواعد و مقررات خانواده ،‌ خشک ، نامردمی ، ناسازگار و همیشگی است.
4 - پیوند و رابطه با جامعه بسته ، مایوس کننده و یاس آور است و براساس ترس انجام می گیرد.
خانواده سالم یا بالنده
1 - سطح ارزش و احترامی که هر فرد برای خود قایل است ، در حد معقول و منطقی می باشد.
2 - ارتباطها مستقیم ،‌ واضح ، صریح و مبتنی بر درستکاری است.
3 - قواعد قابل انعطاف ، انسانی ، منطقی دستخوش تغییر است.
4 - پیوند با جامعه باز ، سالم و امید بخش می باشد.



موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، جامعه وسیاست، شخصی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ شنبه سی ام دی 1391 ] [ 15:4 ] [ بهروز علمی مریان ]

تغییر رفتار با روش های غیرکلامی

بررسی شیوه های روانشناختی برای تربیت اخلاقی دانش آموزان ... 

یکی از ارکان مهم آموزش و تدریس، ایجاد فضایی سالم و مناسب برای یادگیری و آموختن است.

ذهن، روان و رفتار کودکان و نوجوانان نسبت به سال های گذشته دچار تحولات و دگرگونی های بی شماری شده است. دانش آموزان، آموزگارانی را ترجیح می دهند که به شخصیت آن ها احترام گذارند، به جای تنبیه آن ها را تشویق و حمایت کنند، خوب درس بدهند، انگیزه تلاش و پیشرفت را در آن ها زنده نگه دارند، ارزش ها و آرمان هایشان را نادیده نگیرند و آن ها را در یافتن اهداف صحیح زندگی یاری کنند. رابطه معلم - دانش آموز رابطه یی ظریف و شکننده است، تا حدی که شکیبایی و بردباری بیشتر آموزگاران و معلمان را می طلبد.

گاهی وضعیتی بر کلاس حاکم می شود که احتیاج به مهارت، تسلط و مدیریت آموزگار بر رفتارها و واکنش های هیجانی - احساسی دانش آموزان دارد.

 

بدخلقی های روزانه، اختلاف ها و تعارض های بین بچه ها، بحران های لحظه ایی کلاس و... نیازمند توان بالای تصمیم گیری آموزگار است. تحقیقات نشان می دهد ارتباط مستقیمی بین اعتماد به نفس آموزگار برای ایجاد رابطه ایی فعال و پویا با دانش آموزان و پیشرفت تحصیلی کلاس وجود دارد.

آموزگارانی که می دانند چه هدفی را دنبال می کنند و با چه شیوه یی قصد دارند برنامه های آموزشی خود را دنبال کنند، با آمادگی بیشتری درس و کلاس خود را اداره می کنند.

باید اذعان کرد مشکلات آموزشی به یکباره و ناگهان به وجود نمی آید، بلکه همیشه عوامل گوناگون و متنوعی زمینه ساز آن است. خانواده، دوستان، مدرسه، اجتماع و... تأثیرات عمده ایی بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان می گذارد که گاه آن ها را از روند آموزش دور می سازد.

در دنیای پرمسأله ایی که ما زندگی می کنیم، کودکان و نوجوانان نمی توانند مشکلات شخصی شان را (حتی آن هایی را که ارتباطی هم به درس و مدرسه ندارد)، پشت در کلاس جا بگذارند و پس از بازگشت از مدرسه، آن ها را با خود به همراه ببرند.

برای آنکه بچه ها از مدرسه، کلاس و درس لذت ببرند، استعدادهایشان شکوفا شود و تبدیل به افرادی سرزنده و پویا شوند، باید به تمامی نیازهای عاطفی، عقلانی، جسمانی و اجتماعی آنان توجه شود. تعامل

و ارتباط بین معلم و شاگرد و شاگرد و شاگرد بخش مهمی از فرآیند آموزش و یادگیری است.

هرچه آموزگاران به اهمیت این تعامل اجتماعی بیشتر پی ببرند، بهتر می توانند محیطی مساعد برای تدریس خود به وجود آورند. رفتارها و پاسخ های آموزگاران، مربیان و مشاوران مدرسه می تواند جوی از تفاهم و توافق یا خودسری و مشاجره در بین کلاس و دانش آموزان پدید آورد.

 

انتقادهای آموزگار

انتقادها، بهانه جویی ها و حرف های نیش دار آموزگاران تنها حس تنفر و انزجار را در دانش آموزان ایجاد می کند و موجب کاهش پیشرفت و ضعف عملکرد و راندمان کلاس می شود. اگر دانش آموزی قدری بی نظم، اخلال گر و کند است، طعنه و سرزنش آموزگار نمی تواند تغییری در رفتار او به وجود آورد. معمولاً زمانی که بچه ها در فهم درسی مشکل دارند، بدرفتار و سهل انگار می شوند و از ادامه یادگیری سر باز میزنند.

 

آن ها از این که از آموزگارشان کمک بخواهند، می ترسند، زیرا احساس می کنند یا آموزگار آن ها را توبیخ می کند یا انگشت نما و مسخره دیگر بچه ها می شوند.

این در حالی است که آموزگار می تواند با برقراری روابط صحیح و تذکرهای مرتب به دانش آموزان، رفتاری پیشه کند که جو تفاهم و دوستی را در کلاس برقرار سازد.

زمانی که احترام و جایگاه واقعی آموزگاران و دانش آموزان در کلاس حفظ شود، اعتماد به نفس، خودپنداره و تصویر ذهنی بچه ها از خودشان تقویت می شود.

 

 

کودکان دبستانی و گاه نوجوانان دبیرستانی، کمتر به استعدادها و توانایی های درونی شان اطمینان دارند. کم ترین جملاتی که هوش و ذکاوت آن ها را مورد حمله قرار دهد (به خصوص توسط آموزگاران و معلمان) کافی است که انگیزه تلاش و پیشرفت را در آن ها از بین ببرد و احساس بی ارزشی و ناتوانی را در آن ها جایگزین سازد. بسیاری از مسائل آموزش و پرورش ریشه در روابط حاکم بر معلم و دانش آموز دارد. برای اصلاح و بهبود بخشیدن این روابط، باید تغییرات عمده یی در این زمینه صورت گیرد.

 

زمانی که آموزگار از دانش آموز می خواهد کاری انجام دهد، اگر لحن کلامش انتقادی و سرزنش آمیز باشد، نتیجه آن مقاومت و ستیزه جویی کودک (یا نوجوان) خواهد بود. اما اگر لحنی سازنده و غیرانتقادی داشته باشد، روحیه همکاری و مشارکت را در بین دانش آموزان تقویت خواهد کرد. خوب است معلمان و آموزگاران نسبت به رفتارهای خود هوشیار و حساس باشند و آگاهانه از برانگیختن پاسخ های دفاعی شاگردان بپرهیزند.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، مقالات، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه بیست و هفتم دی 1391 ] [ 17:34 ] [ بهروز علمی مریان ]

فداکاران


کیا این 2 نفر رو میشناسن ؟


نفر سمت راست: (دهقان فداکار) همون ریز علی خواجوی که همه میشناسیمش و توی کتابای دبستانمون باهاش آشنا شدیم.


اما نفر  سمت راست رو کی میشناسه؟
ایشون حسن امیدزاده، معلم فداکاری هست که در سال 76 برای نجات ۳۰ دانش آموز گرفتار در آتش سوزی مدرسه روستای بیجارسر شفت خود را به شعله های آتش زد و از ناحیه سر و صورت دچار سوختگی شدید شد.
ایشون پس از ۱۵ سال تحمل درد و رنج ناشی از سوختگی شدید روز 30 تیر سال جاری در بیمارستان فومن جان به جان آفرین تسلیم کرد .


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ دوشنبه بیست و پنجم دی 1391 ] [ 18:30 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

 

ارایه راهکار هایی عملی به معلمان در مورد استفاده از تشویق در محیط مدرسه:

۱- ذکر کلمات محبت‌آمیز

غرض ذکر عبارات و کلماتى است که جنبه مهر و علاقمندى فرد و هم دیدگاه احترامى مربى را به کودک نشان دهدو او بر اثر آن دریابد که عملش مورد رضاى والدین یا مربى بوده و آن ها او را بر این اساس بیش از پیش مورد محبت قرار داده‌اند.   

کلماتى مثل عزیر من، پسرجان من، آقا، خانم، شاگردخوب،الفاظى چون بفرمائید، تشریف بیاورید، آفرین برتو پسرم، دخترمن، و ... مى‌تواند حاکى از این محبت باشد و البته سعى داریم که این کلمات سرسرى و تصنعى نباشد که طفل از آن سر در مى‌آورد.         

 2- معرفى عمل آن در حضور جمع

در خانه یا مدرسه، نزد خواهر و برادر و یا نزد دانش‌آموزان کلاس سعى کنید فردى را که عمل خوبى انجام داده معرفى کنید و عمل او را مورد ستایش قرار دهید. این روش براى همه دانش‌آموزان در همه سنین و مخصوصاً براى نوجوانان و بالغان بسیار مۆثر است. 

 شک نیست که براى دیگران باید توضیح داد که چرا عمل او مورد تقدیر است . البته جمع کلاس را وا مى‌داریم که به افتخار عملکرد خویش ابراز شادمانى کنند، صلواتى بفرستند، تکبیرى بگویند و بالاخره علاقه و رضامندى خود را اعلام دارند.  

  3- معرفى و ارائه آثار

ممکن است طفلى عمل پسندیده‌اى چون نوشتن مشق با خط زیبا را انجام داده، نقاشى‌ زیبائى کرده، وسیله خوب و زیبایى ساخته، هنرى را در خطاطى به کار برده و ... از راه ‌هاى تشویق او آن است که آن را مورد تأیید قرار داده و به بچه ها عرضه کنیم.

    4- نصب عکس او

گاهى مى‌توان عکس او را به تنهائى در تابلوى مدرسه نصب کرده و یا آن در کنار خط زیبایش و یا نقاشى قشنگش قرار داد و یا در سطحى وسیع ‌تر و بهتر عمل کرد، بدینگونه که عکس او را با زرق و برق تزیین کرده و در تابلو نصب کنند.  

این اقدام نیز براى همه کودکان و مخصوصاً نوجوانان روش سازنده و مۆثرى است. کودک را به این نتیجه مى‌رساند که براى کار و فعالیت او حسابى بازکرده‌ایم و برا عملش اعتبارى قائلیم. طبیعى است که در چنان صورتى پایبند ملاحظاتى گردد و براى خود ارزش و اعتبار بیشترى از لحاظ حسن عمل قائل شود.       

 5- دادن جایزه

در مواردى مى‌توان براى کودک جایزه و پاداشى در نظر گرفت که به تناسب سن، جنس و دیگر شرایط در اختیارش قرار گیرد. بهاى جایزه مهم نیست، مهم نفس جایزه است و نشان این امر که از این راه مى‌خواهیم رضایت خود را نسبت به او اعلام کنیم.    

  جایزه گاهى مى‌تواند یک مداد باشد، زمانى یک توپ پینگ‌پونگ، زمانى یک گل‌‌سر یا گل ‌سینه، گاهى یک شیرینى و شکلات و ... در همه حال براى کودک این مسأله مهم است که از شما چیزى را به عنوان جایزه دریافت مى‌دارد.

 6- نزدیک کردن به خود

گاهى تشویق مى‌تواند به صورت نزدیک کردن کودک بخود باشد، بدین ‌معنى که به خاطر عملکرد خویش او را مقرّب کنیم، مورد توجه بیشترى قرار دهیم، خواسته‌ هاى او را بیشتر مورد رسیدگى قرار دهیم و بالاخره به او بفهمانیم که تا حالا او را دوست داشته‌ایم ولى اینک او را بیشتر دوست داریم.      

 معلم نمى‌تواند او را بدینگونه به خود نزدیک کند که مثلاً به او اجازه‌ دهد ناهار را در مدرسه و در دفتر در نزد او صرف کنند. به او دست دهد از او احوال بپرسد، براى او احترامى بیشتر قائل گردد، یا به او یاد‌آوری کند که دوستش دارد و ...       

   7- سپردن مسۆولیت

گاهى در مدرسه معلم و مربى در خانه والدین براى تشویق کودک مى‌توانند مسۆولیت مورد علاقه‌اى را به او بسپرند، به او تفهیم کنند که به خاطر احترام به او، دیدن عرضه و لیاقت او، حاضر شده‌اند چنان مسئولیتى را به او واگذار کنند.   

 در اعطاى این مسئولیت سعى داریم راه ‌هاى اداى آن را هم به او یاد دهیم تا در سایه انجامش احساس لیاقت و شادمانى کند و یا درک کند که او را به حساب آورده‌اند، براى او شخصیتى قائل شده‌اند، او را داخل در جمع و گروه خود کرده‌اند.  

8- ذکر قصه و داستان

به عنوان تشویق کودکان خردسال مى‌توان به آن ها وعده داد که قصه و داستانى براى او بگویند. مى‌دانیم که کودکان و حتى بزرگترها قصه‌گوئى والدین و مربیان را دوست مى‌دارند و حاضرند بسیارى از کارهاى خود را رها کنند تا قصه‌اى بشنوند.       

شک نیست که به تناسب سن و جنس، و با در نظر داشتن شرایط گوناگون و لازم سعى داریم داستان‌هاى سرگرم‌کننده، اخلاقى و ارزنده‌اى براى کودکان بگوئیم و از این طریق نیز به امر سازندگى و اصلاح کودکان بپردازیم.     

     9- دادن گواهى

در مواردى مدرسه مى‌تواند گواهینامه‌اى به کودک بدهد که در آن حکایت از رضایت از کودک باشد. البته سعى داریم که این سند به صورت امرى نباشد که مورد سوءاستفاده قرار گیرد. در آن قید مى‌کنیم که تا امروز و این ساعت او کودکى فعال، باادب و اخلاق و... بوده است. در این مورد نیز از قبل سخنانى را عرضه کرده‌ایم. در کل مى‌خواهیم بگوئیم رضایت‌نامه مطلق نباشد.  

   10- شیوه‌هاى دیگر

شیوه‌هاى دیگرى هم براى تشویق کودکان وجود دارد که هر مربّى به تناسبى مى‌تواند یکى از آن ها را انتخاب کرده و مورد عمل قرار دهد مثل:     

 * لبخند رضایت‌آمیزى که والدین و مربیان به روى کودک مى‌زنند.    

* بردن کودک به گردش و تفریح و مسافرت به خاطر نقش خوبى را که در زمینه‌اى ایفا کرده.  

* دادن عکس او به روزنامه مدرسه و یا روزنامه‌ هاى صبح و عصر یک شهر تا از دیدن آن احساس غرور کند.

* دادن فرصت اظهار نظر به او از طریق واردکردن او در شورائى که در مدرسه است.

* وارد کردن او در صف بزرگترها به عنوان احترام به او و به حساب آوردنش...    

* کشیدن دست نوازش به سر و صورت او و یا بوسیدن و در آغوش گرفتنش.        

* بازى کردن مربى و معلم با کودک و به حساب آوردن او


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ یکشنبه هفدهم دی 1391 ] [ 14:54 ] [ بهروز علمی مریان ]

مقدمه:

تقویت فرهنگی و تمدن اسلامی باید یکی از دغدغه های همیشگی یک مسلمان متعهد باشد ، زیرا از یک سو بیگانگان فضایل  مسلمین را انکار و از سوی دیگر مسلمانان در ثبت و ضبط و عرضه ی دستاوردهای علمی و فرهنگی خویش تسامح کردند و در نتیجه این باور غلط جهانی حتی در بین مسلمانان به وجود آمد که فرنگیان تافته ی جدا بافته د رخلقت هستند و از یک هوش و استعداد استثنایی برخوردارند که دیگر ملل از جمله مسلمانان ، از آن بی بهره اند . از یونان قدیم تا رم و رنسانس ، همواره آن ها پیشتاز و مولد ، و شرقیان و مسلمانان دنباله رو و مصرف کننده بوده اند .

نتیجه ی علمی چنین باور فراگیری که از حدود دو سده ی پیش تا کنون تبلیغ می شده ،‌این بوده که سعی بیهوده نکنیم ،‌ما را نرسد که در آرزوی قله های رفیع علم و معرفت باشیم ، بلکه باید به همین حدی که در ازل قسمت ما کرده اند رضایت دهیم . برای هر صاحب درد متعهدی غمی جانکاه تر از این نیست که این چنین ، اعتبار عقیدتی و قومی اش لگد مال شود . از همان زمانی که سرزمین های اسلامی و شرقی مورد تهاجم نظامی و فرهنگی ( مغرب زمین ) قرار گرفت و تبلیغ و ترویج نهادینه کردن این گونه باورها که مصداق بارز استعمار بود آغاز شد ،‌بزرگانی برخاستند و بانگ بیداری مشرق زمین و مسلمانان را سر دادند و در برابر برتری طلبی های فرهنگی و تمدنی ( فرنگیان ) بر طبل بیداری اسلامی د رمشرق زمین کوفتند . امواج بیداری اسلامی از دویست سال پیش تا کنون هر روز بلندتر و گسترده تر شده است . مهم ترین دستاورد این حرکت تاریخی بازگرداندن تدریجی خودباوری به جهان اسلام بود .

به گونه ای که امروز به وجود توسعه و تعمیق تبلیغات صوتی ،‌تصویری و الکترونیکی ، مدعای قدیمی برتر غرب ، اثر کمتری بر ملتهای مسلمانان و مشرق دارد . بنابراین باید از زمینه سازی بیدارگران پیشتاز سیاسی و فرهنگی استفاده و در عین حال زمینه های بازگرداندن خودباوری علمی و معرفتی را نیز بیشتر فراهم سازیم . برای نیل به این هدف برخی از بزرگان کوششهای ارزنده ای کردند . از جمله این بزرگان : امیر عبدالقادر ،‌سید جمال الدین اسدآبادی ،‌شیخ محمد عبده ، شیخ فضل الله نوری ، عبدالرحمان کوابکی ،‌رشید رضا ،‌علامه اقبال لاهوری ،‌سید حسن مدرس ، سید قطب ،سید محسن امین جبل عاملی و ... سرانجام امام خمینی (ره) همگی مردم را به بازگشت واحیای اسلام دعوت کردند و مردم هم این دعوت را پذیرفتند و دسته دسته از ملل اسلامی ، دوباره از اسلام تبعیت کردند .

 نتیجه آن دعوت خواص و این پذیرش عمومی مردم ، شکل گیری یک نهضت فراگیر احیای دین و ارزش های دینی در سراسر جهان اسلام شد . حبت وجود در تاریخ معاصر و نگاهی به دقایقی که در زمان ما اتفاق می افتد ،‌کاملا این واقعیت را آشکار می کند که هیچ کشور اسلامی نیست ،‌مگر اینکه در آن ردپایی از بیداری اسلامی یا نهضت بازگشت به اسلام باشد .چنین واقعیتی حاکی از کامیابی چشم گیر ، در نخستین مرحله از نوزایی ( رنسانس ) اسلام می کند . اهمیت این مرحله به قدری است که امروز طمع کنندگان به سرزمین های اسلامی و میراث خواران استعمار کهن ،‌با ردای جدید « حمایت از حقوق بشر » و « دفاع از صلح و امنیت و دموکراسی » تحت پوشش تئوری « برخورد تمدن ها » کمر به نابودی آن بسته و پس از فروپاشی شوروی ، با همه توان نظامی خویش در برابر مسلمانان صف آرایی نموده اند .

ولی هم اکنون مسلمانان جهان برای حفظ ارزشهای اسلامی خود در سایه ی بیداری و خیزش جهانی در حال بازسازی خویش هستند و با احیا و بازسازی ارزشهای اسلامی مشت شحره ی ( فراعنه ی زمان ) باز شده و مشعل داران حفظ ارزش های اسلامی در برابر دشمنان و کفار و حیله گران فرنگی قد مردانگی علم کرده اند . که این مردانگی ما و خیزش مسلمانان و کند و کاو آنان در این حوزه نشان می دهد که در پایان راه هستیم و تا رسیدن به مقصود فاصله زیادی نداریم ، زیرا بی تردید حرکتها آغاز شده است .

 

  فصل اول:مفهوم شناسی بیداری اسلامی:

بیداری حقیقتی است که دو خاصیت دارد :‌آگاهی و جنبش و توانایی .

انسان به هر نسبت که آگاهی بیشتری داشته باشد از حیات بیشتری برخوردار است و به هر نسبت که تحرک و جنبش بیشتری داشته باشد حیاتش افزون تر است در واقع این حقیقی است برای انسان ها که هر چه بیدارتر و آگاه تر و جنبش و تحرک داشته باشند حیاتی خوب را خواهند داشت و اگر مسئله به عکس شد ،‌نتیجه بر عکس خواهد بود . مسلمانان تا زمانی می توانند حیات و به فرموده ی قرآن در زمره ی ( لیُِنذِرَ من کانَ حَیّا ... )[1] قرار گیرند که آگاهی و جنبش عمیق تری به اسلام داشته و سعی وافری در تحقق آرمان ها و آموزه های آن داشته باشند . در واقع رمز پیروزی مسلمانان در جنبش و بیداری آنان است که این نوع بیداری در واقع احیای حیات دوباره به انسان ها بویژه مسلمانان است . [2]

بنابراین ما برای آشنا شدن با بیداری باید ابتدا مفهوم بیداری و کاربرد آن را دریابیم . لذا عناوین اصلی ما در این فصل به دو بخش تقسیم می شود که عبارتند از :

الف:مفهوم بیداری و پیدایش بیداری ها در جهان اسلام

مفهوم بیداری در لغت:

1. یَقِظُّ و یَقاظَةً : از خواب بیدار شدن و یا به معنای او را هشیار کردن و به او هشدار دادن  است .

2 . الیَقَظَة : به معنای بیدار شدن از خواب ،‌بیداری و هشیاری . [3]

در واقع بیداری در لغت به کسی گفته می شود که در خواب نباشد و یا برانگیختن و از خواب برخاستن و آگاه و هوشیار ساختن کسی یا شخصی یا گروهی است . [4]

مفهوم بیداری در اصطلاح:

درباره تعریف اصطلاحی بیداری اسلامی باید گفت :‌که در بین اندیشمندان و پژوهشگران ، وفاق وجود ندارد ، آنچه در تعابیر بعضی از نوشته ها می توان یافت این است که از آن به اصلاح دینی و احیاگری تعبیر شده است که در عربی به الصحوه الاسلامیه ، البعث الاسلامی و ... نام برده می شود . از بیداری اسلامی به پدیده ای اجتماعی تعبیر می کنند که به معنای بازگشت بیداری و هوشیاری امت اسلامی است تا به خود باوری برسد و به دین و کرامت و استقلال سیاسی ،‌اقتصادی و فکر خود مباهات کرده و در راستای ایفای نقش طبیعی خود به  عنوان بهترین امت برای مردم تلاش کند . به تعبیر دیگر می توان منظور از بیداری اسلامی را مجموعه ای از باورهای دینی دانست که در دوره کنونی در میان مسلمانان عالم شیوع پیدا کرده است . اساسا بیداری اسلامی از مصادیق باورها و گرایش معنوی در جهان اسلام است . پس حرکتی را که هدف آن بازگشت به اسلام ناب و هویت فراموش شده دینی ،‌رها از دست استکبار جهانی باشد را بیداری اسلامی گویند . اعتقاد مشترک نسبت به آموزه های دینی در بین همه مسلمانان سراسر جهان وجود دارد .

مراد از بیداری اسلامی چیست؟

مراد از بیداری اسلامی یعنی اینکه همه نه تنها فقط افراد خاصی بلکه همه انسان ها و بویژه مسلمانان ملتها هر جا هستند ملتها به خواب رفته خود را بیدار کنند و به ملتها بفهمانند که در زیر بار ظلم و ستم بودن و سکوت کردن در برابر ناعدالتی های آنان خفتی و ذلتی عظیم برای آن ملتها است . با تبلیغات رسانه ای قوی به مردم بفهمانیم که چرا سکوت کرده اید چرا از این قدرتها ترس دارید و چرا در برابر این خفتها و ذلتها بی تفاوت هستید و به خواب غفلت فرو رفته اید ، کجاست این هویت مسلمانی و غیرت مردانگی باید به پا خیزید و قیام کنید و باید به دنیا بفهمانید که ما با چنگ زدن به آموزه های قرآن و اسلام توانمند هستیم و هر روزمان مانند دیروزمان نخواهد بود و هر قدم ما یعنی یک گام نزدیک شدن به پیروزی است .

آری مراد از بیداری این است که این نمی شودها و خفت و ذلتها کشیدن در برابر قدرتمندان مستکبر را که ما نمی توانیم در برابر این ابر قدرتها بایستیم از مغز ملتها شست ،  باید این  نمی شودها و نمی توانیم ها را کنار بگذاریم . تقریبا یک میلیارد جمعیت مسلمین با دارا بودن همه امکانات و آن سرزمین های وسیع و آن مخازن زیرزمینی وسیع و آن پشتوانه اسلامی ـ الهی نباید در ذهنشان بیاید که ما نمی توانیم و نمی شود ، باید با آنان مقابله کنیم . ملتها اگر چیزی را نخواهند نمی شود تحمیلشان کرد ،‌بنابراین باید ملت را بیدار کنیم . اولین قدم ما برای مقابله با این شیطانهای زمان حرکت و جنبش است باید ملتها دست به دست هم داده و با فریاد اسلام خواهی در برابر این طاغوتیان گرگ صفت که هر لحظه در کمین شکار یک ملت اسلامی هستند قد مردانگی علم کرده و هدفهای شیطانی و شوم آنان را خنثی کنیم .

آغازپیدایش بیداری اسلامی در ایران و سایر کشورهای اسلامی:

بیداری اسلامی در آغاز ، خیزش های پراکنده ای از ناحیه ی مسلمانان کشورهای اسلامی در مواجهه با غرب و مدرنیته بود . بنابراین پیشینه این جریان را باید به نخستین سالهای این مواجهه ـ یعنی هنگام حمله ی ناپلئون به مصر ـ بازگرداند .

این حمله و حمله ی دیگر کشورهای غربی به کشورهای اسلامی عربی نظیر لیبی و عراق و مصر با ورود تدریجی تکنولوژی غربی و نیز اندیشه های مدرن به این کشورها همراه بود . این رویارویی موجد تکانه های شدیدی در جهان اسلام شد . براین پایه بیداری اسلامی در آغاز پیدایی خود ، بیشتر واکنشی احساسی به غرب بود اما این جریان به اینجا ختم نشد ، بلکه کم کم با نفوذ بیشتر مدرنیته در کشورهای اسلامی ، ابعاد تازه ای پیدا کرد ، از جمله در ایران که با توجه به ویژگی های فرهنگی و اجتماعی آن ، از دوران جنگ های ایران و روس ، با شکل خاصی از بیداری اسلامی ( شیعی ) رویارو شدیم . که خود فراز و فرودهایی است که در ایران وجود داشته و خاص آن است . به هر حال ایران از گذشته ، اندیشه های فلسفی و عرفانی خاص خودش را داشته است . ایران هیچ گاه برخلاف عثمانی به طور مستقیم با اروپا همسایه نبوده است . این مسئله باعث می شده است که ما مستقیما مورد تعرض نظامی غربی ها قرار نگیریم .

بنابراین بیداری اسلامی در ایران در دوران جنگ های ایران و روس در دوره ی فتحعلی شاه و شکست ایران از روس ها بوده و از شخصیت های آن زمان که نقش موثری در حقیقت تداوم بیداری اسلامی داشت قیام قاضی ملامحمد بود که با شعار اتحاد شیعه و سنی باعث تداوم بیداری اسلامی شد .

از پایان جنگهای ایران و روس تا نهضت تحریم تنباکو فکر احیا شده و بیداری اسلامی در ظاهر دچار رکود و کندی شد . [5] در زمان ناصرالدین شاه ،‌ما شاهد حرکت بیدارگرانه دیگری نیز هستیم که سید جمال الدین اسدآبادی صورت داد . [6]

مهمترین اندیشه ی بیدارگرانه ی وی ، اندیشه اتحاد اسلامی است و شعار وی « بازگشت به اسلام» و « بازگشت به قرآن » به قصد ایجاد هویت نوین برای مسلمانان بود به خاطر همین هدفش مورد استقبال روحانیون قرار گرفت و با آنها به مباحثه روشنگرانه می پرداخت . [7]

به همین گونه خیزش ها و انقلابهایی را ما هم چنان در زمان های بعد از سید جمال الدین داشتیم تا اینک به زمان حضرت امام خمینی ( ره ) رسید و با ایجاد فضاهایی که از قبل توسط سخنان و مصاحبه ها و اعلامیه ها و افراد خاصی در نقاط ایران داشتند توانستند ایجاد فضای نسبتا بازی را در اواخر سال 1355 به بعد بویژه 1356 پیشروی جنبش اسلامی نهاده و با بدست گرفتن این حرکتهای شروع شده خیزش نهایی را برای تشکیل حکومت اسلامی برداشت و حکومت اسلامی را به کمک خداوند و به رهبری خودشان تشکیل داد .

بیداری اسلامی مقدمه ی ایجاد خاورمیانه ای جدید:

در ماههای اخیر ،‌خیزش اسلامی در جهان اسلام ، که از تونس آغاز شد و در مصر ، یمن ، بحرین و لیبی دنبال می شود . باردیگر دنیای غرب ، به ویژه آمریکا را متوجه قدرت نرم جهان اسلام کرده و آن ها را از احتمال وقوع انقلاب اسلامی در کشورهای عربی نگران ساخته است . آنان با دستگاههای تبلیغاتی غرب و با بهره گیری از قدرت نرم خود اعتقادات مسلمانان ،‌وحت جهان اسلام و بیداری اسلامی را نشانه گرفته اند ،‌بی تردید ، خیزشی که جهان عرب را در برگرفته است ، با تحولی بنیادین در منطقه خاورمیانه پایان خواهد یافت ،‌تحولی که در اسلام حرف اول را در آن خواهد زد . زیرا که مقاومت و ایمان و اراده ی قوی ملتهاست که نقشه های شیطانی شیطان های بزرگ را از پا در خواهد آورد . آمریکا شیطان بزرگ به عنوان حامی اصلی رژیم اشغالگر ، در حال تغییر رویکرد نقشه های خود است ، چرا که مقاومت در برابر اراده و ایمان ملت ها را  بسیار دشوار می بیند و دیری نخواهد پایید که بزرگ ترین برنده در تحولات کنونی ، جهان اسلام و بازنده ی اصلی رژیم اسرائیل و شیطان بزرگ آمریکا خواهد بود . همان طور که پیامبر گرامی اسلام ( ص ) و همه ی  ائمه ی ( ع ) به همه فهماندند که انسان کامل شدن وعلی وار زیستن و تا نزدیکی مرزهای عصمت پیش رفتن ، افسانه نیست ، آنان به ملتها نیز فهماندند که قوی شدن و به بند اسارت گسستن و و پنجه در پنجه سلطه گران انداختن ممکن است .

ب:بیداری اسلامی زمینه ای برای صدور انقلاب و عاملی برای جهان اسلام:

بیداری و صدور انقلاب و ارزشهای اسلامی در سیره ی پیامبر اکرم ( ص ) :

سیره ی پیامبر بزرگوار اسلام ( ص ) نیز که حجتی بر همه مسلمانان است ، همین مطلب را تایید می کند که پیامبر اکرم ( ص ) از هر فرصتی و با استفاده از اهرمهای مختلف به دنبال گسترش اسلام و حاکمیت آن در جهان آن روز بوده است . نه تنها اصل این آرمان خواهی ، بلکه شیوه های تحقق آن نیز از سیره ی آن حضرت استفاده می شود . پیامبر اکرم ( ص ) در حالی که در مکه به سر می بردند و هنوز اسلام ، حکومتی و قدرتی در اختیار نداشت و مسلمانان تحت شدیدترین شکنجه ها قرار داشتند و یا برخی از آنان از ترس آزار مشرکین هجرت می کردند و برخی دیگر اسلام خود را مخفی نگه می داشتند ، پس از وفات ابوطالب به طائف سفر نمودند تا بنی ثقیف را به اسلام دعوت کند ،‌ مسلمانانی که به حبشه هجرت کردند ضمن پناه گرفتن در ضل حکومت نجاشی ، در آن دیار مسیحیان را به اسلام دعوت می کردند و عده ای نیز برای تحقیق از دین جدید روانه مکه می شدند . رسول اکرم ( ص ) سالها در موسم حج ، حاجیان را که از شهرهای مختلف به مکه می آمدند ، به اسلام فرا می خواندند . ایشان مشرکانی را که از سایر شهرها در موقعیت های گوناگون برای تجارت یا امور دیگر به مکه می آمدند ، به اسلام دعوت می نمودند . در واقع ایشان در حالی که اسلام هنوز در جزیره العرب به طور کامل حاکمیت نیافته بود ،‌از سال ششم تا دهم ، تعداد 26 نامه به سران کشورهای کوچک و بزرگ آن زمان ارسال کرد و از آنان دعوت کرد که به اسلام ناب محمدی ایمان بیاورند و مردم شهر و دیار خود را که در ظلم و خفقان و بت پرستی هستند بیدار کنند .

در واقع ایشان می خواستند نوعی بیداری اسلامی در بلادها همراه با شئون و قوانین اسلامی را به پا کنند . پیامبر اکرم ( ص ) آنقدر در این آرمان خواهی مصمم بود که در پایان نامه ای که به خسرو پرویز پادشاه ایران و قیصر روم دو ابر قدرت آن روز فرستادند ، نوشتند : « اسلام بیاور تا سلامت بمانی ، اگر امتناع ورزیدی گناه مجوس بر تو خواهد بود ) بنابراین ، آنچه از قرآن و سنت استفاده می شود ضرورت تلاش در جهت حاکمیت اسلام بر پهنه ی گیتی است و به عبارت دیگر این امرها اهداف استراتژیک اسلام است که در هیچ زمان ومکانی تعطیل بردار نیست .

ایجاد حکومت اسلامی در جهان برای بیداری اسلامی:

ظهور پیامبر اسلام ( ص ) که برای عموم بشر برانگیخته شده ، به معنای آن است که این دین و تعالیم این پیغمبر الی ابد و برای جهانیان تشریع شده است ، همگانی بودن تعالیم اسلام با تعطیل شدن برخی از احکام و قوانین آن در برهه ای از زمان یا در بخشی از جهان ناسازگار است . هیچ مسلمانی نمی تواند به حاکمیت اسلام در جهان و در همه زمان ها نیندیشد ، چه رسد به رهبران آن که مسئولیت تحقق این مهم را برعهده دارند .

گرچه معتقدیم این حاکمیت بالاخره به دست با کفایت آخرین جانشین پیامبر اکرم ( ص ) امام عصر ( عج ) تحقق خواهد یافت ، اما این به معنای سلب مسئولیت از سایر مسلمانان نیست ، بلکه بدون ایجاد زمینه و فراهم ساختن شرائط مناسب برای ظهور آن حجت در جهت تحقق این آرمان ، غرض حاصل نخواهد شد و اساسا تعطیل کردن احکام اجتماعی اسلام و بی انگیزه نمودن مسلمانان و سلب مسئولیت از ایشان نسبت به حاکمیت اسلام در جهان با مذاق شریعت و اهداف متعالی آن منطبق نیست . [8] اگر اراده ی حق تعالی بر ریشه کن نمودن کفار ، آن هم به دست مسلمانان تعلق گرفته ، چنانچه می فرماید : [9] « یریدالله ان یحق الحق بکلماته و یقطع د ابرالکافرین » و اگر برای تحقق این هدف دستور جنگ و جهاد صادر کرده و فرموده است : « یا ایها النبی جاهد الکفار و المنافقین و اغلظ علیهم و ماویهم جهنم و بئس المصیر » [10] و نیز می فرماید : «‌ما لکم لاتقاتلون فی سبیل الله و المستضعفین من الرجال  و النساء و الوالدان الذین یقولون ربنا اخرجنا من هذه القریة الظالم اهلها و اجعل لناس لدنک ولیا و اجعل لنا من لدنک یضرا » [11] .

معلوم می شود که رسیدن به این آرمان آنقدر اهمیت دارد که حتی از جنگ و جهاد و خونریزی هم باید برای تحقق آن بهره جست ، آیه شریفه هر چند شأن نزولش در خصوص نجات مسلمانان مظلوم مکه به دست مسلمانان مدینه است ، اما این قبیل آیات اختصاص به مورد خود ندارد و به تعبیر مفسرین « مورد مخصص نیست » . آیا امروز فریاد مظلومیت مسلمانان در بلاد مختلف بلند نیست ؟ و آیا سایر مسلمانان موظف به یاری آنان نیستند ؟ کسانی که انقلاب و رهبری آن را دخالت در امورد دیگران متهم می کنند ، چگونه می توانند دم ازمسلمان بودن بزنند و دستورات قرآن را نادیده بگیرند ؟ پس از نظر قرآن بیداری اسلامی و صدور انقلاب اسلامی به جهان و تلاش در جهت نجات دادن سایر مسلمانان در کشورهای اسلامی از تحت سلطه کفار و ابر قدرتها و کوشش در راه حاکمیت اسلام در جهان و نجات بشریت از تحت سیطره ظالمان امری مسلم و غیر قابل تردید است . در کلمات معصومین نیز شاهدی بر این مطلب وجود دارد  .

احیای تمدن اسلامی:

مسلمانان باید به این نکته آگاهی یابند که از اسلام فاصله گرفته اند ، توجه به کوتاهی ها و مسئولیت خود ، نقطه شروع بیداری اسلامی است . بیداری و خود آگاهی ترکیبی از دو حالت      « شرمندگی » و « عزم بازگشت » است . یکی شرمندگی در برابر عزتی که خداوند به مومنان وعده داده و امروز مسلمانان از آن بی بهره اند ، دومی عزم بازگشت به اسلام و آموزه های اصیل آن . مقصود از « بازگشت » بازگشت به گذشته و سیر قهقرایی نیست ، بلکه منظور توبه تاریخی و یک جبران اجتماعی است . یعنی امت اسلام به فاصله عظیمی که در عقیده ، اخلاق و عمل اجتماعی از مفاهیم و ارزشهای اسلامی گرفته اند ، توبه کنند و برای جبران کوتاهی های چند قرن اخیر بکوشند . هدف از این بازگشت ، ساختن یک تمدن جدید اسلامی بر اساس فرهنگ صحیح اسلامی وبا استفاده از همه تجربه های مباح بشری است تا آن جا که در خدمت اهداف و احکام اسلام قرار گیرد . به هر روی بیداری ،‌نقطه شروع احیای تمدن اسلامی است و تا این احساس به وجود مسلمانان غالب نیاید ، عوامل دیگر در نیل به مقصود ناکام خواهند بود .[12]

 

بیداری اسلامی مسلمانان در مقابل توطئه های دشمنان:

دشمنان اسلام از راه های مختلف در پی ایجاد تفرقه و نفاق میان مسلمانان و امت اسلامی هستند. بنابراین هوشیاری مسلمانان در برابر توطئه دشمنان و خنثی نمودن این توطئه ها می تواند از اختلافات و جدایی های بیشتر جلوگیری کرده و موجب تقویت وحدت و همبستگی آنان شود . از آنجا که دشمنان امت اسلامی ابتدا از راه دوستی وارد شده و پس از شناخت نقاط ضعف مسلمانان ، ایجاد اختلاف می کنند [13] ، قرآن کریم در آیات مختلفی از دوستی با کفار به شدت منع کرده است و نوعی هشدار به مسلمانان می دهد مانند : « یا ایها الذین آمنو لا تتخذوا الیهود و النصاری اولیاء ...... » [14] می فرمایند : ای کسانی که ایمان آورده اید ! یهود و نصاری را ولی ( تکیه گاه خود ) انتخاب نکنید آنها اولیای یک دیگرند و کسانی که از شما با آنان دوستی کنند از آنها هستند ، خداوند جمعیت ستم کار را هدایت نمی کنند . و در آیه ی دیگر می فرماید : « یا ایهاالذین آمنو لاتتخذو عدوی و عدُوَّکم ...... » [15] . ای کسانی که ایمان آورده اید ! دشمن من و دشمن خودتان را دوست نگیرید ! شما نسبت به آنان اظهار محبت می کنید ، در حالی که آن ها به آن چه از حق برای شما آمده کافر شده اند و رسول الله و شما را به خاطر ایمان به خداوندی که پروردگار همه شماست ، از شهر و دیارتان بیرون می رانند ،‌ اگر شما برای جهاد در راه من و جلب خشنودی ام هجرت کرده اید ، ( پیوند دوستی با آنان برقرار نسازید ) شما مخفیانه با آنها رابطه دوستی برقرار می کنید در حالی که من به آن چه پنهان یا آشکار می سازید از همه داناترم ! و هرکس از شما چنین کاری کند ،‌از راه راست گمراه شده است . این در حالی است که متاسفانه ، برخی از سران کشورهای اسلامی به خصوص برخی از کشورهای عربی نه تنها با دشمنان اسلام رابطه دوستی دارند ، بلکه همواره در سدد تقویت این روابط هستند ، تا در سایه ی حمایت آنان بتوانند چند روزی بیشتر حکومت کرده و به اغراض مادی و دنیوی خود برسند ،‌هر چنداگر این ارتباط ،‌موجب ذلت و حقارت مسلمانان شود .

بنابراین آیه نوعی هشدار به تمامی انسانها و بویژه مسلمانان و ممالک اسلامی است که هیچ گاه سعی نکنند که طرح دوستی با کشورهای غیر اسلامی و ظالم را بریزند ، زیرا چه بسا که به خاطر بی خردی بسیاری از سران برخی کشورها بخصوص کشورهای عربی که هم اکنون در نظاره هستیم بسیاری از مسلمانان در ذلت و حقارت و بیچارگی به سر می برند و این شومی است به خاطر توجه نکردن به آیات الهی خداوند که برای انسانها پیش می آید و دامن گیر مردم بی گناه می شود .

 

بیداری اسلامی در جهان عرب:

اعراب چون ایرانیان از زمانی که با دولتهای اروپایی آشنا شدند ،‌به عمق عقب ماندگی خود و توسعه و پیشرفت اروپایی ها پی بردند . تا کنون راه حل های متعددی برای جبران این عقب ماندگی ارائه شده است که یکی از آنها بازگشت به اسلام به مثابه ی دین و تمدن است . [16]

براساس نوع پاسخ های داده شده به علل عقب ماندگی ، آن ها را به چهار گرایش تقسیم می کنیم. تذکر این نکته ضروری است که این تقسیم بندی پاسخ هایی است که در گفتمان بیداری اسلامی از سوی اندیشمندان عرب مطرح شده است این گرایشها عبارتند از :

الف : تمدن گرا ـ غرب گرا ، ب : تمدن گرا ـ اسلام گرا ، ج : اسلام گرایی سنتی ، د : اصول گرایی اسلامی .

براساس طبقه بندی فوق ، طهطاوی و خیرالدین تونسی [17] از دانشمندان عمده ی گرایش اول هستند . سید جمال الدین اسد آبادی و تا حدودی محمد عبده از متفکران گرایش دوم ، رشید رضا از سخن گویان اصلی گرایش سوم ، حسن النباء و سید قطب و اخوان المسلمین از فعالان گرایش چهارم هستند .

به لحاظ تاریخی ، هر چه به زمان حاضر نزدیک می شویم ، گرایشهای اسلامی اصول گرا بر دیگر جریان های فکری غالب شده آنها را به حاشیه می راند . جهت گیری ضد غربی آن تشدید می شود ، ویژگی مبارز مبارزه جویانه آن آشکارتر می شود و از دولتهای حاکم در جوامع اسلامی فاصله می گیرد . در جریان این تحولات مسئله مهم ، شکست اندیشه های قبلی است که موجب شکل گیری اندیشه های اصول گرا شده است .

الف:گرایش تمدن گرا-غرب گرا:

اولین موج بیداری اسلامی نوگرا از طهطاوی در مصر و خیرالدین پاشا تونسی در تونس آغاز می شود . طهطاوی اندیشه خود را بر این محور استوار می کند که مسلمانان برای ترقی چاره ای جز دستیابی به علم اروپا ندارند . وی اصولا از غرب و عامل استعمار به عنوان عامل عقب ماندگی جوامع اسلامی غافل است . اما در پاسخ به اینکه چرا گرایش وی را گرایش تمدن گرا ـ غرب گرا می نامیم ، باید گفت که طهطاوی در اندیشه ی ترقی اعراب و به طور محدودتر مصر است . خیرالدین تونسی از طهطاوی هم فراتر می رود ، هر چند که بنیادهای اصلی اندیشه ی وی نیز همانند طهطاوی است . او نظرش را بر دو استدلال متکی کرد: نخست آنکه فقه اسلامی اجرای اصلاحات برای تقویت و بهبود زندگی اقتصادی و فرهنگی راقدغن نمی کند و دوم اینکه از آن جا که تمدن اروپا بیشتر بر پایه ی چیزهایی قرار دارد که اسلام در گذشته به آن داده است ،‌این وظیفه ی مسلمانان است که آن را بازگردانند .[18]

به طور کلی ،‌می توان گفت که گرایش تمدن گرا ـ غرب گرا پنج ویژگی دارد : [19]

1.     اصالت و برتری تمدن غرب را پذیرفته بود و مسلمانان را دارای این توانایی می دانست که در سبک فناوری و تمدن غرب موفق اند ، زیرا علم غربی را همان علوم اسلامی می پنداشتند .

2.     هر دو نماینده برجسته این گرایش از مقامات دولتی بود و اخذ تمدن و فناوری غربی و ترقی مسلمانان را وظیفه ی دولت به شما می آوردند . به همین سبب اصولا حرکت آنان یک جنبش توده ای سیاسی نیست و ملت نیز مخاطب اول آن نیست .

3.     روش و منش آنان اصلاح گراست و به دنبال نهادهای سیاسی اجتماعی از تجارب و نهادهای اروپایی اند .

4.     این گروه اصولا به احتمال تضاد اسلام و تمدن اروپایی نمی اندیشند ، زیرا آنان یقین دارند که اساسا تمدن اروپایی برگرفته از اسلام و علوم اروپایی ترجمه ی علوم اسلامی پیشین است .

5.     آنان اندیشه ی وحدت امت اسلام را ندارند . نگرش آنان کاملا محدود به وطن خود است و حتی زمانی که از وطن عربی هم سخن می گویند ، مرادشان همه ممالک عربی زبان نیست ، بلکه دقیقا منظور مشخصی دارند که برای نمونه طهطاوی وطن عربی را مصر می داند .

ب : گرایش تمدن گرا ـ اسلام گرا :

بین این گرایش و گرایش اول اشتراکاتی وجود دارد . در واقع نسل دوم از منادیان بیداری اسلامی را می توان « تمدن گرا ـ اسلام گرا » نامید که چهره ی بارز آن سید جمال الدین اسدآبادی و شیخ محمد عبده است . با این تفاوت که سید جمال به نسل اول نزدیکتر و عبده به نسل سنت گرای پس از خود نزدیکتر است . روح اصلی اصلاح گری سید جمال د رجهان اسلام « تجدد » است . سید به دنبال این است که جهان اسلام و مسلمانان را با دوران جدید ،‌و عوامل شکل گیری آن آشنا کند و شرایطی را فراهم کند که مسلمانان نیز در این دنیای جدید و تمدن آن سهمی به دست آورند و با اتکا به عناصر اصلی آن یعنی علم و عقل و دیگر عناصر آن از جمله نهادهای سیاسی و دموکراتیک بر قدرت خود بیفزایند . در واقع دغدغه ی اصلی سید دغدغه ی هویتی نیست ،‌بلکه این است که چگونه می توان به جهان اسلام قدرت بخشید . [20]

دو هدف اصلی سید جمال ،‌یعنی تحقق وحدت اسلامی و مبارزه با سلطه غرب ، از نقاط تمایز اندیشه ی وی از نحله ی تمدن گرایان عرب گرا بود . در نظر سید ، جهان اسلام کلیتی یکپارچه بود که در صورت انسجام و وحدت آن ، مسلمانان می توانستند در مقابل سلطه ی اروپا مقاومت کنند . سید تمدن و ترقی اروپا در علم و صنعت را به رسمیت می شناخت ، ولی به سلطه ی آن در جهان اسلام هم حساسیت بسیاری داشت و در نتیجه بخش عمده ی توان خود را صرف مبارزه با آن کرد که در این مبارزه گاه مخاطبان وی دولتهای اسلامی بودند و گاه ملل اسلامی و همین امر موجب شد که حرکت سیاسی جنبه ی یک جنبش سیاسی و توده ای را نیز به خود بگیرد .[21]

ج : گرایش اسلام گرایی سنتی :

اسلام گرایان سنتی و متفکر برجسته ی آن ، رشید رضا که در ادامه دهندگان سلفیه هستند ، احیاگری اسلامی را در بازگشت به روش و سیره ی بزرگان اسلام می دانستند . می توان گفت که ناکامی دولتهای اسلامی د رتحقق اندیشه های نحله های پیشین ، در جذب دستاوردهای علمی و سیاسی تمدن نوین و برعکس ، افتادن در دام قهقرایی شدیدتر    « تمدن و ترقی » ، سنت گرایان اسلامی را نسبت به تهدید غرب و از دست رفتن هویت اسلامی ،‌ دچار نگرانی هایی شدیدتری کرد و اسلام گرایی سنتی پاسخی به این نگرانی ها بوده . رشید رضا گر چه به ظاهر نوگراست ، ‌اما نمایانگر پیوندی درونی با سنت گرایی بود ، سلفی گرایی شدید رضا موجب تمرکز افراطی او بر احادیث شد که افزون بر اینکه نشان دهنده ی ماهیت سنتی اندیشه ی اوست ، مانع از دستیابی او به یک جهان بینی گسترده تر شد و همین امر هم او را از اندیشه های وحدت گرایانه ی سید جمال دورتر کرد و گرایشهای ستیزه جواینه وی درباره ی شیعه را ،‌که یادآور ستیزه جویی سلفیه بود ، موجب شد . به هر حال اندیشه ی سیاسی سنت گرای رشید رضا ، به جای تاکید حکومت قانون ،‌آزادی و مشروطه که در اندیشه های نوگرایانه طهطاوی و سید جمال بر آن پافشاری می شد به دنبال بازسازی نظام اسلامی بود که به آن عناصری از آرمان گرایی صدر اسلام که به پیش داوری های دنیوی ، نژادی ، فرقه ای آلوده شده افزوده می شد . [22] رشید رضا معتقد است که غرب برای طی کردن مراحل پیشرفت ، اصولی را به کار گرفت که اسلامی هستند ، حال آن که خود مسلمانان این اصول را رها کرده اند . اگر چه رشید رضا در رهیافت سنت گرایی خود چندان به غرب نپرداخته است ،‌ولی از خط فکری وی معلوم است که رویکردی ستیزه جویانه به غرب دارد و از آن خوش بینی های موجود در گرایش تمدن گرا ـ عرب گرا اثری به چشم نمی خورد .

د : گرایش اسلام گرایی اصول گرا :

ژاک برک در تحلیلی که از اصول گرایی اسلامی دارد « ناتوانی کشورهای اسلامی را در ارائه مدل های متناسب با عصر تکنیک و تمدن در قرن بیستم ، زمینه ساز افراطی شدن آن ها می داند . وی مهم ترین علت درونی را توقف اجتهاد و سرکوب حرکتهای اصلاحی به نام مبارزه با بدعت می داند . » [23]

حسن النباء ، بنیان گذار اخوان المسلمین ، درباره ی اصلاح گران اسلامی چنین نظر می دهد : اسد آبادی فقط یک فریاد هشدار برای مشکلات است و شیخ محمد عبده فقط یک معلم و فیلسوف و رشید رضا فقط یک تاریخ نویس است ، در حالی که اخوان المسلمین به معنی جهاد ، تلاش و کار است و فقط یک پیام نیست . [24]

اخوان المسلمین جنبش سیاسی ـ  مذهبی است . یکی از اعتقادات اساسی اخوان المسلمین        « قدرت توفق ناپذیر اسلام در حل مسائل اجتماعی و سیاسی مسلمین است » که در واقع جوهر اصول گرایی اسلامی است . سید قطب که از نمایندگان برجسته ی فکری اخوان المسلمین است در سیر تحول جنبش بیداری اسلامی کاملا مشهود است . ویژگی مبارزه جویی او و اندیشه های سید قطب نماینگر خلوص گرایی و اصول گرایی او است . سید قطب تمامی جوامع موجود را جاهلی می داند و جوامع اروپایی را اوج جاهلیت مدرن تلقی می کند . وی با تعریف دو واژه ی  « توسعه » و « توسعه نیافتگی » و معرفی معیارهای جدید به پیشرفت و ترقی پرداخت . قطب تاکید می کرد که جامعه ی توسعه یافته جامعه ای نیست که در نقطه ی اوج تولید مادی است ،‌ بلکه جامعه ای توسعه یافته است که تفوق اخلاقی از خود نشان دهد . جامعه ای که از نظر علم و فناوری در اوج است ولی در اخلاقیات در حضیض آن جامعه عقب مانده در حالی که جامعه ای که در اخلاق در رده بالا ولی از نظر علم و تولید مادی در پایین ، آن جامعه پیشرفته است .[25]

نهضت امام خمینی ( ره ) اوج گرایش اصول گرایی اسلامی است که دیگر جنبش های اسلام در سراسر جهان تحت تاثیر موفقیت ایشان در تاسیس جمهوری اسلامی توانا شدند . تفکر و طرح امام خمینی ( ره ) در واقع تلفیقی از هویت و توسعه بود . در حالی که رهبران پیشین جنبش بیداری اسلامی چون سید جمال به دنبال توسعه و تجدد بودند و برخی هم به صورت کمرنگی بر هویت تاکید می کردند . امام خمینی همان گونه که به دنبال احیای هویت اسلامی بودند ، توسعه نیز در گفتمان وی از جایگاه ویژه ای برخوردار بود ، توسعه ای که در چارچوب هویت اسلامی تعریف می شد . نظریه ی سیاسی امام منحصرا در قالب و شکل اسلامی مطرح می شد و همین امر موقعیت و ویژگی ممتازی به امام خمینی د رجنبش اسلام گرایی در جهان اسلام می دهد .[26]

انقلاب اسلامی ایران ، به رهبری امام خمینی ، در تولد و تحرک بسیاری از جنبش های اسلامی در جهان اسلام نقش داشته است . در میان رهبران بیداری اسلامی در جهان عرب ، اندیشه های سیاسی سید قطب تا حدی به اندیشه های امام نزدیک بود . « آیت الله خمینی و سید قطب هر دو راه حل نهایی مسائل را در راهی می دیدند که برای فهم اسلام داشتند . هر دو جهان را به صورت تقابل ما و آنها در نظر می گرفتند . آیت الله خمینی دو قطب این تقابل را مستضعف و مستکبر می نامید و سید قطب آن دو را جاهلیت و اسلام ، هر دو آن دسته از بخش های جهان که نظام اسلامی بر آن حاکم نیست ـ و در اینجا ما می توانیم آن بخش هایی را نیز که رفتار دینی بر آنها حاکم نیست به آن دسته اضافه کنیم ـ قلمرو جاهلیت و استکبار دانسته اند . »[27] در نظر اندیشمندانی چون امام و سید قطب ، اسلام هم دین است و هم دولت و ارزشها والگو های رفتاری غرب  نمی تواند با ارزشهای اسلامی سازگار باشد .

 فصل دوم:مولفه ها و شاخصه های بیداری اسلامی از دیدگاه امام خمینی (ره):

شخصیت امام خمینی ( ره ) :

امام خمینی ( ره ) اندیشه وری ذوالفنون بود که در ساحتهای گوناگون معرفت ، تلاش فکری و عملی پرداخته و آثار ارجمندی در دانش های مختلف از خود به جای گذاشت . نظریه ها و آرای علمی وی د رحوزه فقه ، اصول ، فلسفه ، عرفان ، اخلاق ، سیاست ، تفسیر و مباحث اجتماعی از جایگاه والایی برخوردار است و با توجه به نقش رهبری انقلاب اسلامی و تحول و شگرف سیاسی در ایران و تاسیس نظام جمهوری اسلامی در این کشور و بازتاب گسترده آن در جهان به طور عام ودر جهان اسلام به طور خاص و نقش قابل مطالعه وی در قبول اندیشه و آرای سیاسی و پیدایش دکترین های جدیدی که به گونه ای با عمل و رفتار سیاسی مشارالیه و نظرات وی ارتباط پیدا می کند .

ایشان در مکتب وحی پرورش یافته و قرآن را راهنمای عمل خویش قرار داده اند ، ایشان همچنین برای بازگشت عزت  و سیادت مسلمین کوشش بسیار نموده اند و نهضت امام خمینی از جمله حرکت ها ی اصلاحی است که هم در احیای فکر دینی و هم در اصلاح جامعه ی دینی سهم شایسته ای ایفا کرده است . ایشان در بعد احیای جامعه ی دینی و روی آوری مردم به دین ، با برقراری جمهوری اسلامی به تقویت حیات دینی اهتمام ورزید و برای نایل آمدن به این مقصود به سالم ساز ی نهادهای دینی و ارزش های ضد دینی ، و نیز اجرا و گسترش گزاره ها و آموزه های دینی که سبب شادابی ،‌پویایی ، عزتمندی ، آمادگی و رونق جامعه ی اسلامی است اقدامات بسیاری انجام داده است .

 شجاعت امام در دفاع از آرمان های اسلامی و دفاع از منافع ملی ایران باید به عنوان الگویی شایسته برای همگان و مخصوصا مسئولان نظام در تمامی عرصه های بین المللی بویژه در مجامع عمومی و در برخورد با رسانه های خارجی ، مورد پیروی قرار گیرد . وی شخصیتی بود که به مسلمانان و شیعیان عالم « عزت و سربلندی » و به ملت ایران « شرف و استقلال » بخشید ، و با تکیه بر قدرتی لایزال الهی ،‌ طومار ننگین حکومت استبدادی شاهنشاهی را در هم پیچید ، و حکومتی بر محور ارزشهای انسانی و اسلامی پی ریزی نمود .او به همه ی ملت های اسلامی فهماند که نباید در برابر حکومت های غیر اسلامی و استبدادی سکوت کرد بلکه باید به صحنه آمد و در برابر آنان قیام کرد . آری او در پرتو قیام الهی اش ،‌دین را در ابعاد مختلف ، « احیا » و اندیشه متفکران اسلامی را در زمینه های گوناگون ، « اصلاح » کرد .از این رو باید از او به عنوان یک « محیی و مصلح » نام برد.

امام عزیز بارها این آرمان را مطرح می نمودند ، بنگرید : ما انقلابمان را به تمامی جهان صادر می کنیم ، چرا که انقلاب ما اسلامی است و تا بانگ لا اله الاالله و محمد رسول الله بر تمام جهان طنین نیفکند ، مبارزه هست و تا مبارزه در هر کجای جهان علیه مستکبرین هست ، ما هستیم ، ما از مردم بی پناه لبنان و فلسطین و سایر مردم در مقابل اسرائیل و مستکبران جنایتکار دفاع می کنیم . ما در صدد خشکانیدن ریشه های فاسد صهیونیزم ، سرمایه داری و کمونیزم در جهان هستیم ، ما تصمیم گرفته ایم به لطف و عنایت خداوند بزرگ نظام هایی را که بر این سه پایه استوار گردیده اند ، نابود کنیم و نظام اسلام رسول الله ( ص ) را در جهان استکبار ترویج نماییم و دیر یا زود ملت های در بند شاهد و نظاره گر آن خواهند بود . لذا از سخنان این امام عزیز متوجه این مطلب می شویم که ایشان و انقلابشان محدود به مرز جغرافیایی و سرزمینی یا محدود به ملت خاصی نمی باشد ، زیرا ایشان به دلیل موقعیت مذهبی خود مرجعیت شیعه نمی توانستند محدود در مرز جغرافیایی باشند زیرا پایگاه مرجعیت ، رهبران روحانی را به مردان فرا ملی تبدیل می کند که همواره مورد رجوع همه مسلمانان در همه نقاط دنیا می باشند .

بنابراین شخصییت انقلابی امام همه مسلمانان دردمندجهان ومبارزان شیعه راوا داشته بودکه همه ارمان خویش رایک سره دروجودش می دیدند . از این جهت نهضت ها و حرکت ها و جنبش های رهایی بخش و مذهبی و مبارزان جهان اسلام پیوندهایی را با امام خمینی برقرار کردند تا ایشان را سرمشق و الگوی راه و هدف خود در برابر ابر قدرتهای مستکبر جهانی قرار دهند . [28]

جایگاه و نقش امام در اندیشه متفکران اسلامی:

در دومین روز از همایش بیداری  اسلامی در تهران،اندیشمندان جهان اسلام بیداری اسلامی را مرهون انقلاب اسلامی دانسته و تأکید کردند که امروز روح امام خمینی(ره)در کالبد خیزش ما و قیام های اسلامی دمیده شده است.

 مرتضی پویا:

اندیشمند مسلمان پاکستانی در کمیسیون چشم انداز وافق های پیش روی بیداری اسلامی به تلاش آمریکا برای ممانعت از گسترش انقلاب اسلامی ایران به دیگر کشورها اشاره کرد و گفت:اکنون انقلاب اسلامی ،تأثیراتی در جهان ایجاد کرده که نمونه واضح آن بیداری اسلامی است و پیش از آن نیز حزب الله و حماس از انقلاب اسلامی ایران الگو گرفتند.

علی ناصر محمد:

رئیس جمهور سابق یمن هم در سخنانی در همایش بیداری اسلامی با اشاره به قیام مردم در منطقه گفت:این قیام ها همان تراوش های انقلاب اسلامی ایران توسط حضرت امام(ره) است که اکنون به بهار جهان عرب شهرت یافته است.

مهدی الدوری:

نماینده پارلمان عراق طی سخنانی در این همایش گفت:بیداری اسلامی امروز در مقابل سلطه غرب ایستاده است تا آنان همانند دهه های گذشته نتوانند خواسته های خود را به ملتها دیکته کنند.

خانم الدوری :

امروز روح امام خمینی،آیت الله محمدباقر صدر و محمدصادق صدر در کالبد حرکتهای مقاومت اسلامی منطقه دمیده شده است و بر همین اساس سلطه گران با ناکامی در مقابل مقاومت ملت های مسلمان به تفرقه افکنی میان شیعه و سنی روی می آوردند. و شخصیت ها و اندیشمندان جهان اسلام باید بر این وحدت میان امت اسلام و هوشیاری نسبت به دسیسه های نظام سلطه برای منحرف کردن قیام ها تأکید ورزند.

دکتر غیاث الدین صدیقی:

متفکر آزاد اندیش انگلیسی و عضو پارلمان مسلمان انگلستان می گوید: شخصیت امام (ره)تأثیر عمیقی بر دنیای جدید و به خصوص بر امت  اسلامی داشته است.مدتها بود که ما رهبری نداشتیم که آنچه را می گفت تأثیر داشته باشد. به نظر من این مهم ترین خصوصیت امام خمینی(ره)بود،مردم احساس می کردند که هر آنچه ایشان انجام می دادند،هیچ دلیلی جز برای عزت اسلام و کیان اسلامی نداشت.این مهم ترین دستاورد و ویژگی شخصیت او بود.در جامعه اسلامی خیلی معمول شده است که هر گاه چیزی مطابق معمول و خوب پیش نرود مردم می گویند: (ما یک خمینی لازم داریم)او نوعی استاندارد اخلاقی و رهبری در جامعه مسلمانان بنیان نهاده است و هر کسی که می خواهد برای خود کسی بشود،باید خصوصیت امام خمینی(ره) را داشته باشد.

پروفسور محمدحسین هدی اندیشمند مسلمان مقیم اتریش:

نهضت موفقیت آمیز امام خمینی(ره)در ذات خود یک انقلاب فرهنگی جامع و فراگیر را علیه غرب و ارزش های آنان در برداشت مثال ایران مجددا نشان داد که تصورات غرب،مبنی بر اینکه فرهنگ های خارج از جغرافیای اروپا و امریکابا ماشین و آسمان خراش،ارزشهای غربی را نیز خواهند پذیرفت،باطل و گمراه کننده بوده و امام خمینی بیدارگر همه موحدان درعصر ماست که احیای دین و معنویت مدیون امام خمینی و یاران انقلاب اسلامی است.

آقای احمد هوبر از اندیشمندان مسلمان اهل سوئیس:

هنگامی که من به مطالعه درباره امام خمینی پرداختم ،به طرز عجیبی شگفت زده شدم،چرا که امام خمینی اولین رهبر مذهبی در قرن ماست که انقلابی را بوجود اوردکه همزمان سه وجهه مذهبی ،سیاسی و فرهنگی را در خود جمع کرده بوده تمام انقلابیون قرن ما نظیر لنین،آدولف هیتلر و موسولینی !یک انقلاب سیاسی و اجتماعی را به وجود آوردند،اما چون آنان بویی از مذهب نبرده بودند راه وروش هایشان امروز کهنه شده و طرفدارانشان به پایان خط رسیده اند ولی امام خمینی اولین رهبر مذهبی است که دین و سیاست و فرهنگ را یک جا به کار گرفته و به همین دلیل نیز ادامه خواهد یافت.

من در شخصیت منحصر به فرد امام می دانم که اونه تنها از ارزشها بزرگ اخلاقی – انسانی و ایمان عمیق مذهبی برخورداربود بلکه عالمی دانشمند و فقیهی آگاه از مسایل جاری بودو در زمینه های سیاست و دانش اجتماعی اطلاعات وسیعی داشت،زیرا بدون این دانشها یک عالم مذهبی به دور از اطلاعات گسترده جهان امروز نمی تواند چنین قدرت نمایی کرده و هیولای وحشتناکی را که به نمایندگی از آمریکا در ایران حکومت می کرد به زیر بکشد.

کیفیت وماهیت حکومت اسلامی از منظر امام خمینی(ره):

مطلب مورد نظر این است که نظامی که مخالف نظام اسلام است در همه چیز،هم فرهنگش بر خلاف نظام است ،هم ارتشش و هم اقتصادش و هم سیاستش بایستی منقلب شود و نظام اسلامی تحقق پیدا کند.پس از اینکه نظام اسلامی تحقق پیدا کرد،آن وقت مجلس هست ، وکلای مجلس هست،تمام اینها هست ما می خواهیم همه احکام اسلامی را جاری کنیم،همه دستورات قرآن را جاری کنیم و حکومتی اسلامی و قرآنی داشته باشیم و الگو و سرآمد کشورهای اسلامی جهان باشیم و اسلام را به بهترین نحو به جهان منتشر کنیم.شکل حکومت ما ،جمهوری اسلامی است.جمهوری به معنای اینکه متکی به آرای اکثریت است و اسلامی برای اینکه متکی به قانون اسلام است و دیگر حکومتها این طور نیستندکه تکیه بر قانون اسلام داشته باشند و هدفهای ما با هدفهای حکومتهای غیر اسلامی مختلف است.مامتکی به اسلام هستیم و برتوحید ،و آنها مخالف با هر دو آنها هستند،احکام ما احکام اسلام است و انها اسلام را نمی پذیرند،و لذا ما به آنها نه تنها علاقه مند نیستیم که همکاری هم نخواهیم داشت.

نظر امام خمینی (ره)درباره کیفیت و ماهیت حکومتهای عربی:

نظرمن نسبت به دول عربی،نظرخوبی نیست،دولتهای عربی نتوانسته اند استقلال خودشان را حفظ کنندونتوانسته اند یک وحدتی بین خودشان ایجاد نمایند که اسرائیل را از بین ببرند.اختلافات بین خودشان و خیانت بعضی از سران دولتهای عربی باعث این شده است که صهیونیستها در آنجا باشند و خودشان را تثبیت کنند و اخیرا هم متأسفانه رئیس مصر این کار را دارد انجام میدهد. البته ممکن است بعضیها نسبتا بد نباشند،لکن روی هم رفته نتوانسته اند یک اتحادی بین خودشان ایجاد کنند که به واسطه آن اتحاد ،هم از استعمار نجات پیدا کنندو هم از اذناب استعمار که از آن جمله اسرائیل  است و اما نسبت به ملت عرب ،همه برادر ما هستند و ما با آنها مثل برادر رفتار می کنیم و از آنان حمایت می کنیم.

بیداری اسلامی در کلام امام خمینی ( ره ) :

امام خمینی ( ره ) :بیدرای ملت ها ، رمز پیروزی است. باید کاری کرد که ملت ها هر جا که هستند ، ملت ها بفهمند تکلیف خودشان را ،‌ اگر بخواهید و بخواهند و دانشمندها بخواهند و علماء همه بلاد اسلامی و دانشگاه های همه بلاد اسلامی بخواهند مشکل اسلام و ممالک اسلامی حل شود ،‌ باید مردم را بیدار کنند ، این مردمی که با تبلیغات چند صد ساله ، به آنها باورانده بودند که نمی شود با آمریکا یا با شوروی مخالفت کرد و الان هم باور ملت های دیگری هست . باید این ها را به ایشان فهماند که می شود . مهمترین دلیل بر این که یک امری ممکن است وقوع اوست و این امر واقع شد در ایران ، دولت های دیگر ، ملت های دیگر گمان نکنند که ایران از آنها عُدِّه یا عِدّه بیشتر داشت خیر ، شاید در عشایر عراق بیشتر از ایران اسلحه باشد ، لکن مغزهای این ها را به واسطه تبلیغات دامنه واری که شده است شست و شو کرده اند و از اسلام مایوس کرده اند . و این مغز ها را پرکرده اند از این که با این قدرت ها نمی شود طرف شد .

 این از چیزهایی است که با تبلیغات خود آنها و عمّال در داخل ممالک تحقق پیدا کرده است .  باید آنهایی که در همه ی ممالک هستند ، آنهایی که دلشان برای ملت ها می تپد ، آنهایی  که به اسلام اعتقاد دارند و برای اسلام می خواهند خدمت کنند ، هر کدام در محل خودشان ،‌ملت خودشان را بیدار کنند ، تا ملت ، خودشان را که گم کرده اند پیدا کنند . ملت ها خودشان را گم کرده اند ، هر چه در ذهنشان وارد می شود ،‌ این است که نمی شود با این قدرت ها طرف شد ، باید از مغز ملت ها این « نمی شود ها » را بیرون کرد و به جای آن ، « می شود ها » را گذاشت . باید ملت را بیدار کرد تا بخواهند . ملت ما هم قبل از بیست سال ، خواب بود ، توجه نداشت .

از بیست سال به این طرف هی گفتند ، گویندگان گفتند ، علماء گفتند، دانشگاهی ها گفتند ، کم کم رسید به تظاهرات ،‌کم کم رسید به ریختن در خیابان ها ،‌کم کم رسید به « الله اکبر » . قدرت بزرگ شیطانی د رمقابل « الله اکبر » نتوانست بماند . بنابراین ملت ها از دولت های خودشان بخواهند که تسلیم شوند ، برای برداشتن این قدرتها و دولت ها باید ملت ها قیام کنند . قیامی که در پرتو ایمان باشد . ملت ها باید با قوت ایمان خودشان در برابر قدرت ها بایستند . [29]

ما به قوت ایمان که در شعب ما حاصل شد ، با آن قوت ایمان با این قدرت ها مخالفت کردیم و الحمدلله پیروز شدیم و دست همه ابر قدرت ها را کوتاه کردیم .

ملتهای مسلمان باید از فداکاری مجاهدین اسلام در راه استقلال و آزادی و اهداف مقدسه اسلام بزرگ الگو بگیرند و با پیوستن به هم سد استعمار و استثمار را بشکنند و پیش به سوی آزادی و زندگی انسانی بروند . انقلاب ایران ، الگوی مبارزه با سلطه شیطان و راهنمای ملل اسلامی بوده و پیامد انقلاب های رهایی بخش و نهضت های اصیل ملت های بارز جهان است . امید است انقلاب اسلامی ملت ما و پیروزی عظیم آن بر دشمنان اسلام و مملکت ، راهنمایی برای سایر ملل ستمدیده و تحت سلطه قرار گیرد و با اتحاد و همبستگی ، شر همه سلطه گران و بخصوص آمریکا این دشمن بزرگ را از خود کوتاه نموده و در تحت تعالیم مقدسه اسلام ، عظمت از دست رفته خود را بازیابد . انشاالله .[30]

عوامل بیداری ملت های در کلام امام خمینی ( ره ) :

نکته ای که مورد تاکید امام راحل ( ره ) بود بیداری ملت ها ی مستضعف و مسلمانانی که تحت ستم در گرو مطرح کردن این آرمان بلند است که در بیداری ملت ها قدم اول رسیدن به آن هدف اساسی است . گروهی گمان می کنند که « چون ما قدرت حاکم کردن اسلام وعدالت را در جهان نداریم ، پس وظیفه ای هم در این زمینه بر عهده نداریم » غافل از اینکه انبیاء الهی نیز آرمان هایی را مطرح نمودند که خود قادر به تحقق آن در عصر و زمان خودشان نبودند ، امام با بیانی روشن این شبهه را پاسخ می دهند . بنابراین ایشان می فرمایند : هدف ما از بیداری ملت ها گسترش اسلام ، آدم سازی ست و نه کشور گشایی . امام راحل ( ره ) دو اصل مهم را عامل بیداری ملت ها می دانند :

الف:بازگشت به خود:

دراین راستا ، « بازگشت به خود » یکی از اصلی ترین فریادهای امام در جهان اسلام بود . اینکه مسلمانان دریابند که همه چیز دارند و برای ترقی مادی و معنوی نیازی به بیگانگان ندارند ،‌ملت های اسلامی از خود باختگی به درآیند و تحقق سعادت خود را بر خلاف غربیها بازگشت به اسلام و تمدن و فرهنگ اسلامی بدانند .

ایشان می فرمایند : به خود آیید و شخصیت اسلامی خود را بیابید ، زیر بار ظلم نروید و هشیارانه نقشه های شوم جهان خواران بین المللی را که در راس آن ها آمریکاست افشاء کنید . لذا سعی و تلاش خود را در بیدار کردن ملت ها مصروف ساخته که اگر آن ها بیدار شوند ، می توانند یا دولت ها را تابع خود نمایند یا این موانع را از میان بردارند .

امام عزیز می فرمایند که غلبه بر مستکبران قدم اولش اتحاد مسلمین تحت یک پرچم و یک شعار است و اگر چنین اتحادی صورت گیرد ، قدرتی ما فوق قدرتها در جهان قد علم خواهد کرد و مستکبران را از صحنه خارج خواهد نمود .

ب : عرضه اسلام بی کم و کاست :

از دیدگاه امام راحل (ره ) عامل و رمز بیداری ملت ها و معرفی اصول انقلاب اسلامی در جهان در « عرضه ی اسلام آن طور که هست » می باشد . این توصیه امام را باید مهمترین عوامل موفقیت در این زمینه دانست . در شرایطی که در طی قرون متمادی اسلام و احکام آن دستخوش تحریف ها و کج اندیشی ها و افراطی ها و تفریطی ها گشته و به عنوان مکتبی که به تاریخ تعلق دارد و امروز در انزوای کامل به سر می برد به طوری که در امور سیاسی و اجتماعی دخالت نمی کند و نسبت به سرنوشت ملت ها بی تفاوت است ، معرفی شده بود ، قیام و نهضت امام و توصیه آن حضرت مبنی بر معرفی اسلام آن طور که هست ، معنا و مفهوم واقعی خود را پیدا می کند و روشن می شود که اگر شما متاعتان را آن طوری که هست عرضه کنید همه از شما می پذیرند . متاع خوب را همه می پذیرند و متاع ما خوب است ، مگر اینکه خودمان خرابش کنیم . متاع قرآن است ، اسلام است و .... متاع بزرگمان را آن طوری که هست به عالم عرضه کنیم . پس هرگاه توانستیم که متاع بزرگمان را یعنی قرآن و اسلام واقعی را به سراسر جهان آن طور که هست عرضه کنیم به ملت های جهان اسلام عرضه کنیم پس می توانیم در این ملت ها بزرگان و جوانانی را بسازیم که باعث بیداری و زمینه ساز بیداری در جهان اسلام شود .

راهکارهای بیداری اسلامی در کلام امام خمینی(ره):

امام فقید از اینکه انقلابمان را نتوانستیم به ملت های جهان معرفی کنیم ، گله مند بوده و معتقد بودند که این همه نفوذ ایران در میان ملت ها ، به خاطر اسلام بوده و ما در تبلیغاتمان بسیار ضعیف عمل کردیم . از این رو راه های گوناگونی را برای بیداری ملت ها فراراه ما نهاده اند :

الف :‌تبیین اسلام ناب توسط حوزه های علمیه :

ایشان حوزه های علمیه و علمای اسلام را مسئول اصلی معرفی انقلاب اسلامی به جهانیان می داشتند ، به طوری که معتقد بودند اگر امتیاز اسلام ناب محمدی ( ص ) از اسلام آمریکایی و اسلام مقدس نماهای متحجر و سرمایه داران خدا نشناس و مرفهین بی درد روشن شده بود و اگر حوزه های علمیه این واجب مهم سیاسی را که ممکن نیست در یک مکتب دو تفکر متضاد و رو در رو وجود داشته باشد ، برای مردم تبیین نموده بودند ، چه بسا این همه خسارت بر ما وارد نمی شد[31] .

ب : اعزام مبلغان غیر رسمی :

امام امت چون خط ملت ها را جدای از دولت ها می دانستند معتقد بودند که : « باید اساس را مردم و فکر مردم قرار داد و به فکر مردم بود ، نه دولت ها » و برای رسیدن به این منظور باید علاوه بر سفرهای رسمی ، سفرهای غیر رسمی هم بنماییم تا دنیا را بیدار کنیم .... تنها در سفرهای غیر رسمی است که درست می توانید با مردم عادی کوچه و بازار تماس بگیرید و آن ها را روشن کنید[32] .

ج :دعوت از متفکران و آزاد اندیشان جهان :

دعوت از علماء‌و آزاد اندیشان کشورهای مختلف یکی از راه های معرفی انقلاب اسلامی در جهان و خنثی کردن تبلیغات دشمن و در نتیجه بیدار نمودن ملت ها توسط آنان است[33] . بنابراین باید زمینه حضور جوانان روشن اندیش و دانشجویان و فرهنگیان را از کشورهای مختلف فراهم نماییم ،‌چه بسا که موفقیتمان بیشتر خواهد بود .

د :‌بهره گیری از صنعت توریسم :

امروزه صنعت توریسم در جهان ، با اهدافی اقتصادی وسیله ای برای تفریح و گردش افراد متمول و گاهی هم وسیله جاسوسی شده است.نظام اسلامی می تواند با اهدافی فراتر از این بیندیشد و بدین وسیله که هم از نیروهای معتقد و متعهد انقلابی خود برای اعزام به کشورهای مختلف و ارتباط با مردم آن کشورها بهره بگیریم و هم از حضور خارجیان در شهرهای کشورمان ، به طوری که علاوه بر آشنا کردن آنان به آثار باستانی و تاریخی و مذهبی ،‌برای معرفی انقلاب و مکتبمان نیز استفاده کنیم.

ح : وزارت امور خارجه :

وزارت امور خارجه ارگانی است رسمی برای ایجاد ارتباط با کشورهای مختلف و فراهم کردن زمینه همکاری های دوجانبه در زمینه های گوناگون . امام بزرگوار حساسیت ویژه ای به این وزارتخانه و سفارتخانه های تابعه داشتند و همواره مراقب بودند که عزت و کرامت جمهوری اسلامی در پای رفت و آمدهای سیاسی و زد و بندهای ابر قدرتها در قالب سازمان های بین المللی قربانی شود . و در عین حال به معرفی انقلاب اسلامی و خنثی نمودن توطئه های دشمنان توسط سفارتخانه ها تاکید داشتند[34] .

خ : کنگره ی عظیم حج :

امام راحل ( ره ) فرصت حج را از بهترین و استثنایی ترین فرصت ها برای هدف والای خویس ( بیداری ملت ها ) می دانست و تمام سعی و تلاش خود را در این جهت مصروف می داشت .

امام ضمن دعوت حجاج بیت الله الحرام به برائت از مشرکین ، از آنان انتظار داشت که : « با رفتار شایسته و اخلاق اسلامی و انقلابی خود نظر همگان را جلب کرده و چهره ی انقلاب اسلامی را آن گونه که هست به نمایش ملت ها ی جهان بگذارند و توجه آنان را با برخوردهای برادرانه و محبت آمیز به انقلاب بزرگ ایران جلب نمایند و عملا تبلیغات فاسد مغرضانه بوقهای تبلیغاتی را خنثی نمایند[35] .

د : تشکیل بسیج مستضعفان در جهان :

بسیج تشکیلی بود که آثار و برکات آن در جمهوری اسلامی ایران در عرصه های مختلف نمایان شد . اگر پیروزی انقلاب و خنثی شدن توطئه ها در بسیاری از صحنه ها مرهون « بسیج » بود این ابزار مهم می تواند در جهان امروز بر علیه مستکبران مورد استفاده قرار گیرد .

حضرت امام ( ره ) معتقد بودند که :‌« باید بسیجیان جهان اسلام در فکر ایجاد حکومت بزرگ اسلامی باشند و این شدنی است چرا که بسیج تنها منحصر به ایران نیست ، باید هسته های مقاومت را در تمامی جهان بوجود آورد و در مقابل شرق و غرب ایستاد ....[36]» امت اسلامی در خارج از ایران ، برکات بسیج و حزب الله را در لبنان و فلسطین در برابر صهیونیزم نیز نظاره گر بوده اند . امام فقید آن قدر به بسیج معتقد بودند که می فرمودند : « مسئولین تنها به پشتوانه شماست که می توانند به تمامی تشنگان حقیقت و صداقت اثبات کنند که بدون امریکا و صهیونیزم می شود به زندگی مسالمت آمیز ،‌توأم با صلح و آزادی رسید[37]» .

ذ : اعزام ورزشکاران :

ورزشکاران به لحاظ صحنه فعالیتشان به کشورهای خارجی سفر می کنند . امام عزیز از آنان می خواست که از این فرصتی که نظام اسلامی در اختیار آنان گذاشته ،‌در جهت معرفی انقلاب و اخلاق متعالی اسلام بهره گیرند و هدف ،‌تنها پیروزی در مسابقات ورزشی نباشد ، ولو به قیمت زیر پا نهادن ارزشهای اخلاقی و انسانی . نکته ای که امام بزرگوار بر آن سفارش می فرمودند :

« یکی از وجه صدورش ( صدور انقلاب ) همین شما جوان ها هستید که در سایر کشورها می روید و جمعیت های زیادی به تماشای شما می آیند ، به تماشای قدرتهای شما می آیند . باید طوری بکنید که این جمعیت های زیاد را دعوت کنید عملا به اسلام ، در اعمالتان ، در رفتارتان ، در کردارتان طوری باشید که نمونه باشید برای جمهوری اسلامی تا سایر ممالک اسلامی و غیر اسلامی از شما الگو بگیرند . آری عزیزان امام عزیزمان با بیان این راه کارها سعی و تلاش برای بیداری ملت های به خواب خفته دارندو بانگ بیداری را به همه ملت ها توسط این عوامل می زنند تا ملت ها به خودشان آیند و روزی نه چندان دور به هدف نهایی خود که بیداری جهانی و خیزش همگانی جهان اسلام در برابر کفار و استکبار است برسند .

 

نتیجه:

 

یک عامل اساسی دراین که مسلمانان توانسته اند در مدت کوتاهی برملل ونحل،مذاهب وادیان دیگرودشمنان خویش قالب گردند ودرقلمرو وسیع فرهنگ،این جهان بینی واعتقاد واحد راحاکم کنند بیداری آنهادر برابرنقش های شوم دشمنانشان است.لذا مسلمانان درجهان معاصر،بعدازچند قرن انحطاط وفراموشی واستعمار بیگانگان فرصتی یافته اند که دوباره قدعلم کنندوبااستفاده ازتجربیات گذشته وباروی آوردن به تعالیم نجات بخش اسلام دروهله ی اول به حقوق ازدست رفته خود دست یابند وآن را استیفاء نمایند،ودروهله ی دوم به حاکمیت واظهار کامل دین خداواسلام ناب برسند.اینک درحال حاضرجهان اسلام بابیداری همه جانبه مواجه است واین خودبه خود به خصومت،دشمنی وجنگ جهان عرب واسلام منجرگردیده است.

 منابع:

1.       قران کریم

2.      مهیار ،رضا ،فرهنگ عربی به فارسی دانشیار ،

3.      فروتن، مجید ، فرهنگ فارسی دو جلدی ،‌جلد 1 ،

4.      نجفی، موسی، انقلاب فرامدرن ، -موئسسه فرهنگی نظر1387

5.      ندوسی، ابولحسن -بیداری اسلامی ،چلد دوم -1380

6.      آیتی، محمد ابراهیم ،تاریخ پیامبراسلام‌ ،چ184

7.      ورعی، سیدجواد ،احیای تفکراسلامی،انتشارات عروج1378

 

8.      کاشفی، محمدرضا، تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی (2 ) ، ، چاپ اول تابستان 1384 ،انتشارات مرکزجهانی علوم اسلامی

9.      حسینی، محمد رسول ،وحدت اسلامی  ، ، چاپ اول 1388 ، صص 214 و 215

10.  مجموعه مقالات دومین کنگره بین المللی امام خمینی،جلد3 خرداد1377

11.  صحیفه نور،جلد8،11،15،19،21

12.  ولایتی ،علی ، فرهنگ و تمدن اسلامی ، ، سال 1384

13.                          حنفی، حسن ، الاصولیه الاسلامیه ، قاهره ، مکتبه مدبولی

14.  اسدآبادی، سید جمال الدین ،‌مجموعه ی رسائل و مقالات ، کوشش سید هادی خسروشاهی ، انتشارات کلبه ی شروق 1381

15.  سارا شریعتی ( بنیاد گرایی و روایتی معقول از چپ اسلامی  ) ‌روزنامه ایران شنبه 26 / 5 / 81 ، و یکشنبه 27 / 5 / 81

16.  بهمن آقایی و خسرو صفوی ، اخوان المسلمین ، تهران ، نشر رسام ، 136

17.  فرهنگ رجایی ، پدیده ی جهانی شدن وضعیت بشری و تمدن اطلاعاتی ،‌ترجمه عبدالحسین آذرنگ ، نش رآگاه ،‌1380

18.  فصلنامه خبری طلیعه ( واحد مشهد ) ، شماره 16 ، بهاره 90

 


[1] - سوره ی یس ، آیه ی 70

[2] - تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی ، محمد رضا کاشفی سال چاپ 1384 ، ص217

3 – فرهنگ عربی به فارسی دانشیار ، نوشته رضا مهیارص223

[4] - فرهنگ فارسی دو جلدی ،‌جلد 1 ،‌نوشته مهندس مجید فروتن ص641

[5] - بیداری اسلامی ص226

[6] - بیداری اسلامی ص 230

3-همان-ص230-231

 [8] -امام خمینی واحیای تفکراسلامی ص274-275

[9] - سوره انفال ، آیه 2

[10] - سوره ی برائت ، آیه 73

[11] - سوره نساء ، آیه 74

[12] - تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی (2 ) ، محمدرضا کاشفی  ، ص 218

[13] - وحدت اسلامی  ، محمد رسول حسینی ، چاپ اول، صص 214 و 215

[14] - سوره ی مائده ، آیه 51

[15] - سوره ممتحنه ، آیه 1

[16] - دکترعلی ولایتی ص218-219

[17] - به نقل از فرهنگ رجایی ، اندیشه سیاسی معاصر در جهان عرب

هر دو برگرفته از کتاب « دکتر علی ولایتی » بخش دهم ،‌صفحه 218 و 219

[18] - فرهنگ و تمدن اسلامی ، دکتر ولایتی ، سال ، ص 218

[19] - حسن حنفی ، الاصولیه الاسلامیه ، قاهره ، مکتبه مدبولی ، ص 20

[20] - سید جمال الدین اسدآبادی ،‌مجموعه ی رسائل و مقالات ، کوشش سید هادی خسروشاهی ، ص 132 -134

[21] - همان ،‌ص 121

[22] - فرهنگ وتمدن اسلامی،دکترعلی ولایتی ص 220-221

[23] - سارا شریعتی ( بنیاد گرایی و روایتی معقول از چپ اسلامی  ) ‌روزنامه ایران شنبه 26 / 5 / 81 ، و یکشنبه 27 / 5 / 81 ، ص 8

[24]  - اخوان المسلمین ، بهمن اقایی وخسروصفوی، ص 21

25-فرهنگ وتمدن اسلامی، ص 222

[26]  - فرهنگ وتمدن اسلامی -دکترعلی ولایتی ، ص 105 ،‌109

[27] - فرهنگ رجایی ، پدیده ی جهانی شدن وضعیت بشری و تمدن اطلاعاتی ،‌ترجمه عبدالحسین آذرنگ ، ص 69

[28]  - مجموعه مقالات  دومین کنگره بین المللی امام خمینی ( جلد 3 ) ، ص 9 - 20

[29] - فصلنامه خبری طلیعه ( واحد مشهد ) ، شماره 16 ، بهاره 90

[30]  - ادامه فصلنامه ی خبری طلیعه ( واحد مشهد )

[31] -صحیفه نور،ج21،ص8.

[32] -همان،ص190.

[33] -همان،ج8،ص190.

[34] -همان،ج11،ص130.

[35] -همان،ج19،ص45.

[36] -همان،ج21،ص53.

[37] -همان.


موضوعات مرتبط: خانواده وزندگی، اندیشه ومذهب، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، آموزش قرآن،نماز،احکام
[ سه شنبه دوازدهم دی 1391 ] [ 21:44 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

نقش نماز در مقابله با جنگ نرم

مقدّمه: نخستين گام در راه مبارزه،پيشگيري، و کنترل يک پديده، شناسايي صحيح و کامل آن است افزایش آگاهیهای دینی و مذهبی ‏یک امت،یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌ برای مقابله با جنگ نرم است زیرا نمازدر عرصه‌های گوناگون سیاسی،فرهنگی و اقتصادی در جامعه امت اسلامی تاثیر زیادی دارد از ابزارهاي فرهنگي تاثيرگذار برای تقویت بنیان‌های فکری و اعتقادی،هویت ملی و دینی است.پیشینه جنگ نرم نشان می دهد که اين شيوه جنگي،از ديرباز مورد استفاده قرار گرفته و به عنوان یک ابزار مهم واستراتژیک مورد استفاده دشمنان بوده است.تفاوت جنگ هاي نرم گذشته و امروز،تفاوت در ابزارها و روشهاي آن است دشمنان اسلام از روشی بهره می‌گیرند كه حقیقت اسلام را پنهان نمایند و یا از صحنه بیرون رانندودر این میان نماز می تواند نقش بسیار مهمی را در تحقق فریضه مبارزه با جنگ نرم،باطل شدن نقشه های آنان،در رشد همه جانبه افراد جامعه پیشرفت و توسعه‌یافتگی جامعه اسلامی  ایفا کند.

اهمیّت و ضرّورت نقش نمازدر مقابله با جنگ نرم:نمازاز صدر اسلام مهمترين وسیله براي دفاع از حريم دين مقّدس اسلام بوده وخواهد بود.در کتاب آسماني ما کمتر عبادتي مانند نماز مورد اهميّت قرار گرفته است و دارای کارکرهای فراوان فردی واجتماعی می باشد بخصوص که در جنگ نرم بمب ها ویرانگر خانه هاو تکه پاره کننده ی جسم ها نیست.بلکه بمبها به قلب ساکنین خانه ها اصابت می کند واصالت وهویت مردم را هدف قرارمی دهد.طرح ها و برنامه هایی که در بعد فرهنگ سازی برای مقابله با جنگ نرم به نماز تمرکز بیشتری داشته باشند اثرات ماندگارتری دارند چون آموزه های لازم را از موثرترین مسیر به خانواده ها و جامعه تسری داده اند.نماز باعث شكوفائي استعدادها وارتقاء كيفيت افراد جامعه در تشخیص خوب و بد در زندگی آینده مي گردد.درجوامع سبب تغيير نگرشهاي فرهنگي و اجتماعي صحیح مي شود كه اين تغييرات به نوبه خود سبب هموارترشدن راه رشد ،توسعه پایدار،رسیدن به حیات طیبه و مدینه فاضله با توجه به افق چشم انداز 1404خواهد

نگاهی به پیشینه جنگ نرم تا زمان معاصر:به آغاز و تقابل حضرت آدم(ع)وحوا(س) با شیطان بر می‌گردد.شیطان در گم‌راه کردن انسان از همه شیوه‌های خود بهره می‌گیرد؛شیوه‌هایی مانند سیاست در کمین، سیاست گام به گام،سیاست پی‌گیری مداوم و سیاست هجوم جمعی و همه‌جانبه.دامنه جنگ نرم از لحظه آغاز تمرد ابلیس از سجده بر آدم(ع) شروع شده و به فرموده قرآن تا «الی یوم الوقت المعلوم»،كه به تفسیر روایات، زمان ظهور حضرت حجت(عج) است،ادامه خواهد یافت.آن چه در این میان جلب توجه می‌کند،پیچیده‌تر شدن جنگ نرم در گذر زمان است که در عصر از منظر قرآن،شیطان منشا تمام دشمنی‌ها،دسته‌بندی‌ها،جناح‌سازی‌ها و مدیریت پنهان جریان باطل در برابر انبیا و اولیای حق بوده و هدف او راهبری و پیشبرد بشریت به سوی ظلم و فساد و جلوگیری از تحقق رخداد ظهور مهدی موعود(عج) بوده است. نگاهی به گذشته جنگ نرم نشان می دهدکه در طول تاریخ بشر از همان ابتدا که جنگ سخت آغاز شد. عملیات روانی یا جنگ نرم نیز صورت می گرفته تا از شورش هایی که در مناطق تسخیر شده به وجود می آمده، جلو گیری شود. برخی از منابع، قدیمی ترین روایت پیرامون جنگ نرم را به نبرد«کیدئون» با «ماد»،رومیان،مغولهانسبت داده اند.با این حال نخستین تعاریف ارائه شده از جنگ نرم متعلق به «سان تزو» سیاستمدار چینی است که در کتاب«هنر جنگ» می گوید:«می شود جنگید، مهمترین کار این است که شما در یک نبرد بدون جنگ،پیروزی را به دست بیاورید!» امّا «جنگ نرم» با مختصات تئوریک و پراتیک جدید خود، بعد از شروع جنگ سرد و در اوج آن دهه 1970 و با مشارکت اساتید برجسته علوم سیاسی و علوم ارتباطات از جمله«جوزف نای»،«هارولد لاسول»،«جان کالینز» و اعضای برجسته آژانس اطلاعات مرکزی[1]و فرماندهان ارشد پنتاگون در قالب مرکزی تحت عنوان«کمیته خطر جاری» طراحی،تدوین و عملیاتی شد.

كلمات كليدي: نقش[2]،نماز[3]، مقابله[4] ،جنگ نرم[5]،امنیت پایدار شد.

[6]

مفهوم جنگ نرم:مفهوم جنگ نرم (Soft Warfare)در مقابل جنگ سخت(arfare Hard) است و تعريف واحدی كه مورد پذيرش همگان باشد ندارد.«جان كالينز» تئوريسين دانشگاه ملي جنگ آمريكا،جنگ نرم را عبارت از“استفاده طراحي شده از تبليغات و ابزارهاي مربوط به آن،براي نفوذ در مختصات فكري دشمن با توسل به شيوه هايي كه موجب پيشرفت مقاصد امنيت ملي مجري مي شود”، مي داند.ارتش آمریکا آن را بدين صورت تعريف نموده است:“جنگ نرم،استفاده دقيق و طراحي شده از تبليغات و ديگر اعمالي است كه منظور اصلي آن تاثيرگذاري بر عقايد، احساسات،تمايلات و رفتار دشمن، گروه بي طرف و يا گروههاي دوست است به نحوي كه براي برآوردن مقاصد و اهداف ملي پشتيبان باشد”.

اقسام جنگ نرم:1.جنگ نرم بوسيله نيروي انساني و كشتارهاي دسته جمعي و قتل عام 2.جنگ نرم بوسيله سيستم اقتصادي شامل ربا،رشوه، گرانفروشي،قحطي،اختلاس،احتكار3.جنگ نرم بوسيله تفرقه افكني و طرح مساله تبعيض نژادي (عرب و عجم) و كار و كارگر 4.جنگ نرم بوسيله كينه توزي و نفاق 5.جنگ نرم بوسيله ترورشخص و شخصيت 6.جنگ نرم بوسيله همدستي با دشمنان اسلام 7.جنگ نرم بوسيله ايجاد تهاجم فرهنگي 8.جنگ نرم بوسيله القاء شبهه و تشكيك در عقايد 9.جنگ نرم بوسيله تحريف حقايق 10.جنگ نرم بوسيله تصرف مناصب و پستهاي حساس و كليدي و سوء استفاده از قدرت و آنگاه به بررسي نوع چهارم يعني: دشمن كينه توزي و نفاق و برخوردهاي منافقانه و اسلام

تفاوت‏های جنگ نرم و جنگ سخت:1-حوزه تهديد نرم اجتماعي، فرهنگي و سياسي است،در حالي كه حوزه‌ تهديد سخت امنيتي و نظامي مي‌باشد؛2-تهديدهاي نرم پيچده و محصول پردازش ذهني نخبگان و بنابراين اندازه‌گيري آن مشكل است،در حالي كه تهديدهاي سخت؛ عيني، واقعي و محسوس است و مي‌توان آن را با ارائه برخي از معيارها اندازه‌گيري كرد3- روش اعمال تهديدهاي سخت، استفاده از زور و اجبار است،در حالي كه در نرم،از روش القاء و اقناع بهره‌گيري مي‌شود. و تصرف و اشغال سرزمين است در حالي كه در تهديد نرم ، هدف تاثير‌گذاري بر انتخاب‌ها، فرآيند تصميم‌گيري و الگوهاي رفتاري حريف و در نهايت سلب هويت‌هاي فرهنگي است؛4- مفهوم امنيت در رويكردهاي نرم شامل امنيت ارزش‌ها و هويت‌هاي اجتماعي مي‌شود، در حالي كه اين مفهوم در رويكردهاي سخت به معناي نبود تهديد خارجي تلقي مي‌گردد.5- تهديدهاي سخت، محسوس و همراه با واكنش برانگيختن است، در حالي كه تهديدهاي نرم به دليل ماهيت غير عيني و محسوس آن، اغلب فاقد عكس‌العمل است.6-مرجع امنيت در حوزه تهديدهاي سخت، به طور عمده دولت‌ها هستند،در حالي كه مرجع امنيت در تهديدهاي نرم محيط فروملي و فراملي(هويت‌هاي فروملي و جهاني) است؛7-كاربرد تهديد سخت در رويكرد امنيتي جديد عمدتاً مترادف با فروپاشي نظام‌هاي سياسي- امنيتي مخالف يا معارض است، در حالي كه كاربرد تهديد نرم در رويكردهاي امنيتي جديد عليه نظام‌هاي سياسي مخالف يا معارض، مترادف با فرهنگ‌سازي و نهادسازي در چارچوب انديشه و الگوهاي رفتاري نظام‌هاي ليبرال و دموكراسي تلقي مي‌شود.

روش شناسي و رفتارشناسي در جنگ نرم از دیدگاه قرآن:خداوند در تحليل روش شناسي و رفتارشناسي دشمنان اسلام و توحيد،به اين نكته توجه مي دهد كه دشمنان اسلام،به سبب همدلي و مشابهت و همانندي در فكر و انديشه، يكسان و همانند هم عمل مي كنند (بقره آيه 118) همگي آنان از عنصر مشترك انسانيت سود مي برند.

تاكتيك‏هاي جنگ نرم:-برچسب زدن-تلطيف و تنوير-انتقال-تصديق-شايعه- کلي‏گويي-دروغ بزرگ-پاره حقيقت‏گويي-انسانيت‏زدايي و اهريمن‏سازي-ارائه پيشگويي‏هاي فاجعه‏آميز- قطره‏چكاني-حذف و سانسور-جاذبه هاي جنسي-ماساژ پيام-ايجاد تفرقه و تضاد-ترور شخصيت-تكرار-توسل به ترس و ايجاد رعب-مبالغه-مغالطه

 برنامه ريز هاي مقابله با جنگ نرم:برنامه ريزي راهبردي (استراتژيك)[7]،برنامه ريزي عملياتي (اجرايي)[8]،برنامه ريزي تخصصي[9]

سطوح وحدود و مرزهاي جنگ نرم از دیدگاه قرآن واسلام:الف)سطح راهبردی متوجه رهبران امت ،ب)سطح میانی منحصراً متوجهه مردم،ج)سطح تاکتیکی متوجه نیروهای مسلح،

اهداف جنگ نرم ازمنظر قرآن واسلام:ترديد در شيوه زندگي و نظام سياسي،ايجاد بدبيني نسبت به مسئولان،ايجاد اختلاف و تفرقه براي تسلط بر جامعه و منابع آن از جمله اهداف جنگ نرم مي باشد. سه هدف اساسي ازمواجهه دشمن با اسلام متصور است که عبارتند ازاستحاله،بي ثبات سازي و براندازي.«استحاله»به معناي خاصيت زدايي از تفکر انقلاب اسلامي و اسلام ناب است که نهايتا به«تغيير رفتار» حکومت و جامعه منجر مي شود.فرآيند استحاله عمدتا دربسترهاي فکري و فرهنگي محقق ميشود و در اين فضا دشمن تلاش مي کند تا برانديشه افراد و خصوصا نخبگان جامعه (که در گروههاي هدف از آنها ذکر شده است)تاثير بگذارد.به طورکلي نتيجه و پيامدهاي اوليه استحاله تغيير گفتمان غالب جامعه از تفکر و انديشه اسلامی به سوي انديشه ها و فرهنگ خوداست که تداوم آن به تغيير تمايلات ورفتارهاي گوناگون سياسي،فرهنگي،اجتماعي و اقتصادي و در نهايت ازخودبيگانگي و تغيير ذائقه و رفتار(حاکميت و مردم)مي انجامد.«بي ثبات سازي» به معناي«تضعيف ساختار»حاکميت است و دشمن براي تحقق اين هدف تلاش مي کند با واردکردن شوکهاي گسترده و پياپي به حکومت اسلامی هدف،هرچه بيشتر پايه هاي آن را سست کند.«براندازي»نيز در حقيقت هدف غايي تمامي فعاليتهاي دشمن است وعبارت است از«تغييرساختار»حاکميت.به عبارت ديگر هدف نهايي از استحاله و بي ثبات سازي نيزدر نهايت براندازي ساختار مستقر در اسلام هدف است.

 

وظیفه رهبران ديني امت اسلامي و مردم مسلمان در برابر جنگ نرم: رهبران ديني امت اسلامي چون به عنوان يك پرچم دار اسلام هستند وهمه به آن ها نگاه مي كنندوصداي آن ها را همه مي شنوند در قدم اول رسالت آنهاست كه مردم را،جهت بدهندو راه هدايت را پيش روي مردم بگذارندوتعريف بكنند.آنان رسالت بيشتري در بیداری بصیرت مردم جامعه دارند که جزء آموزه هاي اسلام است.ما تا به مرز بصيرت و آگاهي لازم نرسيم و ديدگان خود را در برابر حقايق و واقعيت هاي موجود باز نكنيم غافلگير مي شويم و در دام دشمن قرار مي گيريم.ضرورت بصيرت واقعا و كاملاً لازم است و بايد هر فرد مسلمان خودش را به این آگاهي لازم برساند و سعي كند در قدم اول با شناخت كافي از آموزه هاي دين مقدس اسلام و همين طور شناخت از دشمن و اهداف پشت پرده دشمن بتواند خود و امت خود را بيمه كند.و فرهنگ سازی برای نماز بخصوص نماز جماعات نقش بسزایی در رشد وشکوفایی بصیرت،بخصوص بصیرت دینی دارند.

مخاطبان جنگ نرم از منظر قرآن:مخاطبان جنگ هاي نرم گروه هاي مختلف جامعه هستند ولي بيش ترين تاثير را در ميان اقشار جامعه،گروه هايي چون سست ايمان ها،دو چهرگان،خواص مغرور، بيماردلان و مي پذيرند.از اين رو خداوند از مومنان مي خواهد تا با تقويت توحيد خويش،ربوبيت خداوندي را در همه چيز احساس كنند و دلگرم به حضور و قدرت الهي در هر كاري باشند.

موانع پيش رو در شناخت جبهه های جنگ نرم:وارونه جلوه دادن واقعيات امت اسلامی است،دور شدن از ملاك تشخيص حق،که اسلام است،نداشتن بصيرت وبینش در شناخت نقشه های دشمن،کمرنگ شدن نقش نهادهاي فرهنگ ساز در امت اسلامی،حوزه‌ها،دانشگاه‌ها و ساير نهادهاي همسو با آرمان‌هاي فرهنگي و ارزشي نظام اسلام،  نداشت حضور قوي‌تردر حوزه رسانه زيرا بسياري از هجمه‌ها ی امروزی از ان طریق است.

ابعاد و راهکارهای مقابله با جنگ نرم ازدیدگاه مقام معظم رهبری:1.تقویت و پربار کردن فعالیت های فرهنگی و هنری۲.اتحاد مردم و جریان های سیاسی ودوری از اختلاف و تردید و بدبینی۳.امید به آینده و دیدی خوشبینانه همراه با اعتماد به نفس به دور از ناامیدی۴. راه اندازی کرسی های آزاداندیشی و نظریه پردازی آزاد ۵. بصیرت آحاد جامعه و بویژه نخبگان۶. ایستادگی و عدم سازش در برابر دشمنان انقلاب و نظام اسلامی

دیدگاه شهيد مطهري درباره نقش دين در امنيت بخشي به جامعه:زندگي بشرخواه و ناخواه دركنار خوشي هاو شيريني ها،رنج ها و شكست ها،از دست دادن ها و ناكامي ها دارد.پاره اي از حوادث جهان مانند پيري و مرگ قابل پيشگيري و برطرف ساختن نيست و اين ها اموري است كه انسان را رنج مي دهد.ايمان ديني درانسان،نيروي مقاومت مي آفريند و با تفسير تلخي ها آن ها را شيرين مي گرداند و اموري چون چنگال وحشتناك مرگ را به وسيله اي براي بازگشت به خدا و برخورداري از نعمت هاي ابدي خداوند مبدل مي سازد و بدين ترتيب نه تنها آن را تحمل پذير بلكه به پديده اي شيرين بدل مي سازد.)مطهري ، مرتضي مقدمه اي بر جهان بيني اسلام، ص34-.40(،

نقش نماز در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: حكومت ایران جمهوری اسلامی است. جمهوری كه به معنای حكومت عامه مردم است و تعریف جامع جمهوری اسلامی به فرمایش شهید مطهری چنین است: جمهوری شكل حكومت پیشنهاد شده را مشخص میكند و كلمه اسلامی محتوای آنرا. (1 ) شهید مطهری - كتاب پیرامون انقلاب اسلامی - چاپ دهم انتشارات صدرا  وقتی محتوای حكومت اسلامی است چه حكمی در اسلام به اندازه(( نماز ))مورد تاكید و امر به انجام آن در همه حال شده است آیا نماز ستون دین اسلام نیست؟ اقیموا الصلوه (2 ) انعام آیه 72 ، اقیموا صیغه امر میباشد و امرحضرت حق را می رساند كه می بایست آنرا انجام داد. نماز كه در بیش از 80 آیه قرآن واژه صلوه و مشقتات آن آمده است مگر راهی جز اطاعت پروردگار كه همان اقامه نماز است بر ما باقی میگذارد الذین ان مكنهم فی الارض اقامو الصلوه ( 3 ) حج آیه 41 اشاره مستقیم وغیر مستقیم در اصل های 1،2،3،4،12،17،43،67،57،121 به نماز شده است.

آثار نماز:نماز زنده كننده ياد خدا در انسان 1-درمان فساد پذیری انسان2- مصونیت از غفلت وتنگ نظری3-رهائی از تکبر وخودبرتربینی4-سوق به انضباط وانتظام اجتماعی5-رهائی از ظلمت وهدایت به خیر وحقیقت6-جبران خطاها واشتباهات7-تکامل انسان8-تهذیب نفس وپرورش روانی9- ایجاد آرامش دل ورفع نگرانی روحی10-اعتماد به نفس وامیدواری11-پشتوانه مبارزه باشیطان نفس

نماز یکی ازمنابع مهم مبارزه با جنگ نرم:انی تارک فیکم الثقلین کتاب‌الله و عترتی ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا ابدا؛))در میان شما دو چیز گران‌بها می‌گذارم؛کتاب خدا و عترتم را؛تا وقتی که به هردو تمسک کنید گمراه نمی‌شوید.»این کلام نورانی پیامبر اکرم(ص) بیانگر این معناست که مهم‌ترین قدرت نرم در مکتب نورانی اسلام،قرآن و عترت است.بنابراین می‌فرماید:«هر فرد و گروه و جامعه‌ای که تمسک به این دو قدرت داشته باشد، هیچ‌گاه راه رستگاری و موفقیت را گم نخواهد کرد.»در واقع،با تسمک به آنها به عنوان دو منبع عظیم و الهی قدرت نرم،می‌توان قدرت‌های نرم فرهنگ اسلامی را شناسایی کرد که عمده‌ترین آنها عبارتند از:ایمان و معرفت(دین‌دانی)،تقوا،عمل صالح(دین‌داری)،جهاد،ایثار و شهادت‌طلبی(دین‌یاری و دین‌بانی).بنابراین امام بزرگوارمان رمز پیروزی را کلمه توحید و توحید کلمه دانستند و هرگاه پایبندی فکری،قلبی و عملی آحاد امت به باورهای دینی محکم باشد،هیچ قدرتی از قدرت‌های سخت و نرم شیاطین جن و انس،این امت را نمی‌تواند زمین‌گیر کند و هرگاه روحیه فداکاری،ایثار،جهاد و شهادت‌طلبی و در واقع،بذل جان،مال و آبرو برای یک امت،افتخار باشدهیچ قدرتی به حصن حصین این امت پولادین نمی‌تواند نفوذ کند. مقابله با جنگ نرم،نیازمند خودشناسی است و تا خودشناسی محقق نشود،حتی اگر چیزی به نام دشمن بیرونی هم نباشد، نمی‌توان دشمن را شناخت.

تبیین نفش نماز در بالا بردن معلومات دینی برای مقابله با جنگ نرم:اگر آموزه‌های دینی از سوی افراد جامعه پذیرفته شود،جامعه به سمت دین متمایل می‌شود.با اشاره به آیه«وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»از توبه به عنوان یکی از راهکارهای مورد تاکید قرآن کریم برای مبارزه با جنگ نرم یاد می‌کند.اتکا به بصیرت،ایمان و تقوای دینی راهبردهای اصلی مقابله با جنگ نرم است،زیرا بصیرت،ایمان،تقوا،مبانی فکری اسلامی،رویکردهای اخلاقی و باورهای ایمانی ترفندهای جنگ نرم را خنثی می‌کند. قرآن اشاره کرد و گفت:یکی از مهمترین مسائل برای مصونیت انسان در برابراین هجمه ها،بالا بردن سطح معلومات دینی است و بارها قرآن می فرماید"الذین لایعلمون"و آنهایی که نمی دانند فریب می خورند.جهل و ناآگاهی مایه ای برای فریب انسانها است.بالابردن دانش دینی وتقویت ایمان در مقابل این جنگ نرم بسیار مؤثر است چراکه قرآن می فرماید:إِنَّهُ لَیْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ(نحل ۹۹)شیطان را بر کسانی که ایمان آورده و بر خدا توکل می کنند تسلطی نیست.و در ادامه می فرماید:انَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِینَ یَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِینَ هُم بِهِ مُشْرِکُونَ یعنی تسلط شیطان (اعم از شیاطین جن و انس) تنها بر کسانی است که ولایت او راپذیرفتند... پس انسان است که اگر سطح آگاهی دینی خود را بالاببرد و باور وایمان خود را تقویت کند در برابر تزویر،تزیین،تلبیس،اغواگری و ...که ازابزارهای جنگ نرم شیطان است مصون می مانند.و به طور خلاصه می توان به نقش نماز در بالا بردن معلومات دینی برای مقابله با جنگ نرم به دشمن‌شناسی و شناخت طرح‌ها،برنامه‌ها و شیوه‌های اعمال دشمنی آنچه را می‌توان تحت عنوان موضع‌گیری صریح و شفاف در برابر باطل،دعوت دشمنان به استدلال،آگاهی و محتوای دورنی غنی،توبه،تعمیق باورهای دینی افراد،تبیین صحیح اصول و پایه‌های نظام اسلامی،ولایتمداری،رصدبرنامه‌های دشمن،ایجاد قرارگاه‌های تاکتیکی و عملیاتی برای مقابله با جنگ نرم،تبیین ابعاد جنگ نرم،تقویت مسجد و محراب و فرهنگ نماز وعبادت،را اولین حوزه مقابله با جنگ نرم می‌باشد از صدر اسلام تا امروز،دانست.

كاركردهای نماز در مقابله با جنگ نرم:-روحی ومعنوی- آرامش بخشی-ایجاد تمرکز-بازدارندگی-تربیتی واجتماعی-سیاسی-معنوی-امنیت-انسجام و بقای جامعه و وحدت آن-ضمانت اجرای احكام و دستورات الهی-برقراری عدالت اجتماعی -آبادانی و سازندگی در جامعه -خیر و سلامتی -قدرتمندی مومنان -تضعیف جبهه نفاق -مصلحت عمومی جامعه و طرد نااهلان از پست های كلیدی- شكوفایی فردی واجتماعی و...

نهاد های مشارکت کننده در توسعه وترویج فرهنگ نماز در مقابله با جنگ نرم :مجلس شورای اسلامی،دولت،نهاد های مردمی،شورای عالی انقلاب فرهنگی،مجمع تشخیص مصلحت نظام، سایر وزارتخانه ها،مجامع حوزه ودانشگاه و...

آثاراهتمام به توسعه وترویج فرهنگ نماز در مقابله با جنگ نرم:-دستیابی به استقلال و خودکفائی و خنثی نمودن تحریم های دشمنان انقلاب اسلامی-پیشگیری از آثار سوء فرهنگی بیگانه-ایجاد خودباوری در جامعه- بهبود رفاه اجتماعی.و...

روش انجام پژوهش:این پژوهش به روش توصیفی وتحلیلی وکتابخانه ای  از طریق مطالعه وبررسی اسناد، ومدارک وکتب معتبراز جمله  قرآن کریم، نهج البلاغه افق چشم انداز 1404،نقشه جامع علمی کشور،برنامه توسعه پنجم،سند تحول بنیادین آموزش وپرورشو... انجام شده است که پس از جمع آوری مطالب مربوط وتجزیه وتحلیل موارد مرتبط با موضوع مقاله بررسی گردیده است.

راهکارها[10]ي مقابله با جنگ نرم بوسیله نماز:-اعتلای سطح بینش اجتماعی-بیدار کردن قدرت وجدان اجتماعی،قدرت جامعه و دولت اسلامی-رعایت موازین شرعی و اخلاقی در امر و نهی-استفاده صحیح از ابزارها و کیفیت بخشیِ نفش رسانه های تبلیغی-شیوه شناسی و روش های تبلیغی مؤثر-اطلاع رساني دقيق در مورد آثار وبرکات نماز وتوانمندیهای کشور در نماز جماعات-قدرداني ازمدیران موفق فرهنگ ساز در زمینه نماز-جلب همكاري نهادها و دستگاه هاي دولتي و غير دولتي در گسترش فرهنگ نماز خوانی - راه اندازي نشريه يا گاهنامه ي های محلی با فرهنگ نماز-بر پايي هفته نماز در مدارس با مشاركت سازمانها ونهادهای گوناگون-افزایش فعالیتهای پرورشي درمورد برکات نمازو آثارش-انتشار كتاب و ايجاد نمايشگاهي -ايجاد ارتباط مستمر و پيگير با مراكز علمي،فرهنگي و پژوهشي جهت تبادل اطلاعات و آمار و استفاده از توان آنها در امر فرهنگ سازی- استفاده از رسانه هاي گروهي مانند راديو و تلويزيون-ارتباط با مراکز آموزش عالي و دانشگاه هاي مناطق وبرگزاري سمينارها و جلسات و کنفرانس ها -تجهيز کتابخانه های مدراس با کتاب های دینی-استفاده از توليدات ديداري، شنيداري، -آموزش خانوادهها با جديت بيشتري پيگيري شود-برگزاری مسابقات تفسیر آیات نماز-توزیع بروشور آیات نماز در مراسمات که نشان دهنده همبستگی واتحاد می باشند- برنامه ریزی برای توسعه اخلاق اسلامی-آسیب شناسی و تحقیقات در زمینه فریضه نماز بررسی نکات قوت وضعف-برنامه ریزی برای آموزش مهارت های زندگی با رویکرد دینی- نواختن زنگ امر به معروف و نهی از منکر ونماز در صبحگا ه روز اول محرم-آموزش،ترویج وفرهنگ سازی نماز و نماز خوانی-استفاده از تجربیات کشورهای اسلامی که با استفاده از اهرم مشارکت مردم-آگاهی از نیازها و خواسته‌های جامعه تحت پوشش- وجود مدیریت مشارکت جویانه -اجرای سیاست‌هاو فعالیت های فوق برنامه اساسی در مدارس- و...

نتيجه گيري:اینکه ما در معرض حملات نرم هستیم شکی نیست،امّا ادوات مقابله با جنگ نرم در دسترس است.فقط باید چشم های خود را بشوییم  و به گونه ای دیگر بنگریم و از ظرفیت های موجود به شکل کافی بهره ببریم.اگر بخواهیم آثار نماز را در مقابله با جنگ نرم درجامعه مشاهده کنیم.باید مقدمات وسایل اثر بخشی در وصول به آنان و امکانات هدایت جامع را فراهم نماییم که مهمترین و بزرگترین وسایل تاثیر قدرت،آموزش وپرورش و سازماندهی نیروهای آموزش دیده،متدین، مومن و پرشور و نشاط است.مي توان براي آموزش و فرهنگ سازی به كودكان و دانش آموزان اصول پایه واساسی را آموخت به نحوي كه با ورود دانش آموزان به جامعه و باز گشت آنان نزد خانواده خود به نوعي با سفير فرهنگي سر و كار داشته باشيم. راهکار خنثي سازي و بي اثر کردن تلاش هاي دشمنان،ايجاد فضاي بصیرت وآگاهی در درون و عملکرد امت اسلامی از طریق خودشناسی می باشد افشاي حقايق و توطئه هاي دشمنان جهان اسلام و تقويت زمينه هاي انسجام و وحدت در زمره راهکارهايي هستند که مي توانند در ناکامي نقشه هاي مراکز استراتژي سازي دشمنان در ايجاد جنگ نرم عليه مسلمانان تاثيرگذار باشند.

منابع و ماخذ

-امام خميني(ره)،( 1373)،قيام عاشورادركلام وپيام امام خميني(ره)،تهران:نشر آثار امام خميني

-بي نا،(1384)جنگ رواني،فصلنامه نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها،شماره14 ص 9.

- باهنر ، ناصر ، ( 1371 ) : « آموزش معارف ديني به كودكان » مجموعه مقالات سمپوزيوم جايگاه تربيت در آموزش و پرورش دوره ابتدايي ، تهران انتشارات تربيت .

- بهزادي چينجاني ، زهرا ( ويژه نامه تابستان 1380 ) : تعليم و تربيت فرزندان و خانواده ، ماهنامه تربيت ، سال شانزدهم .

-پورعباسی، غلامعلی (1375).جنگ نرم چیست؟.فصلنامه حوزه و دانشگاه، ش9، صص 41-35.

- جعفري، محمدتقي، 1364. ترجمه و شرح نهج البلاغه،تهران،دفتر نشر و فرهنگ اسلامي

- خدابخشي، سريرا ( 1379 ) : « نماز چشمه اي جوشان است » ، حقيقت عشق ، مجموعه مقالات ممتاز دانش آموزان دختر دبيرستان و پيش دانشگاهي كشور پيرامون نماز،تهران، انتشارات عابد .

-دلاور،علی (1385) روش تحقیق در علوم تربیتی، چاپ پنجم تهران :انتشارات پیام نور.

-دهخدا، علي اكبر،1334. لغت‌نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران

- زرهاني،احمد( 1380 ):« مروري بر عوامل موثردر تربيت ديني با تاكيد بر روش آموزش مشاركتي و فعال »، نگاه به رويدادهاي آموزش و پرورش ، وزارت آموزش و پرورش ، سال دهم ، شماره 180 .

-سرمد،زهره؛بازرگان، عباس و حجازی،(1379).روش های تحقیق در علوم رفتاری.چاپ سوم.تهران،نشر برگه.

- شيرواني، علي،1381،اخلاق اسلامي و مباني نظري آن، قم، دارالفكر، چ دوم

-شيرازي،محمد،1376،جنگ رواني و تبليغات،مفاهيم وكاركردها،تهران:نشر نمايندگي ولي فقيه در سپاه،.

- شرفي،محمد رضا( 1379 و1380 ):« مباني و آثار روان شناختي نماز »ماهنامه تربيت، وزارت آموزش و پرورش.سال شانزدهم،شماره هاي دي 379 ،ص 4 ؛ بهمن 1379، ص ص 25-23 ؛ اسفند 1379، ص ص41-38 ؛ ارديبهشت 1380 .

-طباطبايي،سيدمحمدحسين،الميزان،ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همداني، قم، دفتر انتشارات اسلامي،1363.

ـ طوسي، نصيرالدين محمد، 1364،اخلاق ناصري، تهران، خوارزمي، چ سوم،.

- عزیزی، عباس،1388، نمازو عبادت امام علی(ع)؛ قم، انتشارات صلاة، چاپ ششم،

-عطاري،سيد احمد( 1380 ):« راهكارهاي عملي براي جذب فراگيران به نماز » ، ماهنامه تربيت ، وزارت آموزش و پرورش ، سال شانزدهم ، ص 79 .

-قرضاوی، یوسف،1385،بیداری اسلامی و فرهنگ اختلاف؛ ترجمه قادری، تهران، انتشارات مترجم

-موسوی راد لاهیجی، سید حسین، نماز از دیدگاه قرآن و احادیث؛ قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ چهاردهم، 1374

-محقق کجیدی،محمدکاظم(1375، 21مهر)، تبیین پیشینه جنگ نرم، روزنامه کیهان، ص6.

-مقدسی پور،علی،اصول و روشهای آموزش مفاهیم دینی ،ماهنامه معرفت،شماره 75،ص 36

-محمدي نجم،سيدحسين(1384)،نقش عمليات فصلنامه عمليات رواني،سال سوم، شماره 9،ص 22

-مطهری،مرتضی(1372).آشنایی با علوم اسلامی.چاپ پنجم.قم،دفتر انتشارات اسلامی.

- مطهري،مرتضي ،1380،مقدمه اي بر جهان بيني اسلام، انتشارات صدرا .

- مظاهری،حسین،تربیت فرزند از نظر اسلام، انتشارات روحانی، قم ، 1378، صص 95ـ 112

-مکارم شیرازی،حسن،(1370)،مدیریت و فرماندهی در اسلام،.تهران. انتشارات هدف.

- موگهی،عبدالکریم؛ روشهای تربیت دینی ، ماهنامه فرهنگی یاس، 1380 ، پ 8 ، ص 42

- نراقی،احمد، معراج السعادة؛ تهران،انتشارات دهقان، چاپ چهاردهم، 1382

-وي.اي.دي،(1378)جنگ رواني،ترجمه گروه علوم انساني جهاد دانشگاهي،تهران:جهاد دانشگاهي.

-www.hodabook.ir/files/maghalat/jangenarmeemrikaoiran.htmذخيره شده

-www.shahidreza.blogfa.com/cat-24.aspxذخيره شده

 



[1] - Central Intelligence Agency

[2] -Role

[3] - Prayer

[4] - Confronting

[5] - Soft Warfare

[6] -Sustainable Security

 

3-Strategic  planning

4-Operational planning

[9]- Special Planning

[10] - Method       

                             

          


موضوعات مرتبط: خانواده وزندگی، جامعه وسیاست، اندیشه ومذهب، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، آموزش قرآن،نماز،احکام
[ سه شنبه پنجم دی 1391 ] [ 16:0 ] [ بهروز علمی مریان ]

معمولا معلمان معترض هستند که یاد دادن یکسری اطلاعات خشک و بی روح به بچه ها و یادآوری آن در امتحانات بسیار سهل الوصول تر است از اینکه به آنها یاد دهیم که چگونه فکر کنند. آیا می توان اندیشیدن را به دانش آموزان آموخت؟ تحقیقات می گویند: «بله»

 

 

معمولا معلمان معترض هستند که یاد دادن یکسری اطلاعات خشک و بی روح به بچه ها و یادآوری آن در امتحانات بسیار سهل الوصول تر است از اینکه به آنها یاد دهیم که چگونه فکر کنند. آیا می توان اندیشیدن را به دانش آموزان آموخت؟ تحقیقات می گویند: «بله»

 

بخشی از تفکر، از تجربه نشات می گیرد؛ بنابراین برای اینکه بچه ها یاد بگیرند چطور فکر کنند (که شامل چگونگی ارزیابی آنها از موقعیت، چگونگی توجه آنها بر مهمترین جنبه ها، نحوه تصمیم گیری برای انجام کار، و چگونگی ادامه کار می شود) نیاز به تجربه دارند.

 

● اما چگونه می شود بستر مناسب برای تجربه کودکان را فراهم آورد؟

 

مهارتهای فکر کردن درباره فعالیت های روزانه در مدرسه یا خانه را باید به کودکان و نوجوانان آموخت. این کار می تواند بسیار ساده آغاز شود. از خردسال ها سوالات با انتهای باز بپرسید که با آیا، چرا و چطور شروع می شوند؛ و درحالی که سوالات را برایشان می خوانید آنها را تشویق کنید مهارتهای کلامی خود را بهبود بخشند، این سوالات پرسشی می تواند کمک کند تا کودکان چگونه فکر کردن را یاد بگیرند. همین روش به کودکان سنین بالاتر هم می تواند کمک کند.

 

۱)- از کودکان بخواهید اطلاعات را با هم «جفت و جور» کرده و داده های جدید را با آنچه از قبل میدانستند، مقایسه کنند. این کار به آنها کمک می کند یاد بگیرند، ارتباط بین لغات یا مفاهیم را بشناسند و دریابند دو موضوع در چه نکاتی و مواردی با هم اشتراک و در چه مواردی با هم تفاوت دارند. دانش آموزان می توانند از طبقه بندی کردن اشیاء استفاده کنند که به آنها در یادآوری بهتر مطلب و اندوخته های ذهنیشان کمک کند.

 

۲)- عملکرد «تفکر انتقادی» را که توانایی ارزیابی کردن اطلاعات است را به بچه ها بیاموزید. به آنها بیاموزید تا درباره هر چیزی که می شنوند یا میخواهند که به دست بیاورند چهار پرسش بپرسند.

 

الف) آیا آن چیز جالب و درخور شایسته است؟

 

ب) دانستن اطلاعاتی راجع به ان چیز می تواند جزو اطلاعاتی قرار گیرد که اطلاعات عمومی به شمار میآید؟ مثلا اکسیژن ترکیب شده است از O۲ H

 

ج) اگر جزو اطلاعات عمومی قرار نمی گیرد، دلیل خاص بودن آن چیست و چرا کودک میل دارد راجع به آن نکاتی را بداند. اگر دلیلی دارد، آیا دلیل معتبر هست یا خیر؟ اگر نیست، بچه ها باید یادبگیرند که تلاشی برای درک و دانستن اطلاعاتی که به دردشان نمی خورد یا آن را دوست ندارند، نکنند.

 

د) به بچه ها نشان دهید چطور به یک مسأله نزدیک شوند:

 

▪ کودکان نیاز دارند تشخیص دهند چه چیزهایی را می دانند، چه چیزهایی را نمی دانند و باید چه کاری انجام دهند، سپس آنها می توانند

 

▪ نقشه یی را برای حل مساله طراحی کنند.

 

▪ نقشه یی را ارزیابی کنند و تصمیم بگیرند که آیا موثر هست یا خیر؟

 

۳)- از «راهنمای تصورات ذهنی» و تصویر یک حادثه یا تجربه استفاده کنید. تخیلات حسی به ما کمک میکنند که اطلاعات را در حافظه بلندمدت ذخیره کنیم. هر چه از ظرفیت بیشتر حواسمان استفاده کنیم، بهتر است. به این ترتیب ممکن است از بچه ها خواسته شود در حین خواندن داستان هایی درباره صحرا، آن را «ببینند»  شن های آنجا را لمس کنند، به صدای باد گوش دهند و گرما و تشنگی را احساس کنند. این رویکرد از جزییات و حواشی استفاده می کند.

 

۴)- به بچه ها یاد دهید فراتر از آنچه یادگرفته اند، فکر کنند. ممکن است از بچه ها خواسته شود در حین مطالعه انقلاب آمریکا بگویند سربازان در دوره «فورگ» چه احساسی داشتند؟ چه لباسی پوشیده بودند؟ تصور کنید شما در آن موقعیت قرار گرفته اید، نامه یی به خانواده خود بنویسید.

 

۵)- خلاقیت را بر انگیزید. از بچه ها بخواهید اطلاعات تازه یی را خلق کنند یا بسازند. مثلا یک وسیله خانگی برای یکی از کارهای سخت خانگی درست کنند.

 

۶)- طرح های خلاق پیشنهاد کنید. مثل نوشتن یک شعر یا طراحی یک تصویر. بچه ها را تشویق کنید. نسخه دست اول تهیه کنند تا بعد آن را چاپ کنند.

 

۷)- به کودکان ابزار اساسی کار را بدهید و به آنها یاد دهید چطور و چه وقت آنها را به کار ببرند، مثل خواندن نقشه، انجام محاسبات و کاربرد ذره بین.

 

۸)- بچه ها را تشویق کنید اهداف را مرتب کنند و یک چارچوب زمانی برای آنها مشخص کنند و سپس آنها را یادداشت کنند. به این ترتیب می توانند پیشرفت خود را ببینند.

 

۹)- کودکان را یاری دهید تا بیاموزند چطور مهمترین نکات آنچه را که می خوانند می بینند یا می شنوند، پیدا کنند.

 

۱۰)- کودکان را به نوشتن ترغیب کنید. زیرا وقتی افکار را بخواهیم بر روی کاغذ بیاوریم ناچار باید آنها را مرتب کنیم. طرح هایی که بچه ها می توانند از آن لذت برده و چیزهایی از آن بیاموزند؛ از جمله نگهداری یک مجله، ارایه یک بحث به یکی از والدین (برای افزایش پول تو جیبی یا خرید یک چیز خاص یا یک حق) یا نوشتن نام به یک شخص مشهور

      


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ شنبه بیست و پنجم آذر 1391 ] [ 23:45 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

ویژگیها و خصوصیات یک تدریس خوب

تدریس جنبه های متفاوتی دارد. هر کدام از جنبه های مهارتی، هنری و اخلاقی تدریس، در موفقیت برنامه های آموزشی و تربیتی نقش سازنده دارند. تدریس مستقیماً در پرورش و اصلاح رفتار دانش آموزان تأثیر می گذارد. با توجه به اهمیت تدریس در تحقق اهداف برنامه های آموزشی و تربیتی، در این مقاله ماهیت تدریس را توضیح می دهیم و برخی نشانه های تدریس خوب را یادآوری می کنیم.

تدریس فعالیتی است سهل و ممتنع. سهل است اگر آن را صرفاً ارائه ی اطلاعات بدانیم و سخت است اگر بخواهیم دانش آموزان در مدت و شرایط معینی، به اهداف تربیتی مشخص و از پیش تعیین شده ای نایل آیند و از موفقیت خود خوش حال باشند.

 

علمای تعلیم و تربیت، ماهیت تدریس را با سه دیدگاه متفاوت مشخص کرده اند. این سه دیدگاه عبارت اند از:

1. تدریس حرفه ای است دارای فنون و مهارت های ظریف. هر معلمی که بخواهد در کار خود موفق شود، باید این مهارت ها را به خوبی یاد بگیرد. کاربرد این مهارت ها در تدریس، حاکی از آن است که معلم، از اهداف آموزشی آگاهی و درک کاملی دارد. ساختار و نظام علمی را که آموزش می دهد، می شناسد و بر دانش مدیریت آموزشی و کاربرد مهارت ها و روش های تدریس ،به هنگام تنظیم و اجرای فرایند یاددهی و یادگیری، مسلط است.

 

2. تدریس هنری است وابسته به علوم تربیتی. از این رو، به تبع پیشرفت علوم تربیتی، در شیوه های تدریس نیز تغییر و تحول ایجاد می شود. علوم تربیتی رشته ای است پویا و در حال رشد که به طور دائم از نتایج تحقیقات علوم انسانی در زمینه هایی مانند جامعه شناسی، زیست شناسی، روان شناسی، فلسفه و تاریخ بهره می گیرد و روز به روز گنجینه ی دانش و تجربیات علمی و عملی خود را غنی تر می سازد. تدریس هنری است که می توان کیفیت آن را با بهره گیری از نتایج تحقیقات جدید علوم تربیتی، تجربه های آزمایشگاهی و کلاس درس، بهبود بخشید. هم چنین تدریس هنر است، زیرا ارتقای کیفیت آن، مستلزم برنامه ریزی و به کارگیری فعالیت های مبتکرانه، هوشمندانه و آگاهانه ی معلم است. از طریق تدریس هنرمندانه است که معلم می تواند رفتارهای دانش آموزان را اصلاح کند و در آن ها تغییرات مطلوب به وجود آورد.

 

در حقیقت می توان گفت تدریس، ابزار تعلیم و تربیت است، برای کنترل آگاهانه ی تأثیرات برنامه ها و اقداماتی که به منظور اصلاح رفتار، هدایت و رشد دانش آموزان طراحی و اجرا می شود. بنابراین اجرای موفقیت آمیز برنامه های تعلیم و تربیت در جهت شکوفایی استعدادهای جوانان، پیشرفت کشور در زمینه های گوناگون علمی، صنعتی و اقتصادی، و مهم تر از همه ایجاد جامعه ای سالم و نسل صالح، به سبب همّت و تلاش معلمان توانمند و متعهد فراهم می شود و چنین تلاشی فراتر از تسهیل یادگیری و ارائه ی اطلاعات علمی است.

3. در گرایش های جدید علوم تربیتی، تدریس نوعی خدمت اجتماعی تلقی می شود. معلم، خادم صادق و مورد اعتماد جامعه است. او علاوه بر شکل دهی، اصلاح و رشد رفتارهای دانش آموزان، وظیفه دارد از فرهنگ و الگوهای  جامعه ی خود پاس داری کند و در توسعه ی آن ها بکوشد. به یقین چنین نقش متعالی و پر مسئولیتی را تنها معلمی می تواند به درستی ایفا کند که خود مظهر انسانیت و نمادی از یک انسان صادق، فداکار و با محبت باشد. در این نگرش، معلم فردی است خیرخواه که برای تربیت نسل جوان بیش تر از خرد و جان خود مایه می گذارد تا از «بیان و کلام». او فردی است متعهد که رفتار و اخلاق نیکویش در دانش آموزان تأثیر مثبت می گذارد و در دل آن ها امید و نشاط می آفریند.

مهرورزی و ملاطفت، خیرخواهی و ارشاد، روشن گری و علم آموزی، صبر و بردباری، فداکاری و گذشت و... از نشانه های بارز وقار معنوی این گروه از معلمان است که تأثیرات عمیق و مثبت آن ها تا عمر باقی است، در دل و جان می ماند.

 

با توجه به ماهیت تدریس از منظر این سه دیدگاه، نتیجه می گیریم که تدریس خوب نمی تواند (به سبب تنوع اهداف آموزشی) در چارچوب نظری یکی از این سه دیدگاه محدود و مقید بماند. بنابراین، نشانه های تدریس خوب باید شامل نکات برجسته ی هر سه دیدگاه باشد. برخی از این نشانه ها عبارتند از:

* دوری از تحکم و دستورهای آمرانه و استفاده از روش هدایت و راهنمایی برای انجام فعالیت های یادگیری

* ارتقای کیفیت، کمیت و سرعت یادگیری به وسیله ی ایجاد شرایط مناسب برای تعامل و تفاهم در کلاس درس

* تهیه و تنظیم طرح درس انعطاف پذیر و تکمیل آن در کلاس درس متناسب با عکس العمل های دانش آموزان به هنگام تدریس

* مشورت با دانش آموزان در تنظیم برنامه ها و تصمیم گیری های جدید و شرکت دادن آن ها در اجرای فعالیت های آموزشی

* ایجاد فرصت و شرایط لازم برای آزادی در فعالیت های فردی و گروهی، احترام به عقاید دانش آموزان و استقبال از پیشنهادات و ابتکاراتی که ارائه می دهند.

* ایجاد انگیزه در دانش آموزان و ارائه ی محرک های گوناگون به آن ها، به منظور تشویق و ترغیب برای مشارکت فعال در بحث و گفت و گوها، یادگیری درس ها، تکمیل مطالب درسی در خانه و پی گیری مطالب جدید از طریق مطالعه ی آزاد

* تشخیص نقاط ضعف و مشکلات آموزشی خاص دانش آموزان با توجه به تفاوت های فردی آن ها، و ارائه ی راه حل های ساده و مشگل گشا.

و بالاتر از همه، ایجاد اعتماد به نفس و خودباوری در دانش آموزان؛ تا روز به روز از وابستگی شدید آن ها به معلم و والدین در یادگیری و انجام کارها کاسته شود، به انجام وظایف و تکالیف و مطالعات آزاد عادت کنند و در انجام بسیاری از کارها، خود- رهبر و علاقه مند به مشاوره و تحقیق باشند. این گونه تمایلات باید در تمام فعالیت های یادگیری دانش آموزان به چشم بخورد. بنابراین، لازم است در فعالیت های آموزشی معلم مانند روش های تدریس، تعامل با دانش آموزان، تعیین تکلیف، نوع سنجش و ارزشیابی و... نشانه های هدایت و رهبری دانش آموزان به سوی استقلال فردی، رشد معنوی و فکری، خودباوری و شهامت، دیده شود.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ جمعه هفدهم آذر 1391 ] [ 23:42 ] [ بهروز علمی مریان ]

مشکلات ما را متوقف نمي کنند، بلکه به ما آموزش مي دهند. (برایان تریسی)

اگر نيت يكصد ساله داريد انسان تربيت كنيد. (امیرکبیر)


 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، شخصی، آموزش وپرورش، منابع و آزمون کاردانی -کارشناسی-،ارشد و دکترا، نکات مدیریتی، دانشجویان دانشگاه پیام نور
[ جمعه هفدهم آذر 1391 ] [ 23:18 ] [ بهروز علمی مریان ]

 
احادیثی از پیامبر اکرم(ص)

۱- قالَ حسين بن علي ع : کانَ رَسُولُ الله ص يَخزِنُ لِسانَهُ اِلاّ عَمّا کانَ يُعنيهِ امام حسين ع مي فرمايند: «پيامبر خدا ص زبان خود را از بيان سخنان غير لازم نگاه مي داشت» سنن النبي 50

2-قال الحسين ع : مَجلِسُهُ مجلِسُ حلمٍ و حَياءٍ ، وَ صِدقٍ و أمانَةٍ، امام حسين ع مي فرمايند: «مجلس پيامبر ص ، مجلس بردباري ، حياء و راستگوئي و امانت بود سنن النبي 52

3-قال علي ع : کان دائِمَ البِشرِ، سَهلَ الخُلُقِ ، ليَِّنَ الجانِبِ حضرت علي ع فرمود: «پيامبر ص هميشه خوشرو ، خوش خلق و نرم خوي بود» سنن النبي 52


4-قال : سَمِعتُ النبي ص يقول : بُعِثتُ بِمَکارِمِ الاَخلاقِ وَ مَحاسِنِها امام علي ع فرمود: از رسول خدا ص شنيدم که اينگونه فرمود: «من با اخلاق نيک و شايسته مبعوث گرديدم.» امالي شيخ طوسي 2 : 209

 5-عَنِ النَّبي ص انَّهُ کانَ يُسَلِّمُ علي الصَّغيرِ وَ الکَبيرِ رسول خدا ص به کوچک و بزرگ سلام

مي نمود. المستدرک 8 : 364


 6-قالَ : کانَ رسُول الله ص اَکثَرَ ما يَجلِسُ تِجاهَ القِبلَةِ امام صادق ع فرمود: «رسول خدا ص اکثر اوقات رو به قبله مي نشست» الکافي 2: 661

 7-قال الصادق ع : کان رَسُولُ الله ص اِذا دَخَلَ مَنزِلاً قَعَدَ في اَدنَي المَجلِسِ اِليهِ حينَ يَدخُلُ امام صادق ع فرمود: «هنگامي که رسول خدا ص وارد مجلس مي شد، در نزديک ترين جاي به محل ورود خود مي نشست.» الکافي 2 : 662


 8-عن النبي ص : مُرُوَّتُنا اَهلَ البَيتِ : اَلعَفوُ عَمَّن ظَلَمَنا وَ اِعطاءُ مَن حَرَمَنا رسول خدا ص فرمود: «جوانمردي ما اهل بيت در اين است که از کساني که به ما ظلم مي کنند ، گذشت مي نمائيم و به کساني که ما را محروم ساختند، بخشش مي نمائيم.» تحف العقول 38


 9-قال رسول الله ص : اَمَرَني رَبّي بِحُبِّ المَساکينَ المُسلِمينَ مِنهُم رسول خدا ص فرمود: پروردگارم مرا به دوست داشتن فقيران فرمان داده است. الکافي : 8


 10-قال : اِنَّ الصَّبرَ ، والصِّدقَ ، والحُلمَ ، و حُسنَ الخُلقِ ، مِن اَخلاقِ الَانبياءِ : امام صادق ع فرمود: «صبر، راستگويي، بردباري و حسن خلق از اخلاق پيامبران است» ارشاد القلوب : 133

11-قال رسول الله ص : اَکرَمُ اَخلاقِ النَّبِيِيّنَ وَ الصّدِّيقينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصّالحينَ التَّزاوُرُ في اللهِ رسول خدا ص فرمودند: «گرامي ترين و بهترين اخلاق پيامبران ، صديقين ، شهداء و صالحين به زيارت يکديگر رفتن در راه خدا مي باشد.» دعائم الاسلام 2 : 106

12-قال رسول الله ص : بُعِثتُ لِلحِلمِ مَرکَزاً وَ لِلعِلمِ مَعدِناً وَ لِلصَّبرِ مَسکَناً رسول خدا ص فرمود: «من مبعوث شدم تا مرکز حلم ، معدن علم و مسکن صبر باشم.» مصباح الشريعه : 155

13-ان رسول الله ص قال : اِنَّ اللهَ اُوحي اِلَيَّ اَن اُحِبَّ اَربَعَةً : عَليّاً وَ اَباذَرٍّ وَ سَلمانَ وَ المِقدادَ رسول خدا ص فرمود:« خداوند متعال به من وحي فرموده است که چهار نفر را دوست بدارم : علي ، ابوذر ، سلمان و مقداد» تفسير العياشي 1: 328

14-قال الصادق ع : اَلقَرضُ وَ العارِيَةُ وَ قِريَ الضَّيفِ مِنَ السُّنََّةِ امام صادق ع فرمود:«قرض دادن ، عاريه دادن ، و پذيرائي از ميهمان ، جزو سنت است» دعائم الاسلام2: 489

15-قال ابوعبدالله ع : عَلَيکُم بِصَلاةِ اللَّيلِ فَانَّها سُنَّةُ نَبِيّکُم امام صادق ع فرمودند:« بر شما باد به نماز شب ، چرا که نماز شب سنت پيامبرتان مي باشد.» تهذيب الاحکام 2

 16- قال رسول الله ص : اَلا خَيرُکُم خَيرُکُم لِنِسائِه وَ اَنَا خَيرُکُم لِنِسائي رسول خدا ص فرمود: «بدانيد که بهترين شما کساني هستند که نسبت به زنان خويش مهربانتر مي باشند و من در اين باره بهترين شما هستم. » في الفقيه 3: 443

 17- کان رسول الله ص اِذا بُشِّرَ بِجاريَةٍ قالَ : رَيحانَةٌ وَ رِزقُها عَلَي الله « هرگاه بشارت به دنيا آمدن دختري را به پيامبر ص مي دادند ، مي فرمود:« ريحانه است و رزق او برعهده خداست.» الجعفريات 189

18- قال النبي ص : اُمِرتُ أَن آخُذَ الصَّدَقَةَ مِن أَغنيائِکُم فَأَرُدَّها فِي فُقَرائِکُم رسول خدا ص فرمود: « من مأمورم که زکات و صدقه را از ثروتمندان شما گرفته و به فقيرانتان بدهم» سنن النبي122

19-عن ابي عبدالله ع قال : کانَ رَسولُ الله ص يُنفِقُ في الطّيبِ اَکثَرَ مِمَّا يُنفِقُ في الطَّعامِ امام صادق ع فرمودند : « رسول خدا ص بيشتر از مقداري که براي خوراک خرج مي نمود ، پول براي عطر مي داد» سنن النبي

 20-قال ابي عبدالله ع : مِنَ السُّنَّةِ الصَّلاةُ عَلي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ يَومَ الجُمُعَةِ اَلفَ مَرَّةٍ وَ في غَيرِ الجُمُعَةِ مِائَةُ مَرَّةٍ امام صادق ع فرمودند: « صلوات فرستادن بر محمد و آل محمد هزار بار در روز جمعه و صد مرتبه در روزهاي غير جمعه از سنت است » سنن النبي

21-عَنِ النّبي اَنَّهُ کانَ يَقُولُ قَبلَ القِراءَةِ اَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيمِ رسول خدا ص در نماز، قبل از مشغول شدن به خواندن قرائت ، «اعوذ بالله من الشيطان الرجيم» مي گفت. ذکري الشيعه 191

 22- قال رسول الله ص : جُعِلَ قُرَّةُ عَيني في الصَّلاةِ وَ الصَّومِ رسول خدا ص مي فرمودند: «نور چشم من در نماز و روزه قرار داده شده است» مکارم الاخلاق 34

23-قال رسول الله ص : لَرَکعَتانِ في جَوفِ اللَيلِ اَحَبُّ اِليَّ مِنَ الدُّنيا وَ ما فيها رسول خدا ص فرمودند: «به جاي آوردن دو رکعت نماز در دل شب ، نزد من محبوب تر است از دنيا و آنچه در آن است.» علل الشرايع 363

24-عن ابي جعفر ع في حديث أن رسول الله ص کانَ أَحسَنَ النّاسِ صَوتاً بِالقُرآنِ امام باقر ع فرمودند: «همانا رسول خدا ص قرآن را از همه مردم خوش صداتر مي خواند.» تفسير العياشي 2:295


 25-عن الرضا ع اَنَّهُ کانَ يَقُولُ لِاَصحابِهِ عَليکُم بِسِلاحِ الَانبياءِ فَقيلَ وَ ما سِلاحُ الَانبياء ؟ قالَ : اَلدُّعاءُ حضرت امام رضا ع به ياران خويش فرمودند: «سلاح پيامبران را همراه خود داشته باشيد. به امام گفتند: سلاح پيامبران چيست ؟ فرمود : «دعا کردن» الکافي 2 : 468 26-کانَ رَسولُ الله ص يَتَعَوَّذُ في کُلٍّ يَومٍ مِن سَتٍّ : مِنَ الشَّکِ وَ الشِّرکِ وَ الحَميَّةِ وَ الغَضَبِ وَ البَغي وَ الحَسَدِ رسول خدا ص در هر روز از شش چيز به خدا پناه مي برد: از شک ، شرک ، تعصب بي جا، خشم ، ستم و حسد. الخصال : 329

27-قالَ جبرئيل : يا مُحَمَّدُ قُل في کُلِّ أَوقاتِکَ : اَلحَمدُ لله رَبِّ العالَمينَ » « جبرئيل به پيامبر ص فرمود : اي محمد ! بگو در همه اوقاتت : الحمد لله رب العالمين » امالي الشيخ المفيد :347

 28- کانَ رسُولُ اللهِ ص لا يُؤثِرُ عَلَي الصَّلاةِ عِشاءً وَ لا غَيرَهُ وَ کانَ اِذا دَخَلَ وَقتُها کَاَنَّهُ لا يَعرِفُ اَهلاً وَ لا حَميماً امام علي ع فرمودند : رسول خدا ص هيچ چيز را از شام و غير آن بر نماز مقدم نمي داشت و هنگامي که وقت نماز مي شد ، گوئي هيچ کدام از اهل و عيال قوم و خويش ، دوست و رفيق خود را نمي شناخت. وعدة الداعي :139

 29-عن الرضا ع قال : اِنّا اَهلُ بَيتٍ نَري وَعدَنا عَلَينا دَيناً کَما صَنَعَ رَسُولُ اللهِ ص امام رضا ع فرمودند : «ما اهل بيت وعده هاي خودمان را بر خويشتن ، دين حساب مي کنيم ، همچنانکه رسول خدا ص اين کار را مي کرد .» تحف العقول 446

30- کانَ النَّبِيُّ ص : يَنتَظِرُ وَقتَ الصَّلاةِ وَ يَشتَدُّ شَوقُهُ وَ يَتَرَقَّبُ دُخُولَهُ وَ يَقولُ لِبَلالَ مُوذِّنِهِ : اَرِحنا يا بِلال رسول خدا ص مشتاقانه انتظار وقت نماز را مي کشيد و بر آن مراقبت مي نمود و هنگامي که وقت نماز فرا مي رسيد، به مؤذن خود بلال مي فرمود: اي بلال ! با اذان گفتن شادمان نما اسرار الصلاة : 120

31-قال رسول الله ص : مَن أَرادَ أَن يَشُمَّ رائِحَتي فَليَشُمَّ الوَردَ الاَحمَرَ رسول خدا ص فرمودند: « هر کس که مي خواهد عطر مرا استشمام کند ، گل محمدي را بو نمايد .» مکارم الاخلاق 44

 32- قال رسول الله ص الدال عَلي الخَير کفاعله راهنمايي به نيکي مثل کسي است که آن را

انجام مي دهد . (الکافي)

33- قال رسول الله ص : العبادة سبعون جزءاً افضلها طلب الحلال پيامبر اکرم ص فرمودند: عبادت هفتاد بخش است برترين آنها کسب (درآمد) حلال است

34- قال رسول الله ص : اکثر ما تلج به اُمتي الجنّة تقوي الله و حُسن الخلق پيامبر اکرم ص فرمودند: بيشترين چيزی که امت من به سبب آن وارد بهشت می شوند پرهیزگاری و حسن خلق است کافی ج 2 ص 100

35- قال رسول الله ص : من احبّ ان یُستجاب دعاؤه فلیُطب مطعَمَه و مکسَبه پیامبر اکرم ص فرمودند : هر کس دوست دارد دعایش مستجاب شود پس باید خوراک و کسب خود را حلال و پاکیزه کند بحار ج 93 ص 37

36-کان رسول الله ص : وَ یُحَسِّنُ الحَسَنَ وَ یُقَوّیهِ وَ یُقَبِّحُ القَبیحَ وَ یُوهِنُهُ کارهای نیک را تحسین و تقویت می نمود و کارهای زشت را قبیح و حقیر می شمرد (سنن النبی 50)

 37- امام علی ع فرمود: فَتَأسَّ بِنَبیَّّکَ الاََطیَبِ الاَطهَرِ به پیامبر ص پاک و پاکیزه اقتدا نما (سنن النبی 66)

38-وَ کانَ المُحَدِثُ عَنهُ یَقُولُ: لَم اَرَ بِعَینَیَّ مِثلَهُ قَبلَهُ وَ لا بَعدَهُ ص هر کس که محضر پیامبر ص درک کرده بود می گفت مانند پیامبر هیچکس را نه از پیشینیان و نه بعد ندیده ام. ( مکارم الاخلاق 23)

39-کانَ رَسُولُ اللهِ ص اِذا حَزَنَهُ اَمرٌ فَزَعَ اِلیَ الصَّلاهِ هنگامی که رسول خدا ص از چیزی محزون و غمناک می گردید به نماز پناه می برد. (مجمع البیان 6: 347 سوره الحجر)

40- اول ما یوضع فی میزان العبد یوم القیمة حسن خلقه اولین چیزی که در روز قیامت در میزان اعمال بنده قرار می گیرد اخلاق پسندیده او است . وسائل الشیعه ج 12 ص 157

 


 


موضوعات مرتبط: عمومی، خانواده وزندگی، شخصی، اندیشه ومذهب، نکات مدیریتی، پزشکی، آموزش قرآن،نماز،احکام
[ چهارشنبه پانزدهم آذر 1391 ] [ 17:5 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

 کلاس درس دانش آموزان روستای ارده



هر معلمی با بالا رفتن تجربه اش پی خواهد برد که باید به برخی کارهای ضروری در کلاس درس توجه نماید ، بعضی اعمال را نباید انجام دهد، و خود را در کلاس برای دقایقی به جای شاگردان فرض نماید . تجربه نشان داده معلمانی که در کلاس درس فعالیت و تحرک بیشتری داشته ، به شغل خود علاقه و عشق می ورزند ، هدف های متنوعی دارند ، درگیری ها و جنگ اعصاب کمتری داشته باشند ، دیر تر از دیگران فرسوده و شکسته خواهند شد و همیشه به عنوان فردی شاداب و با نشاط و موفق در شغل خود نزد دیگران شناخته شده اند . در زیر به صورت خلاصه ، کارهایی که معمولا" در کلاس درس باعث حلب توجه دانش آموزان ، علاقمندی به درس و معلم و نشاط آنان میشود و برگفته از تجارب شخصی است ، ذکر می گردد .

       با شنیدن نام " برنامه " یا " طرح درس " یا " طرحی برای مدیریت کلاس"  ، اذهان به سراغ چندین صفحه کاغذ می رود که در آن با دقیقه و ثانیه ، ریز فعالیتها نوشته شده و به عبارتی ، معلم را در چهار چوب مقرراتی ، محصور می کند ، (و به این دلیل خیلی ها حتی در مورد آن هم صحبت نمی کنند) اما مقصود از داشتن برنامه ، الزاما" با ثبت آن ( و چیزی شبیه به طرح درس معرفی شده در کتب روش تدریس ) ، یکسان نیست . موارد زیر در دوره ابتدایی تا دبیرستان اعمال شده است و تاثیرات شگرفی بر دانش آموزان داشته است :

1-     به محض مشاهده علایم خستگی در دانش آموزان و حواس پرتی آنان ، جریان تدریس  یا پرسش را قطع کرده و به آنها اجازه داده شود که از جای خود بلند شده ، کشش عضلانی داشته ، نفسی بکشند و دقایقی کوتاه آزاد باشند ( در این حال تحمل برخی مزه پرانی ها به هم در جلسات اول  ، ضروری است و سپس عادت خواهند کرد ) ، اگر بدون توجه به خستگی دانش آموزان به تدریس یا پرسش ادامه دهیم ، در واقع کاری بیهوده و بی ثمر را دنبال خواهیم کرد .

2-     هیچگاه بدون اطلاع قبلی ، پرسش کلاسی یا امتحان کتبی برگزار نکنیم و حتی در جلسه قبل ، صفحات و نوع پرسش و حتی افرادی که از آنان پرسش شفاهی انجام می شود تلویحا" مشخص شوند و این صرفا" برای رفع حالت اضطراب دانش آموزان است ، برخی معلمان برای  حالت " همیشه آماده باش بودن کلاس " توجهی به این نکته ندارند که امتحان یا پرسش  بدون اطلاع قبلی ، از نظر دانش آموزان نوعی مچ گیری محسوب می شود . در رابطه با دانش آموزانی که از آنان پرسش به عمل می آید باید گفت معمولا" به سه دسته تقسیم می شوند و هر کسی تکلیف خود را خواهد دانست و در کنار آن پاسخ گویی داوطلبانه هم مد نظر قرار می گیرد و بدین ترتیب دانش آموزان تمایل بیشتری هم برای جواب دادن دارند و درگیری ها خیلی کمتر می شود .

3-     حتما" قبل از تدریس درس جدید ، خلاصه مطلب قبلی برای دانش آموزان گفته شود و آنها را به هم ربط داد .

4-     اگر وقت اضافه ای در کلاس موجود بود ، نباید گذاشت دانش آموزان از سرو کول هم بالا بروند بلکه به نحوی باید آنها را تحت آموزش قرار داد به عنوان مثال صحبت و تبادل نظر در مورد مسایل اجتماعی محل سکونت ، یا وضع مدرسه و غیره ، دانش آموزان اظهار نطر در جمع را خیلی دوست دارند .

5-     طوری برنامه ریزی شده  که هر جلسه با توجه به دوره تحصیلی و پایه ، حدود 3 تا 5 دقیقه یک رفتار نیکو اجتماعی  فردی ، و یک روایت یا حئیث مرتبط با دانش آموزان در پایان کلاس ذکر می شود . دانش آموزان آن را یاداشت می کنند این موارد حتی در کلاس ریاضی  و تاریخ و غیره هم امکان پذیر است و اگر حالت اظهار نظر پیدا کند ، از آن به عنوان روش تدریس  " قضاوت به شیوه حقوقی"  هم   استفاده می شود .

6-     با بهره گیری از روش ایفای نقش ( برای هر درسی امکان دارد) توسط دانش اموزان ، منظور خود و موضوع  را سریعتر و بهتر به دانش آموزان منتقل کنید ، بهتر است جلسه قبل ، قرار ایفای نقش ، موضوعات و شرکت کنندگان مشخص شوند .حمید رضا ترکمندی http://moallem1.blogfa.com

7-     به صلاحدید معلم می توان هر جلسه یکی از دانش آموزان را به ترتیب انتخاب کرد تا مطالبی در راستای درس را به دانش آموزان ارائه دهد ( این کار بین دانش آموزان به نام کنفرانس  مشهور است) . اگر معلم بتواند اهداف این کار را کاملا" تشریح و زمینه های آن را فراهم نماید ، شاگردان هم بدان علاقمند خواهند شد ، در صورتی که همه کلاس در برنامه شرکت کنند ، موانعی مانند  تمسخر دیگران ،اضراب صحبت در روبروی همکلاسی ها و غیره به تدریج  کمتر خواهد شد .

8-     استفاده از ارزانترین و کاراترین تشویق ها یعنی تشویق لفظی ( با دلیل نه طبق عادت کلامی ) را در کلاس هرگز فراموش نکنید . کلماتی مانند : آفرین !  احسنت !  خوبه ! باریک ا...! تشکر ! به جابود ! خوشحالم ! و غیره اثری شگفت انگیز دارد .

9-     استفاده از  تشویق " کف زدن " توسط کل کلاس برای موفقیتهای کوچک و بزرگ آنان ، یا به دنبال آمادگی کل دانش آموزان یا گروهی از آنان برای پاسخ گویی به درس ، اتمام درس ، کسب نمرات مطلوب ، اظهار نظرهای مناسب و غیره ، حال و هوای کلاس را عوض خواهد کرد .

10-دو کار در کلاس نباید توسط معلم فراموش شود ، و اثر معجزه آسایی در آرامش و آمادگی دانش آموزان دارد و آن ذکر صلوات در برخی مواقع و یا  تلاوت آیاتی از قرآن مجید با ترجمه توسط یکی از دانش آموزان است . و این کار ارتباطی به دروس خاص ندارد اینکه نباید فقط به کلاس دینی و پرورشی یا قرآن بسپاریم . حداقل هر چند جلسه یکبار شروع کلاس با تلاوت قرآن در آرامش شاگردان موثر است ...

11-بردن روزنامه به کلاس حتی ، دو سه هفته یکبار ،و اختصاص دقایقی از ذکر خلاصه مطالب آن که مرتبط با درس باشد، مفید است .

12-برای پرسش پای تخته الزامی نیست که دانش آموز سرپا و روبروی دانش آموزان بیاستد ، می توان برای آنها که خیلی اضطراب دارند ، یک صندلی روبروی میز معلم گذاشت تا دانش آموزانی که مایل هستند روی آن نشسته و با حالت شبیه به مصاحبه به درس پاسخ گویند ( با اجرای این روش ، کلیه دانش آموزان ، خصوصا" شاگردان مضطرب ، تمایل نشان داده و نمرات مطلوبی کسب کرده اند )

13-هر دو ماه یکبار  به صورت غیر مستقیم نظر دانش آموزان خود را در مورد  شیوه تدریس و کلاس داری و برنامه آن بسنجید ، مطالبی را به شما خواهن گفت که قطعا" تعجب خواهید کرد!(شنیدن یا خوانده انتقادات دانش آموزان  جرات خاصی می خواهد !) و شما باید برای رفع نقایص روش خود اقداماتی بیاندیشید یا از رضایت آنان مطلع شوید.www.zibaweb.com

14-سعی کنید هر ساله با دانش آموزان خود تعدادی عکس دسته جمعی بیاندازید و یکی از دانش آموزان اسامی را پشت عکس یااگر دیجیتالی بود به صورت دستی برای شما بنویسد ، این کار خیلی مورد علاقه دانش آموزان است و احساس صمیمیت خاصی با معلم می کنند و برخی از آنها که برای کلاس درد سر ساز بوده اند با این اعمال ، تغییراتی خواهند داشت . امروزه دوربین های دیجیتالی و غیره  کار را بسیار راحت و کم هزینه کرده اند .

15-حتی در دبیرستان به دانش آموزانی که درخواست بیرون رفتن از کلاس و ابخوری یا غیره را دارند ، توجه نمایید  و در راهنمایی و ابتدایی به هیچ وجه مانع نشوید ، در غیر این صورت آن دسته دانش آموزان به اجبار در کلاس نشسته و حتی گاها" شاهد مشکلات ناخواسته ای خواهید شد مثل : تهوع ، بیهوش شدن از ضعف یا احساس شرمندگی آنان ، برخی معلمان به اشتباه ، عدم اجازه به دانش آموز را نشان از مدیریت مطلوب خود و اداره کلاس می دانند ! برای این مورد باید در شورای معلمان هماهنگی لازم با دفتر صورت گیرد مانند کنترل برای عدم خروج از مدرسه و ...

16-با هماهنگی دفتر مدرسه و انجمن اولیا جوایز هر چند ساده مانند  خودکار و غیره را تهیه و به بهانه های مختلف هر مدت یکبار به دانش آموزان اهدا کنید در این میان دانش آموزانی که پیشرفتهایی داشته اند باید بیشتر مورد توجه قرار گیرند تا حال مشاهده نشده که آنها جایزه را رد کنند  و هیچ سالی هم نبوده که انجمن اولیا و مدیر مدرسه از تهیه این جوایز کوچک  خوداری نمایند . حتی در دبیرستان هم این موارد به کار گرفته و دانش آموزانی که دارای توانایی مالی بسیار بالایی هستند ، از این کار معلم بسیار خوشحال می شوند .

17-تهیه تراکت هایی برای کلاس توسط معلم در رابطه با درس یا موضوعات دیگر و نصب آن در کلاس ( در حضور دانش آموزان) توجه آنان را به شدت جلب می کند ( قبلا با خودکار و مازیک نوشته می شد ولی امروزه هر مدرسه ای چاپگر دارد ...)نباید این کار را فقط وظیفه مربی پرورشی دانست بلکه برای هر درسی امکان پذیر است .

18-استفاده از روش مصاحبه 2 یا 4 نفری در رابطه با درس یا موضوعات اجتماعی توسط دانش آموزان و با هدایت معلم برای آنان بسیار جذاب است که می توان دو میز را در پای تخته  روبروی هم گذاشت و 4 نفر  دو به  دو برای مدت 5 تا 10 دقیقه  با هم به بحث بپردازند . البته باید جلسه قبل موضوع و افراد مشخص شوند و نظارت کامل معلم برای رسیدن به هدف مد نظر قرار گیرد .

19-هر معلمی در شرایط لازم میتواند مهارت های زندگی را در کلاس به دانش آموزان آموزش دهد گاهی وقت ذکر یک خاطره کوتاه از حسادت ، میتواند در تغییر نگرش دانش آموزان بسیار موثر باشد و درگیری های کلاسی و یا درگیری با دفتر را به طرز چشمگیری کاهش داد ، معلمان چند دهه قبل پند و نصایح خود را از دانش آموزان دریغ نمی کردند و عموما" نتایج مطلوبی داشت و شما هم حتما" خاطره ای از این اعمال معلم در کلاس دارید .

20-رعایت زمانبندی دروس بسیار مهم است اگر در یک جلسه  3 درس داده شود و یا 3 جلسه پشت سر هم فقط پرسش پای تخته بدون تدریس داشته باشیم ، اشکال ایجاد خواهد شد و منتظر خستگی خود و دانش آموزان و افزایش  بی نظمی آنها و جنگ اعصاب برای خود باشید .

21-هر چند وقت یکبار به دانش آموزان اجازه بدهیم خاطرات خوب و بد خود را از کلاس  شما یا کلاس سنوات قبل برای کلاس تعریف کنند ، این مورد علاوه بر اینکه یک بازخورد مفید برای روش شماست ، می تواند در جذابیت کلاس  و رفع نگرانی و حتی اضطراب دانش آموزان هم نقش داشته باشد .

22-اگر وقت اضافه ای موجود بود ، با دانش آموزان در مورد مهمترین اتفاقات هفته پیش در سطح شهر یا رسانه ها تبادل نظر کنید تا دید آنها به مسایل محیط و نحوه بیانشان را تقویت نمایید .

23-بردن کتابهای مرتبط با درس ، اثر خوبی بر حلب توجه دانش آموزان دارد و این اعمال را هرگز فراموش نکرده و شما را به عنوان معلمی دلسوز و علاقمند به حرفه خود معرفی خواهد کرد .

24-متاسفانه برخی معلمان ، "تدریس" را با در آوردن سئوال و جواب تمام متن توسط خودشان ، اشتباه می گیرند ! این کار علاوه بر اینکه باعث انهدام خلاقیت و کاوشگری دانش آموز می شود بلکه معلم را خسته کرده و دانش آموز چیز تازه ای یاد نخواهد گرفت  ! باید گفت بعضی از والدین در این کار معلم هم نقش دارند و وی را مجبور میکنند که به خیال خود ، فرزندشان را برای امتحان آخر سال آماده کند ! اگر نوشتن نمونه سوال لازم است بهتر است این کار را به دانش آموزان محول کنیم ، آنهم بعد از تدریس و با هدف مشخص برای صفحات محدود، و باز هم متاسفانه باید گفت برخی والدین یا دانش آموزان از بعضی معلمان تعریف و تمجید می کنند که ؛ حتی یک سوال را از کتاب جا نمی گذارد ( والبته یک کلمه هم توضیح نداده !)

25-صحبتهای بسیار مختصر با دانش آموزان در سالن و حیاط  یا حای درب مدرسه ، نقش مهمی در آرام کردن آنها در کلاس خواهد داشت و آنها احساس صمیمیت بیشتری  با معلم خواهند کرد.این صحبتها می تواند بسیار ساده و غیر خصوصی باشد مانند : "معلوم بود که دیشب درست رو خب خوانده بودی !"  یا  " آمادگی تو برای کنفرانس امروز خیلی خوب بود "  یا " ایا باز هم می توانی 3 خط مطلب در مورد درس فلان بنویسی ؟" ... این کار در هر سه دوره مهم است ولی در دبیرستان برای پیشگیری از اخلال و بی نظمی در کلاس و  در دوره ابتدایی و راهنمایی باعث کاهش چشمگیر اضطراب آنان خواهد شد . متاسفانه شنیده شده که" این کار ها دانش آموزان را پر رو خواهد کرد !"

26-وضع نکردن مقررات دست و پاگیر  و خشک کلاسی با عث جلوگیری از خستگی معلم و دانش آموز در کلاس خواهد شد  مهمتر اینکه آنها از معلم و کلاس دلزده نخواهند شد . بعضی معلمان حساسیت زیادی به جنب و جوش گریز ناپذیر شاگردان در کلاس دارند و حتی تنبیه هایی را اعمال کرده و وقت گرانبهای کلاس را به درگیری و تنبیه در مورد مقررات خود ، اختصاص می دهند .( به عنوان مثال کسی به هیچ وجه نباید برگردد و دانش آموز دیگر را نگاه کند ... یا نگاه کرده به پنجره کلاس ممنوع است !)

27-هر چند وقت یکبار نسبت به استفاده از تلویزیون و کامپیوتر و پخش تراکهایی در رابطه با درس ، برای دانش آموزان جالب خواهد بود و در یادگیری خیلی موثر است .

28-متاسفانه جدیت  بیش از اندازه و افراطی و خشک بودن معلم در کلاس باعث عدم علاقه دانش آموزان به وی ، درس و مدرسه خواهد شد و خود را مجبور به " تحمل" معلم و کلاس خواهند دانست  ، حتی این جدیت و سختگیری افراطی باعث شده تا برخی دانش آموزان از ادامه تحصیل در آن رشته جدا" واهمه داشته و مسیر زندگی آنها عوض شود ،  معلمانی که خوش اخلاق بوده و تبسم بر لب داشته باشند در آموزش موفق ترند ، شما هم این را تایید می کنید اگر ؛ در حدی باشد که مورد سوء استفاده قرار نگیرد . (نباید قاطعیت ، مدیریت وتوانایی اداره مطلوب کلاس را با سختگیری افراطی معلم ، اشتباه گرفت )

29-تغییر محل کلاس حداقل ، ماهی یکبار  موجب جلب توجه دانش آموز می شود مانند تشکیل کلاس در کارگاه ، آزمایشگاه ، نمازخانه ، کتابخانه وغیره.

30-یکی از راههای علاقمند کردن شاگردان به کلاس و درس و معلم  و همچنین رفع کدورتهای احتمالی طرفین ، بردن دانش آموزان به گردش علمی کلاسی است حتی بازدید از نمایشگاههای کتاب ، صنایع دستی ، جشنواره های دانش آموزی ، حضور در مزار شهدا برای دانش آموزان متوسطه  ، هواشناسی و غیره با هماهنگی دفتر مدرسه و اداره متبوع ، فواید زیادی دارد ...

در پایان متذکر می شود تمام موارد بالا در کلاس و پایه های مختلف و برای دروس مختلف اعمال شده است و نه تنها وقت برای تدریس و توجه به زمان بندی دروس کم نیامده بلکه شاهد کمترین در گیری ها در کلاس و نیز بازده خوبی در رفتار و عملکرد و حتی میانگین نمرات پایان ترم هم بوده ایم و نکته مهمتر اینکه اگر دانش اموزان بدانند  معلم این کارها را برای ارتقای سطح علمی و آموزشی دانش آموز و حتی به منزله احترام به دانش آموزان انجام می دهد ، هیچگونه سوء استفاده ای نخواهند کرند ( سوء استفاده به معنای مصطلح همکاران) .

موفق باشید . 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، تالش شناسی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه هشتم آذر 1391 ] [ 15:59 ] [ بهروز علمی مریان ]
 
 

یکی از راهبردهای متداول در ایجاد خلاقیت و فعال ساختن اندیشه ها به صورت گروهی، راهبرد بارش مغزی است. این راهبرد برای تولید افکار جدید و مفید به کار گرفته می شود.

از بارش مغزی می توان به عنوان نوعی فعالیت آغازگر برای ایجاد جرقه ای در ذهن دانش آموزان استفاده کرد تا آنان بتوانند، قبل از این که خواندن را شروع کنند، دانسته های خود را درباره ی موضوع به کار ببرند. این راهبرد دانش آموزان را ترغیب می کند، هرچه درباره ی موضوع یا عنوان مورد بحث می دانند، بگویند و در مورد آن چه ممکن است در داستان اتفاق بیفتد، فکر کنند یا برای ارائه ی مطلب خواندنی آماده شوند. از این راهبرد هم چنین می توان بعد از این که دانش آموزان خواندن را به پایان رساندند، استفاده کرد؛ ولی باید توجه داشت که قبل از شروع نوشتن انجام گیرد.

 

 

دلیل استفاده از این راهبرد چیست؟

از طریق بارش مغزی، دانش آموزان به طیف وسیعی از افکار پی می برند. وقتی آنان نظرات افراد دیگر را می شنوند، درباره ی آن ها فکر می کنند و به ایده ها و روش های جدیدی از تفکر درباره ی موضوعات دست می یابند. این فعالیت، معمولاً به تولید نظرات متفاوتی درباره ی موضوع مطرح شده می انجامد.

معلمان هم چنین دانش آموزان را قبل از این که خواندن را شروع کنند، درگیر بارش مغزی می کنند تا دریابند، آنان درباره ی موضوع مورد بحث چه اطلاعاتی دارند.

 

 

از بارش مغزی چگونه باید استفاده کرد؟

قبل از شروع این فعالیت، معلم برای بحث، چند پرسش درباره ی یک کتاب یا بخشی از آن، انتخاب می کند. این پرسش ها باید آزاد باشند و دانش آموزان را به تفکر درباره ی مطلب خواندنی ترغیب کنند. به علاوه، دانش آموزان باید بتوانند، مفاهیم را در تجربیات شخصی خود به کار برند. برای مثال در مورد یک داستان، پرسش ها ممکن است به طرح، موضوع، شخصیت ها یا چیدمان داستان یا حتی نویسنده ی آن مربوط باشند.

بارش مغزی و راهبرد آن در کلاس درس

 

در گروه های دانش آموزان کم سن، معلم ثبت کننده ی نظرات، روی تخته یا آلبوم نمودارهاست. در گروه های دانش آموزان بزرگ تر، یکی از دانش آموزان برای ثبت نظرات انتخاب می شود. معلم به دانش آموزان می آموزد تا هر طور که دوست دارند، به پرسش ها پاسخ دهند، ولی پاسخ هایشان کوتاه باشند. به دانش آموزان گفته نمی شود که پاسخ آنان درست است یا نه. هر پاسخی مورد قبول واقع می شود و هیچ پاسخی رد نمی شود. احتیاج نیست دانش آموزان دستشان را برای پاسخ دادن بالا ببرند، ولی باید در صحبت کردن، نوبت را رعایت کنند. وقتی دانش آموزی صحبت خود را تمام کرد، دانش آموز دیگر با پاسخی متفاوت یا واکنشی نسبت به توضیح دانش آموز قبلی، صحبت را ادامه می دهد. هدف، ارائه ی بیش ترین نظرات در مورد موضوع مطرح شده است تا ثبت شوند.

اولین پرسش مطرح می شود و برای پاسخ دادن، داوطلب خواسته می شود. اگر کسی داوطلب نشد، معلم دانش آموزی را انتخاب می کند و نظر او را جویا می شود. همان گونه که دانش آموز پاسخ می دهد، فرد ثبت کننده ی نظرات، یادداشت برمی دارد. در مواردی که سکوت برقرار می شود، ممکن است معلم دانش آموز خاصی را صدا کند تا پاسخ دهد یا این که پرسش دیگری مطرح کند.

 

 

به چه طریق دیگری می توان از این راهبرد استفاده کرد؟

طومار عقاید: ثبت کننده ی نظرات، نظر هر یک از اعضای گروه را به نوبت می پرسد و ثبت می کند. اعضای گروه در صورت تمایل اظهار نظر می کنند. این کار تا زمانی که همه ی اعضای گروه صحبت یا اظهار نظر کرده باشند، ادامه می یابد.

روش تکه کاغذی: دانش آموزان به جای صحبت کردن، نظراتشان را در یک تکه کاغذ کوچک می نویسند. سپس ثبت کننده آن ها را جمع آوری و قبل از نوشتن مرتب می کند.

 

ارائه ی نظرات به صورت خوشه ای: در این روش، معلم یا ثبت کننده ی نظرات، به دانش آموزان کمک می کند، تصویری از نظرات مرتب شده را (یک خوشه) مشاهده کنند. خوشه ای کردن کمک می کند، روند نظرات ارائه شده در مورد یک موضوع به دست آید. ثبت کننده، یک کلمه کلیدی یا یک جمله را در مرکز دایره می نویسد و خارج از دایره و در امتداد شعاع، خطوطی را می کشد (مانند اشعه هایی از خورشید در نقاشی) تا نظرات ساطع شده را نشان دهد. همه ی گفته ها در یک دایره قرار می گیرند و با یک خط، نظراتی که با هم ارتباط دارند، به هم وصل می شوند. همان طور که بارش مغزی پیش می رود، ثبت کننده خطوطی را که از هر دایره بیرون می زند تا به ارائه ی نظرات اضافی یاری رساند، رسم می کند. بارش مغزی خوشه ای، فرایندی غیرخطی است که به تداعی آزاد (فی البداهه) شباهت دارد.

بارش مغزی و راهبرد آن در کلاس درس

 

طرح پیش از خواندن: این طرح نوعی از بارش مغزی است که توسط "جودیت لانگر" بسط یافته است تا روشی را به دانش آموزان بیاموزد که قبل از خواندن، اطلاعات را مورد توجه قرار دهند. این روش، هم می تواند از طریق کل کلاس انجام شود و هم به صورت مباحثه در یک گروه کوچک صورت گیرد. طرح پیش از خواندن با این جمله ی معلم شروع می شود: «به من بگویید، چه چیزی به ذهنتان می رسد وقتی که من می گویم: «گوسفند؟» یا (عنکبوت و یا روستا). تداعی آزاد (تفکر فی البداهه) دانش آموزان روی تخته ثبت می شود. سپس معلم به یک جواب روی تخته اشاره می کند و می پرسد: «این جواب چه فکری را به ذهنتان می آورد؟» به این ترتیب، هر یک از دانش آموزان به جمله ی اول پاسخ می دهند. بعد از این که پاسخ ها شفاف شدند و بسط پیدا کردند، معلم می گوید: «براساس بحثی که داشتیم، آیا فکر جدیدی درباره ی (گوسفند، عنکبوت و یا روستا) دارید؟» پاسخ های جدید نیز باید ثبت شوند. سرانجام دانش آموزان بعد از کل بحث، داستان (یا متن گزارشی) را می خوانند تا ببینند، افکار جدید و قدیمی شان چگونه مورد استفاده قرار می گیرند.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، خانواده وزندگی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ سه شنبه بیست و سوم آبان 1391 ] [ 15:32 ] [ بهروز علمی مریان ]
 
 

یکی از راهبردهای متداول در ایجاد خلاقیت و فعال ساختن اندیشه ها به صورت گروهی، راهبرد بارش مغزی است. این راهبرد برای تولید افکار جدید و مفید به کار گرفته می شود.

از بارش مغزی می توان به عنوان نوعی فعالیت آغازگر برای ایجاد جرقه ای در ذهن دانش آموزان استفاده کرد تا آنان بتوانند، قبل از این که خواندن را شروع کنند، دانسته های خود را درباره ی موضوع به کار ببرند. این راهبرد دانش آموزان را ترغیب می کند، هرچه درباره ی موضوع یا عنوان مورد بحث می دانند، بگویند و در مورد آن چه ممکن است در داستان اتفاق بیفتد، فکر کنند یا برای ارائه ی مطلب خواندنی آماده شوند. از این راهبرد هم چنین می توان بعد از این که دانش آموزان خواندن را به پایان رساندند، استفاده کرد؛ ولی باید توجه داشت که قبل از شروع نوشتن انجام گیرد.

 

 

دلیل استفاده از این راهبرد چیست؟

از طریق بارش مغزی، دانش آموزان به طیف وسیعی از افکار پی می برند. وقتی آنان نظرات افراد دیگر را می شنوند، درباره ی آن ها فکر می کنند و به ایده ها و روش های جدیدی از تفکر درباره ی موضوعات دست می یابند. این فعالیت، معمولاً به تولید نظرات متفاوتی درباره ی موضوع مطرح شده می انجامد.

معلمان هم چنین دانش آموزان را قبل از این که خواندن را شروع کنند، درگیر بارش مغزی می کنند تا دریابند، آنان درباره ی موضوع مورد بحث چه اطلاعاتی دارند.

 

 

از بارش مغزی چگونه باید استفاده کرد؟

قبل از شروع این فعالیت، معلم برای بحث، چند پرسش درباره ی یک کتاب یا بخشی از آن، انتخاب می کند. این پرسش ها باید آزاد باشند و دانش آموزان را به تفکر درباره ی مطلب خواندنی ترغیب کنند. به علاوه، دانش آموزان باید بتوانند، مفاهیم را در تجربیات شخصی خود به کار برند. برای مثال در مورد یک داستان، پرسش ها ممکن است به طرح، موضوع، شخصیت ها یا چیدمان داستان یا حتی نویسنده ی آن مربوط باشند.

بارش مغزی و راهبرد آن در کلاس درس

 

در گروه های دانش آموزان کم سن، معلم ثبت کننده ی نظرات، روی تخته یا آلبوم نمودارهاست. در گروه های دانش آموزان بزرگ تر، یکی از دانش آموزان برای ثبت نظرات انتخاب می شود. معلم به دانش آموزان می آموزد تا هر طور که دوست دارند، به پرسش ها پاسخ دهند، ولی پاسخ هایشان کوتاه باشند. به دانش آموزان گفته نمی شود که پاسخ آنان درست است یا نه. هر پاسخی مورد قبول واقع می شود و هیچ پاسخی رد نمی شود. احتیاج نیست دانش آموزان دستشان را برای پاسخ دادن بالا ببرند، ولی باید در صحبت کردن، نوبت را رعایت کنند. وقتی دانش آموزی صحبت خود را تمام کرد، دانش آموز دیگر با پاسخی متفاوت یا واکنشی نسبت به توضیح دانش آموز قبلی، صحبت را ادامه می دهد. هدف، ارائه ی بیش ترین نظرات در مورد موضوع مطرح شده است تا ثبت شوند.

اولین پرسش مطرح می شود و برای پاسخ دادن، داوطلب خواسته می شود. اگر کسی داوطلب نشد، معلم دانش آموزی را انتخاب می کند و نظر او را جویا می شود. همان گونه که دانش آموز پاسخ می دهد، فرد ثبت کننده ی نظرات، یادداشت برمی دارد. در مواردی که سکوت برقرار می شود، ممکن است معلم دانش آموز خاصی را صدا کند تا پاسخ دهد یا این که پرسش دیگری مطرح کند.

 

 

به چه طریق دیگری می توان از این راهبرد استفاده کرد؟

طومار عقاید: ثبت کننده ی نظرات، نظر هر یک از اعضای گروه را به نوبت می پرسد و ثبت می کند. اعضای گروه در صورت تمایل اظهار نظر می کنند. این کار تا زمانی که همه ی اعضای گروه صحبت یا اظهار نظر کرده باشند، ادامه می یابد.

روش تکه کاغذی: دانش آموزان به جای صحبت کردن، نظراتشان را در یک تکه کاغذ کوچک می نویسند. سپس ثبت کننده آن ها را جمع آوری و قبل از نوشتن مرتب می کند.

 

ارائه ی نظرات به صورت خوشه ای: در این روش، معلم یا ثبت کننده ی نظرات، به دانش آموزان کمک می کند، تصویری از نظرات مرتب شده را (یک خوشه) مشاهده کنند. خوشه ای کردن کمک می کند، روند نظرات ارائه شده در مورد یک موضوع به دست آید. ثبت کننده، یک کلمه کلیدی یا یک جمله را در مرکز دایره می نویسد و خارج از دایره و در امتداد شعاع، خطوطی را می کشد (مانند اشعه هایی از خورشید در نقاشی) تا نظرات ساطع شده را نشان دهد. همه ی گفته ها در یک دایره قرار می گیرند و با یک خط، نظراتی که با هم ارتباط دارند، به هم وصل می شوند. همان طور که بارش مغزی پیش می رود، ثبت کننده خطوطی را که از هر دایره بیرون می زند تا به ارائه ی نظرات اضافی یاری رساند، رسم می کند. بارش مغزی خوشه ای، فرایندی غیرخطی است که به تداعی آزاد (فی البداهه) شباهت دارد.

بارش مغزی و راهبرد آن در کلاس درس

 

طرح پیش از خواندن: این طرح نوعی از بارش مغزی است که توسط "جودیت لانگر" بسط یافته است تا روشی را به دانش آموزان بیاموزد که قبل از خواندن، اطلاعات را مورد توجه قرار دهند. این روش، هم می تواند از طریق کل کلاس انجام شود و هم به صورت مباحثه در یک گروه کوچک صورت گیرد. طرح پیش از خواندن با این جمله ی معلم شروع می شود: «به من بگویید، چه چیزی به ذهنتان می رسد وقتی که من می گویم: «گوسفند؟» یا (عنکبوت و یا روستا). تداعی آزاد (تفکر فی البداهه) دانش آموزان روی تخته ثبت می شود. سپس معلم به یک جواب روی تخته اشاره می کند و می پرسد: «این جواب چه فکری را به ذهنتان می آورد؟» به این ترتیب، هر یک از دانش آموزان به جمله ی اول پاسخ می دهند. بعد از این که پاسخ ها شفاف شدند و بسط پیدا کردند، معلم می گوید: «براساس بحثی که داشتیم، آیا فکر جدیدی درباره ی (گوسفند، عنکبوت و یا روستا) دارید؟» پاسخ های جدید نیز باید ثبت شوند. سرانجام دانش آموزان بعد از کل بحث، داستان (یا متن گزارشی) را می خوانند تا ببینند، افکار جدید و قدیمی شان چگونه مورد استفاده قرار می گیرند.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، خانواده وزندگی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ سه شنبه بیست و سوم آبان 1391 ] [ 15:31 ] [ بهروز علمی مریان ]
[ شنبه سیزدهم آبان 1391 ] [ 8:58 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

باسمه تعالی

 مراحل تدوین گزارش اقدام پژوهی به طور مختصر »

عنوان تحقیق :

1-     محدود به محل کار محقق باشد .

2-    متضمن مسئله اصلی پژ« وهش باشد .

3-  روشن و رسا باشد ، پیچیده نباشد .

4-  عنوان باید تغییر وضع موجود را در جهت بهبود با عباراتی نظیر : افزایش کاهش تغییر اصلاح - ... ایجاد حل رفع بهبود .

5-  با مسئله همپوشی داشته باشد .

توضیح کلی در مورد مساله :

1-     برای رفع ابهامات از اصطلاحات و مفاهیمی که در عنوان تحقیق آمده است .

2-    برای ایجاد ارتباط فکری وکلامی با مخاطب ( مقدمه ) .

3-  اعلام احاطه کامل بر موضوع .

4-  ابزار چگونگی ارتباط محقق با مساله .

5-  از کل به جزء برسد .

چگونگی تشخیص مساله : متوجه وضعیتی بشوند که مطلوب نظر آنها نیست .

انواع مساله : 1- برخورد ناگهانی                         انواع مسئله : 1- فردی ( یک تا 5 نفر )

                      2- پس از مدتی متوجه می شود                                 2- جمعی ( بیشتر از 5 نفر )

                      3- دیگران به او می گویند ( پیش زمینه )

انگیزه محقق از تحقیق :

1-     قصد تمرین                 6- تعهد در برابر فرد           قصد خدمت به فرد

2-    احساس لذت                7- تعهد در برابر جامعه      قصد خدمت به جامعه

3-  تاثر قلبی                     8- تعهد در برابر مافوق

4-  وجدان *                     9- تعهد در برابر بشریت قصد خدمت به بشریت

5-  تعهد شغلی *              10- تعهد در برابر خداوند *

اهداف اقدام پژوهی :

1-     اهداف اولیه مثل : افزایش اعتماد به نفس رفع اضطراب ......

2-    اهداف میانی : موفقیت در امتحانات نشاط و سرزندگی

3-  اهداف نهایی : نجات و سعادتمندی کشور افزایش حس استقلال طلبی از بیگانگان

 

 

بیان مساله : شرح و توضیح ابعاد و زوایای مختلف مسئله شامل :

1-     توصیف وضع موجود

2-    بیان اهمیت :                    1- فواید اجاری طرح

                                  2- مضرات عدم اجرای طرح                  

3-  ضرورت تحقیق : دفاع از اهمیت و ارزش کار متقاعد ساختن مخاطب خود جلب اعتماد مخاطب به اقدام پژوهی جلب مخاطب بیشتر اگر این اقدام را انجام ندهم چه ضررهایی بوجود می آید .

شواهد یک : با اعداد ، راقام ، مدارک اسناد و دلایل و شواهد عینی و مستند و قابل سنجش بیان می شود .

شامل نمودار جدول میانگین هیستوگرام

گردآوری اطلاعات : پیدا کردن یک یا چند راه حل :

1-     دست یابی به راه حل های مناسب .

2-    پیدا کردن علل و عواملی که موجب مسئله شده است .

3-  ثبت ویژگی ها ، منایع و زمانبندی دقیق مطالب .

4-  کارهای دیگر آن را مطالعه نماید .

5-  طبقه بندی اطلاعات 

انتخاب راه حل ممکن : جمع آوری اطلاعات باید به پیدا کردن راه حل منجر شود .

راه حل گاهی :

1-     موردی است .

2-    مجموعه ای است .

3-  طرح و ابتکار .

اعتباربخشی راه حل ( انتخاب راه حل ) : میزان موفقیت و تغییری که در وضعیت موجود حاصل می شود . علل انتخاب باید ذکر شود . باید با ارائه آن به صاحبنظران واهل نظر و تجربه اعتباربخشی کند .

اجرای راه حل :

1-     اجزاء و ابعاد کار را مشخص سازد .

2-    همکاران طرح را شناسایی کند .

3-  پیش بینی جدی در مورد حفظ حرمت و شان افراد .

4-  پیش بینی در خصوص تامین منابع مالی .

 

 

اهمیت اجرای راه حل :

1-     ابتکاری بودن .

2-    مشارکتی بودن .

3-  آسان .

4-  انعطاف پذیر بودن .

5-  شان و حرمت افراد حفظ شده است .

نتیجه گیری : وضع بهبود یافته یا خیر : شواهد (2)

1-     توصیف دقیق وضع مطلوب .

2-    به وضع نامطلوب گشته در کنار وضع حال اشاره کند .

3-  به نتایج کار محققان دیگر نیز اشاره شود .

4-  ضمن توصیف وضع موجود به وضع نامطلوب اشاره گردد .

5-  از اغراق و زیاده روی جلوگیری شود .

6-  فعل ماضی نقلی بکار برده شود .

پیشنهادها :

منابع و ماخذ

1-  قاسمی پویا ، اقبال ، راهنمای پژوهش در عمل ، انتشارات پژوهشکده تعلیم و تربیت . تهران 1380

1-     قاسمی پویا ، اقبال ، (1382)  راهنمای معلمان پژوهنده ، تهران : انتشارات لوح زرین .

2-    سیف اللهی ، وجه اله (1384) اقدام پژوهی ( پژوهش حین کار) تهران : انتشارات عابد .

3- اداره آموزش و پرورش شهرستان بندر انزلی (1385) ، (کمیته پژوهشی) ، آموزش اقدام پژوهی ، انزلی : رابط تحقیقات .

4- سازمان آموزش و پرورش استان خراسان شمالی ، (1384) ، ( شورای تحقیقات ) ، چکیده آثار برتر اقدام پژوهی خراسان شمالی (1384) ، مشهد : انتشارات سخن گستر .

5- سازمان آموزش و پرورش استان کرمانشاه (1386) ، ( شورای تحقیقات ) ، خلاصه گزارش های اقدام پژوهی معلمان پژوهنده برتر استان کرمانشاه ، سال های 86-85 ، کرمانشاه : انتشارات چشمه هنر و دانش .

6- سازمان آموزش و پرورش استان زنجان ، ( 1387) ، ( شورای تحقیقات ) ، خلاصگان اقدام پژوهی سال های 85-83 ، زنجان : انتشارات سلاله .

7- سازمان آموزش و پرورش استان قم ، (1387) ، ( شورای تحقیقات) ، مجموعه مقالات اقدام پژوهی ، قم : انتشارات طلوع .

8- سازمان آموزش و پرورش استان همدان ، (1387) ، ( شورای تحقیقات ) ، گزارشهای برتر اقدام پژوهی ، همدان : انتشارات  برکت کوثر .      

 

 



موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، روش تحقیق، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه دهم آبان 1391 ] [ 14:50 ] [ بهروز علمی مریان ]

کليد مشارکت و همکاري موفق با اوليا، استفاده درست معلم از روابط عمومي مؤثر، مهارت در حل مشکلات و مذاکره است. مقاله حاضر شامل چند بخش درباره روابط عمومي مؤثر معلم با اوليا و چند روش براي دستيابي به آن است.

 

همراه شدن با اوليا دانش آموزان

 

به محض اطلاع از مشکل آموزشي يا رفتاري کودک، بدون توجه به اين که روز اول يا هفته اول باز شدن مدرسه است، بايد با والدين او ارتباط برقرار کرد. اين مسأله، هسته اصلي همکاري موفق با خانواده هاست. گاهي معلمان براي دوري از درگيري و ترس از به توافق نرسيدن و يا ناخشنودي والدين، درباره مشکلات يادگيري و رفتاري دانش آموزان با آن ها صحبت نمي کنند. حتي ممکن است از برقراري جلسه مشترک با خانواده کودک و تقاضاي کمک از آن ها نيز طفره بروند؛ به اين اميد که دانش آموز پس از گذشت زمان، خود به خود بهبود پيدا کند يا مشکلش حل شود.

 

با اين حال، اگر رفتار کودک به همان شکل باقي بماند، معلم ممکن است از وضعيت، شکايت نيز داشته باشد و حتي با وجود اين که از والدين کودک کمک نخواسته است، آن ها را در اين مورد مقصر بداند.معلم در مثال زير کاملاً دلخور است و تقصير ها را به گردن ديگران مي اندازد.

 

معلم :من تلاشم را کرده ام. سه ماه است که با اين بچه درگير بوده ام. هيچ تغييري نکرده است. با يک کلاس بزرگ چه کار مي توانم بکنم. هيچ کمکي هم از طرف پدر و مادرش صورت نگرفته است. حتي يک بار هم نشده است که به مدرسه بيايند و از وضعيت کودکشان سؤال کنند. اگر آن ها هيچ اهميتي نمي دهند، چرا من بايد اهميت بدهم.

 

چند دليل براي تماس وصحبت با والدين در اولين برخورد با مشکل وجود دارد.

اول، در صورتي که شما خانواده را دربرنامه ريزي براي حل مشکل رفتاري دانش آموز شرکت ندهيد، ممکن است احساس کنيد والدين آن ها قدر زحمات شما را نمي دانند و از ميزان فعاليت شما آگاهي ندارند( البته آن ها چه طور مي توانسته اند به شما کمک کنند، در حالي که از آنچه انجام داده ايد، بي خبر مانده اند).

 

دوم، با همکاري والدين در اولين فرصت براي برنامه ريزي، ممکن است متوجه شويد که عوامل خانوادگي ديگري نيز وجود دارند که در عملکرد رفتاري کودک تأثير گزار هستند مانند: طلاق، فوت والدين يا ديگر اعضاي خانواده يا برخي بحران هاي ديگر خانوادگي .اطلاع از وضعيت خانوادگي خاص کودک ممکن است در بررسي دقيق رفتار او ) و خانواده اش) به شما کمک کند و بتوانيد راه حل هايي براي افزايش احساس امنيت خاطر در دانش آموز، در مقابل آنچه مي توانيد يک وضعيت غير قابل پيش بيني در خانه بناميد، پيدا کنيد.

 

سوم، اگر شما براي صحبت کردن با والدين دانش آموز، بيش از حد فرصت را از دست بدهيد، هنگامي که سرانجام با يکديگر ملاقات مي کنيد، از دست آنها عصباني هستيد. آن ها نيز ممکن است به اين علت که مشکل را به مدت طولاني از آن ها پنهان کرده ايد، از شما ناراضي باشند. اين حالت مي تواند تلاش شما را براي جلب مشارکت آن ها در آينده، تحت تأثير قرار دهد. مطمئناً بيش ترين شکايت هاي والدين از اين بابت است که معلم ها خيلي دير وجود مشکل را به اطلاع آن ها مي رسانند.

 

گاهي يک معلم ممکن است از ترس شماتت والدين و اين که فکر کنند معلم موفقي نبوده است، با آن ها تماس نگيرد. چنين معلماني ممکن است تصور کنند، ارتباط با والدين و استمداد از آنها جهت حل مشکل دانش آموز، نشانه عدم کفايت و نوعي اظهار عجز است و اين که معلم براي حل مشکل دانش آموز به کمک آن ها احتياج دارد را نشان ضعف مي دانند. آن ها ممکن است به افسانه " معلم خوب" اعتقاد داشته باشند. معلم افسانه اي، معلمي است که به تنهايي و بدون کمک پدر و مادر ها تمام مشکلات دانش آموزان را حل مي کند. اما برداشت درست و واقعي کاملاً عکس اين مطلب است. يعني معلم موفق کسي است که از همان شروع مشکل دانش آموز، پدر و مادر او را در يک برنامه ريزي براي حل آن شريک کند.

 

دعوت از والدين و تنظيم قرار ملاقات

 

اولين کار در صورت وجود مشکل، تماس با والدين و ترتيب دادن يک قرار ملاقات با آن هاست. هر گونه تلاش ممکن را براي ارتباط و تماس با آن ها به کار ببريد و از يک يا دوبار شکست نا اميد نشويد. اگر نتوانستيد با تلفن با آن ها تماس بگيريد، سعي کنيد برايشان نامه بفرستيد و از آن ها بخواهيد با شما تماس بگيرند. اگر هيچکدام مؤثر نبود، سعي کنيد در محل کار آن ها تماس را برقرارکنيد. در نظر بگيريد که اين تماس يک امر لازم در راستاي حرفه شماست ( يک پزشک آيا در تماس با والدين کودک بيمار ترديد مي کند؟)

هنگامي که به آن ها دسترسي پيدا کرديد، برخوردي مثبت و مسؤولانه داشته باشيد. برايشان شرح دهيد که تماستان به خاطر احساس وظيفه نسبت به فرزندشان است. خيلي خلاصه شرح دهيد که چرا خواسته ايد آن ها را ملاقات کنيد. مثلاً بگوييد:" من به اين خاطر با شما تماس گرفتم، چون متوجه برخي مسائل در نحوه ارتباط فرزندتان با بقيه دانش آموزان شده ام."

 

به والدين بگوييد که از قبل برنامه اي براي حل مشکل فرزند آن ها پياده کرده ايد، خيلي مشتاق هستيد که صحبت هايشان را درباره هر موردي که ممکن است به او کمک کند، بشنويد و به آنها اطمينان بدهيد که با کمک همديگر مي توانيد مشکل را حل کنيد. زمان هاي مختلفي ( در وقت کار يا خارج از آن ) پيشنهاد کنيد که براي اين که آن ها بتوانند در آن زمان ها به ديدار شما بيايند. در خانواده هايي که خيلي نگران و تحت فشار هستند، ممکن است ملاقات در خانه آن ها مناسب تر باشد.

 

به والدين خوش آمد بگوييد

 

نحوه خوشامدگويي شما به والدين هنگام اولين ملاقات، کليه موفقيت شما به حساب مي آيد. جلسه را رأس ساعت شروع کنيد و از فرصتي که در اختيار شما گذاشته اند، تشکر کنيد. مطمئن شويد، زماني را که به جلسه اختصاص داده ايد براي آن ها نيز مناسب است. مثلاً بگوييد: " خيلي خوشحالم که توانسته ايد به اين جلسه بياييد تا با هم ملاقات داشته باشيم. به نظر من يک ساعت وقت براي اين گفت وگو مناسب است. آيا شما هم موافقيد؟"

 

در پيام هاي خود از کلمه "من" به جاي کلمه " شما" استفاده کنيد

جملاتي که در آن ها از کلمه " من" استفاده مي شود، نشان دهنده احساسات معلم و خواسته هاي او هستند، در حالي که کمله "شما" در جمله نشان دهنده تقصير، شماتت و يا قضاوت است و معمولاً عصبانيت يا سر افکندگي ايجاد مي کند. اگر خود را جاي والدين قرار دهيد و شنونده جملات زير باشيد، خواهيد ديد که چرا " من " گفتن در جملات، تأثير بيش تري در برقراري ارتباط دارد.

 

- کودک شما هميشه دير به مدرسه مي رسد. خيلي از روزها هم نيست. موضوع چيست؟ چرا شما نمي توانيد اور ابه موقع به مدرسه برسانيد. در اين عبارت کلمه " شما" بر مقصر جلوه دادن ولي دانش آموز تأکيد دارد.

جملات جايگزين:من نگران دير آمدن ها و غيبت هاي بيش از حد فرزند شما هستم. مي خواستم سؤال کنم که آيا مي توانيم با کمک يکديگر او را ترغيب کنيم سر وقت به مدرسه بيايد.

در اين عبارت کمله " من " روي احساس معلم و علاقه او به تغيير وضعيت و حل مشکل دانش آموز تأکيد دارد.

 

فرزند شما يک مشکل مجسم است. او بچه هاي ديگر را مي زند. والدين بچه ها از اين مسأله شکايت دارند. او وحشي و خرابکار است و بي مسؤوليت. من اصلاً نمي توانم برنامه درسي ام را اجرا کنم. او در خانه چه مشکلي دارد؟

کلمه " شما" در اين جملات بر شماتت کودک تأکيد دارد.

جملات جايگزين: من نگران دعواهاي فرزند شما در کلاس هستم. خيلي دوست دارم که با کمک هم، برنامه اي بريزيم تا به او ياد بدهيم، چگونه در ارتباط با بچه هاي ديگر رفتار کند.

کمله " من" بر نگراني و خواسته معلم تأکيد دارد.

 

با نشان دادن نگراني و توجه به وضعيت دانش آموز شروع کنيد.

در آغاز جلسه به والدين نشان دهيد که چه قدر نگران وضعيت هستيد و اين که خوشبختي کودک مهم ترين دلواپسي شماست. اين شروع، وضعيت و فضاي جلسه را در حالتي مناسب قرار خواهد داد.

نظر والدين را جويا شويد

گاهي شما اطمينان نداريد که والدين منظور و ديدگاه شما را فهميده اند، يا خير. در اين صورت بهتر است از آن ها بپرسيد که: " آيا توانسته ام منظورم را برسانم."

اين کار نسبت به از اين شاخه به آن شاخه پريدن، تأثير بيش تري دارد و والدين مي فهماند که درک کامل آن ها از موضوع مورد بحث اهميت زيادي دارد.

 

قدم هاي برداشته شده براي حل مشکل را توضيح دهيد.

 

اطلاع والدين از اين که شما قبلاً قدم هاي مثبتي براي حل مشکل برداشته ايد، بسيار مهم است. آن ها متوجه خواهند شد که مسؤوليت حل مشکل را به دوش آن ها نينداخته ايد. براي مثال، ممکن است بگوييد:" من جلسه اي با پسرتان داشته ام. به او گفتم که فرياد زدن کار خوبي نيست و فحش دادن در کلاس دور از ادب است. ما با هم قوانين کلاس و طرح هاي انضباطي را مرور کرديم. از اين به بعد به او توجه بيش تري نشان خواهم داد. در صورت رفتار مؤدبانه، تشويق خواهد شد. در عين حال خوشحال خواهم شد که از جانب شما هم کمکي داشته باشم و با يکديگر طرحي براي رفتار او در خانه پياده کنيم".

  منبع:

مجله رشد معلم ، شماره 8


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، روش تحقیق، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ دوشنبه هشتم آبان 1391 ] [ 18:7 ] [ بهروز علمی مریان ]

دانشمند هر قدر از دانش خويش بخشد به معلومات خود ميافزايد . حضرت علي ( ع )

ثروت را براي زندگي بخواهيد نه زندگي را براي ثروت . لردآويبوري

وقتي عدم اعتماد شروع شود صميميت از بين مي رود . پوشكين  

قهرمان وتقعي كسي است كه سبب شادي ديگران مي شود . مونتر لان اسرارخویش را به کسی مگو زیرا سینه که ازحفظ رازخود به ستوه آید نباید ازحوصله بیگانگان انتظارامانت داشته باشد. حضرت علي عليه السلام

خرد و دانش مرد دانا در گفتار او هویداست . فردوسی خردمند

پیوسته باید مواظب سه چیز باشیم . وقتی تنها هستیم مواظب افکار خود ، وقتی با خانواده هستیم مراقب اخلاق خود و وقتی که در جامعه می باشیم مواظب زبان خود . مادام داستال

برای قضاوت در مورد موفقیت خودت ببین چه بدست آورده ای و در قبال آن چه از دست داده ای. دالای لاما

هر شکست لااقل این فایده را دارد که انسان یکی از راههایی را که به شکست خوردن منتهی می شود را می شناسد. لاورنس


بي اعتنايي و اميد نداشتن بدانچه در دست مردم است بزرگ ترين توانگري است .حضرت علی(ع)

نزدیکترین حالات بنده به پروردگار حالت سجده است.

هر کس بخواهد دعایش مستجاب شود، باید کسب خود را حلال کند و حق مردم را بپردازد. دعاى هیچ بنده‏اى که مال حرام در شکمش باشد یا حق کسى بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نمى‏رود.امام جعفرصادق( ع)



موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، هنر وادبیات، خانواده وزندگی، جامعه وسیاست، انتخابات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه سوم آبان 1391 ] [ 22:9 ] [ بهروز علمی مریان ]

ماهيت رشته مديريت آموزشي ماهيت رشته مديريت آموزشي رشته مدیریت آموزشی یکی از حوزه‌های مطالعاتی دانش مدیریت است . علم مدیریت آموزشی ؛ مجموعه‌ای منسجم از دانش حاصل از کاربرد روش علمی به منظور توصیف خصوصیات و تبیین عناصر سازمانی و روابط فی مابین آنها در سازمانهای آموزشی است. در این تعریف ، عناصر سازمانی ؛ متشکل از چهار سیستم بنیادی می‌باشند : الف-سیستم رفتاری (فرد ، گروه ، سازمان غیر رسمی و ...) ب- سیستم ساختاری (ساختار سازمانی ، اهداف رسمی ، مقررات ، سازمان رسمی و ...) ج- سیستم تکنولوژیک (فرایندها و روشهای تولید ستاندها ، تجهیزات و ...) د- سیستم محیطی (مشتریان و ارباب رجوع ، رقبا ، جامعه ، دولت ، تامین کنندگان منابع و ...). علم مدیریت آموزشی ، کارکردهای مدیریت در سازمانهای آموزشی را بر تئوری و دانش علمی، مبتنی می‌سازد.کارکردهای مدیریت آموشی؛ شامل برنامه ریزی ، سازماندهی ، رهبری و کنترل در سازمانهای آموزشی است . هدف مدیریت آموزشی؛ بهبود اثربخشی ، بهره وری و کیفیت در سازمانهای آموزشی است . منظور از سازمان آموزشی؛ سازمانی است که به ارائه خدمات آموزشی می‌پردازد. سازمانهای آموزشی به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند: الف - سازمانهای آموزشی صفی:این سازمانها بطور مستقیم به ارائه خدمات آموزشی می‌پردازند ، مثل: مراکز آموزش ضمن خدمت کارکنان شرکت‌ها و موسسات دولتی و خصوصی ، مراکز سوادآموزی ، مراکز آموزش و ترویج کشاورزی ،دبیرستانها ، آموزشگاه‌ها ، موسسات آموزش عالی و سایر مراکز آموزشی . ب- سازمانهای آموزشی ستادی: این سازمانها با پشتیبانی از سازمانهای آموزشی صفی ، امکان ارائه خدمات آموزشی را میسر می‌سازند و بر آنها نظارت دارند، مثل: ادارات آموزش و پرورش ، وزارتخانه آموزش و پرورش ، وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری، مراکز ستادی آموزش کارکنان ، ادارات سواد آموزی و آموزش بزرگسالان، سازمان مرکزی دانشگاه. آموزش را می توان به سه حیطه کلی آموزش همگانی ، آموزش کارکنان وآموزش عالی تقسم بندی نمود، بر این اساس ، مهمترین زمینه‌های مطالعاتی دانش مدیریت آموزشی سه بخش عمده را دربر می‌گیرد · مدیریت آموزش عمومی · مدیریت آموزش سازمانی · مدیریت آموزش عالی(۱). مشهورترین اندیشمندان رشته مدیریت آموزشی ویلیام هارولد پین (William Harold pyne) : او در سال ۱۸۷۵ برای اولین بار مدیریت در سازمانهای آموزشی را مورد بررسی قرارداد . از دیدگاه او، علوم اجتماعی، زمینه مناسبی برای مطالعه مدیریت آموزشی است. جان فرانکلین بابیت (John Franklin Bobbitt) : بابیت مفاهیم و اصول مدیریت علمی را در سازمانهای آموزشی تبیین کرد . او از متفکران آیین کارایی در سیستم‌های آموزشی است و براین اساس ، یک مدل پنج مرحله‌ای در برنامه ریزی آموزش ، پیشنهاد نمود. جس هومر نیولان (Jesse H. Newlon) : نیولان در سال ۱۹۳۴ اولین مدل نظری مدیریت آموزشی را با نام «مدیریت آموزشی بعنوان خط مشی اجتماعی» ارائه نمود. او برای اولین بار مبانی علمی مدیریت آموزشی را تشریح نموده‌است. دانیل ادوارد گریفیتث (Daniel Edward Griffith) : او با تالیف کتاب تئوری اداری ، پیشگام جنبش تئوری در مدیریت آموزشی است . گریفیتث معتقد بود تحقیق در مدیریت آموزشی باید مبتنی بر تئوری و در جهت ایجاد تئوری باشد ، او تئوری تصمیم گیری در سازمانهای آموزشی را طرح نمود. دونالد ویلاور (Donald J. Willower) : فعالیت‌های علمی ویلاور بیشتر بر روش‌های کنترل در سازمانهای آموزشی و روش‌شناسی علمی و روش تحقیق در مدیریت آموزشی متمرکز بوده‌است. کارل ویک (Karl E. Weick) : ویک تئوری پیوند سست در سازمانهای آموزشی را مطرح نمود. او در این تئوری ، رابطه ضعیف نظارت بورورکراتیک با فعالیت‌های آموزشی کارکنان آموزشی را مورد بررسی قرار داده‌است. جاکوب گتزلز (Jaccob W. Getzels) : گتزلز با همکاری گیوبا (Egon G. Guba) ، مهمترین تئوری در زمینه تبیین رفتار در سازمانهای آموزشی را ارائه داد .او در این تئوری ، سازمانهای آموزشی را بعنوان سیستم اجتماعی در نظر گرفته‌است . اندرو ویلیامز هالپین (Andrew Williams Halpin) : هالپین در سال ۱۹۶۳ با همکاری دونالد کرافت (Donald B. Craft) مفهوم جو سازمانی را مطرح نمودند و پرسشنامه توصیف جو سازمانی(OCDQ) را به‌منظور اندازه‌گیری جو سازمانی مراکز آموزشی طراحی کردند. ویلیام ردین (William J. Reddin) : ردین ، نظریه پرداز تئوری مفهوم سه بعدی سبک مدیریت (The ۳-D Management Style Theory) برای نخستین بار، بعد اثر بخشی را به ابعاد وظیفه مداری و رابطه مداری افزود. منظور او از بعد اثربخشی ، اشاره به عوامل موقعیتی در تعیین سبک مدیریت است . ردین از پیشگامان نظریه اقتضای در مدیریت است .از دیدگاه او، در سازمانهای آموزشی، بسته به موقعیت، سبک‌های گوناگون مدیریت می‌توانند اثر بخش یا غیر اثربخش باشند اثربخشی سبک رهبر ی وابسته به تناسب آن با عوامل موقعیتی است. او به منظور تشخیص سبک مدیریت ، ازمون تشخیص سبک مدیریت(MSDT) را طراحی نمود. ماتیو مایلز (Matthew B. Miles) : مایلز نظریه پرداز سلامت سازمانی در سازمانهای آموزشی است. او در سال ۱۹۶۹ضمن تبیین مفهوم سلامت سازمانی، پرسشنامه توصیف سلامت سازمانی (OHDQ) را طراحی نمود. از دیدگاه مایلز ، سلامت سازمانی به دوام و بقای سازمان در محیط خود و سازگاری با آن و ارتقاء و گسترش توانایی خود برای سازش بیشتر، اشاره دارد. جان همفیل (John K. Hemphill) : همفیل ، مفهوم رهبری در سازمانهای آموزشی را تبیین کرد و با همکاری هالپین ، پرسشنامه توصیف رفتار رهبری (LBDQ) را طراحی نمود. توماس گرینفیلد (Thomas B. Greenfield) : گرینفیلد دیدگاه پدیدارشناسی و تفسیری را در مدیریت آموزشی مطرح نموده‌است. توماس سرجیوانی (Thomas J. Sergiovanni) : سرجیوانی مدیریت آموزشی را از منظر اخلاق و قدرت مورد تحلیل قرارداده‌است. وین هوی (Wayne K. Hoy) : او از جمله دانشمندان معاصر مدیریت آموزشی است. هوی با همکاری سسیل میسکل (Cecil G. Miskel) ضمن تلاش در جهت توسعه تئوری سیستم‌های اجتماعی در سازمانهای آموزشی ، مدیریت آموزشی را بعنوان یک علم تجربی (Science) مورد توجه قرار داده‌است . ژوزف مورفی (Joseph (Joe) Murphy) : مورفی از دانشمندان معاصر مدیریت آموزشی است او ضمن بررسی مبانی علمی مدیریت آموزشی ، از دیدگاه پست مدرنیزم ، مدیریت آموزشی را مورد بررسی قرارداده‌است . ریچارد بیتس (Richard J. Bates) : بیتس از نظریه پردازان تئوری انتقادی در مدیریت آموزشی است. او معتقد است مفهوم عدالت اجتماعی (Social justice) باید محور عمل مدیریت آموزشی قرار گیرد و بعنوان معیاری مهم در سیاستگذاری آموزشی به آن توجه شود. او مدیریت آموزشی را بعنوان عمل فرهنگی درنظر گرفته است. بیلی بلر(Billie Goode Blair) : خانم بلر، در مورد نظریه آشوب (Chaos) در مدیریت آموزشی به تحقیق پرداخته است ، او معتقد است نظریه آشوب می تواند بسیاری از پدیده‌های مبهم و نامنظم در سازمانهای آموزشی را تبیین کند . یوجین سمیر (Eugenie Angele Samier) : خانم سمیر، فرایندهای سیاسی موجود در سازمانهای آموزشی را مورد بررسی قرار داده و از منظر فلسفه سیاسی ، ماهیت سازمانهای آموزشی و کارکردهای مدیریت آموزشی را تبیین نموده است . دیوید منسفیلد (David Mansfield) : منسفیلد ، از نظریه پردازان تئوری پیچیدگی (Complexity Theory)در رهبری آموزشی است . از دیدگاه وی ، سازمانهای آموزشی سازمانهایی خودسازمان دهنده ، پیچیده و غیر خطی هستند بنابراین، سبک مدیریت و رهبری در این سازمانها نیز باید مبتنی بر این ویژگی‌ها باشد. کالین ویلیام ایورس (Colin William Evers): ایورس از فلاسفه مشهور و معاصر مدیریت آموزشی است . او مدیریت آموزشی را از منظر فلسفی مورد بررسی قرار داده و مفاهیمی همچون ارزش ، اخلاق و ماهیت تئوری علمی در مدیریت آموزشی را تبیین نموده است . جو فریس (Joe Fris) : فریس ، از دیدگاه پارادایم کوانتومی (Quantum Paradigm) ، مدیریت آموزشی را مورد تحلیل قرار داده ، او بر مبنای پارادایم کوانتومی ، استراتژی‌های رهبری اثربخش در سازمانهای آموزشی ، را کشف نموده است(۲)،(۳)،(4). منابع علاقه بند ، علی (۱۳۸۴)، مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی ،تهران ، انتشارات ارسباران · هوی، وین ؛ میسکل ، سیسل (۱۳۸۵)، تئوری ، تحقیق و عمل در مدیریت آموزشی ، ترجمه میر محمد سید عباس زاده ، انتشارات دانشگاه ارومیه. يک نظر نوشته شده توسط بهروز علمی مریان در جمعه بیست و هشتم مهر 1391 ساعت 17:37 موضوع رشته علوم تربیتی،روانشناسی | لينک ثابت


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، روش تحقیق، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ جمعه بیست و هشتم مهر 1391 ] [ 17:37 ] [ بهروز علمی مریان ]
ه نقطه سیاه وسط خیره شوید و سرتان را جلو و عقب ببرید.


می بینید که چرخها به حرکت در میایند!


 

موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، علم وفن آوری، خانواده وزندگی، بازی وسرگرمی، خلاقیت، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ جمعه بیست و هشتم مهر 1391 ] [ 17:5 ] [ بهروز علمی مریان ]

تدبیر مدیریتی جهت اصلاح روش ها و بهبود فرآیندها با رویکرد مدرسه زندگی

دین گرایی در منش                  نوگرایی در روش                    همگرایی در عمل

1ـ در مدرسه ی او روابط اخلاقی ، اعتماد متقابل و صمیمیت موج می زند.

2ـ در شهریور و مهر ماه به انتظار دبیر نمی نشیند بلکه از قبل به سراغ دبیران موفق می رود.

3ـ از ابتدای مهرماه جدول پاداش و عقاب را در قالب دانش آموز و همه ی عوامل آموزشی و اداری  تعریف و به اطلاع آنان می رساند.

4ـ وضعیت موجود واحد آموزشی خود را در شاخص های مختلف ( حداقل در دو سال اخیر )   فهرست و بر اساس امکانات واحد آموزشی هدف گذاری می نماید.

5ـ در اولین فرصت ارکان مدرسه را تشکیل و ضمن تعامل و مشورت با آنان برنامه سالانه را براساس  سیاستهای سازمانی و وظایف ارکان در آیین نامه .اجرایی تدوین و مسؤول پیگیری و زمان آن را  مشخص می نماید.   

  6ـ قابلیت و استعداد دانش آموزان را در قالب فرم استعدادسنجی مشخص می نماید.

7ـ قابلیت و استعداد اولیاء را در قالب فرم استعدادسنجی مشخص می نماید.   

8ـ علاقه دانش آموزان را در قالب فرم علاقه سنجی احصاء و بر اساس آن برنامه ریزی  می نماید.

9ـ با توجه به اصل مشورت ، سؤال ذیل را طرح و جهت پاسخگویی در اختیار همه ی دانش  آموزان و عوامل آموزشگاه قرار می دهد.   

 چگونه می توان مدرسه ای بهتر از وضعیت موجود داشته باشیم؟

10ـ کمیته پیشنهادات دانش آموزی را تشکیل و به پیشنهادات خوب پاداش و هدایای نفیس داده شده و  به نام فرد ثبت ، اعلام و اجرا می شود.

11ـ برنامه هفتگی پایه های مختلف را با رعایت دقیق مقررات ، با همفکری و تعامل با دبیران با   رویکرد دانش آموز محوری تنظیم می نماید.

12ـ با نیروهای مؤثر ، متنفذ و متمکن برون مدرسه ای ( حقیقی و حقوقی ) جهت جذب امکانات  ارتباط برقرار می نماید. . 

13ـ به منظور تبلیغ شعائر اسلامی و حفظ ارزش و جایگاه قرآن کریم ، مسؤولیت برگزاری و اجرای  بهینه مراسم اعم از صبحگاهی و غیره را  به دانش آموزان پایه های مختلف واگذار می کند.

14ـ حداقل ماهی یک بار جلسه پرسش و پاسخ  با حضور کلیه دانش آموزان عوامل واحد آموزشی  پيش بيني مينمايد

15ـ به منظور ایجاد انگیزه و تشویق و ترغیب کلیه عوامل آموزشی ، با توجه به زمان و امکانات  خود برگزار می کند.  حداقل سه مراسم تفریحی و سیاحتی پیش بینی می نماید

16ـ به منظور ایجاد انگیزه ، تشویق و ترغیب و آشنایی دانش آموزان با محیط های مختلف حداقل دو اردوی سیاحتی ، تفریحی پیش بینی می نماید.

17ـ به منظور تحقق اهداف آموزشی و بیان انتظارات با رعایت قوانین و مقررات ، قرار داد  آموزشی با دبیران تنظیم و عواقب آن را در قالب پاداش و عقاب تبیین می نماید.

18ـ اجرای شیوه های فعال تدریس توصیه ، تبیین و جهت ایجاد انگیزش ، نقش و تأثیر معناداری  را در ارزشیابی دبیر ایفاء می نماید. ( بر اساس نظام مدیریتی جهان خلقت)

19ـ جهت کاربردی کردن آموزش حداقل مهارت های زیر را به دانش آموزان آموزش می دهد. الف: همسرداری   ب: حقوقی      ج: بانکی         د: آداب اجتماعی     ه: آداب شرعی و اخلاقی    

20ـ به منظور ارتقاء بنیه علمی و آگاهی از مسایل مختلف روز در جهان و داخل کشور با استفاده  از تجربیات نیروهای متخصص برون و درون سازمانی استفاده از رایانه و اینترنت را به  دانش آموزان آموزش می دهد.

21ـ با توجه به نیاز و حساسیت موضوع های مختلف در زمان مناسب با روش های مختلف

(چهره به چهره ، تلفنی ، نامه و ... ) با دبیر، دانش آموز و اولیا و ...... ارتباط تنگاتنگ برقرار  می نماید.

22ـ برگزاری کلاس های آموزش خانواده را با توجه به موقعیت زمانی مناسب در دستور کار خود   قرار می دهد.

 23ـ برای افزایش روحیه ی کتابخوانی و مطالعه درست طرح تلخیص را اجرا می نماید.

24ـ برای جهت دادن مناسب به وضعیت آموزشی ، انتخاب رشته تحصیلی مناسب و قبولی در  دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی با همکاری مشاور طرح ترصید را اجراء می نماید.

5ـ جهت ایجاد انگیزش و حس اعتماد به نفس نمرات پیشنهادی را مورد توجه قرار می دهد.

26ـ به منظور تأمین بهداشت روان دانش آموزان ،  برگزاری امتحانات از آسان به مشکل را توصیه  و تأکید می نماید.  

27ـ کلاس های تقویت بنیه علمی را با رویکرد رفع اشکال دنبال می نماید.

28ـ به منظور کاهش افت تحصیلی و تقویت بنیه علمی دانش آموزان ضعیف توسط دانش آموزان قوی حداکثر تا پایان مهرماه هسته نخبگان را با سازو کار زیر تشکیل می دهد.

  الف: شناسایی دانش آموزان قوی ب: صدور کارت شناسایی  ج: شناسایی دانش آموزان ضعیف د: مشخص نمودن اجرت و استفاده از تشویق های دو سویه                                      

 

29ـ در ابتدای سال تحصیلی روش درست مطالعه ، خلاصه نویسی و طراحی سؤال را به دانش آموزان آموزش مي دهد.

30ـ به منظور پاسخگویی به ابهامات درس و ایجاد آرامش روحی مرکز فوریت های درسی را به صورت شبانه روزی خصوصاً در ایام امتحانات راه اندازی می کند.   

31ـ بر ارزشیابی مستمر تأکید و هر ماهه کارنامه تحصیلی را به صورت کمی و توصیفی در اختیار  دانش آموزان و اولیای آنان قرار می دهد.

32ـ کلاس های پایه ای را به کلاس های درس مبدل می سازد.

33ـ از تشویق های دو سویه بر اساس رشد نمره ای استفاده می نماید.

34ـ تشویق و تحریض را به درون خانواده تسری می دهد.

35ـ جهت الگوسازی زمینه حضور چهره های موفق  اعم از دانش آموزی و غیره را در مدرسه  مهیا  می نماید.

36ـ به منظور جلوگیری از تعطیلی زود رس بر بودجه بندی کتاب ها نظارت می نماید.

37ـ در طراحی سؤالات به شکل های مختلف ( تستی ، تشریحی ، مفهومی ، کوتاه جواب و .... )  اهتمام می ورزد.

38ـ آموزش تست را جز انفکاک ناپذر آموزش رسمی قرار می دهد.

39ـ روش تحقیق را با رویکرد ارائه در کلاس به دانش آموزان آموزش می دهد.

40ـ جهت ثبت کارهای برجسته دانش آموزان ، تابلوی موفقیت دانش آموزی را طراحی و در مدرسه  نصب می نماید.

41ـ استفاده از آزمایشگاه و وسایل کمک آموزشی را جزء وظیفه معلم می داند.

42ـ شناسنامه دانش  آموزی را با ذکر نکات مهم و برجسته طراحی ، تکمیل و به رؤیت دبیران می رساند.

43ـ جهت کمک به معلمین و خصوصاً دانش آموزان به صندوق مساعده را راه اندازی می نماید.

44ـ در خصوص تغذیه رایگان برای معلمین و دانش آموزان اهتمام لازم را به کار می گیرد.

45ـ از روانشناسی رنگ ها در رنگ آمیزی مدرسه و کلاس استفاده می نماید.

46ـ حتی الامکان کپسول آتش نشانی ، آب سردکن ، ساعت دیواری ، پارکینگ دوچرخه را در مدرسه  تعبیه می نماید.

47ـ به دبیران جهت اداره کلاس با شیوه های نو و خلاقانه تفویض اختیار می نماید.

48ـ حداقل یک کلاس را به گونه ای آماده سازی می نماید که زمینه حضور نامحسوس اولیای مدرسه  و دانش آموزان را در کلاس مهیا می نماید.

49ـ مراسم جشن شروع سال تحصیلی و پایانی سال تحصیلی را به صورت متنوع و جذاب طراحی می نماید. 

 



موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ یکشنبه بیست و سوم مهر 1391 ] [ 20:7 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

اهداف مدرسه زندگي:

 1- مدرسه زندگى ميدان تمرين زندگى است.

2- مدرسه زندگى مملو از برنامه‌هاى استعداديابى است.

3- مدرسه زندگى محل بروز و کشف استعدادهاست.

4- مدرسه زندگى محل آشنايى دانش‌آموزان با نقش‌هاى اجتماعى است.

5- مدرسه زندگى محل دوستيابى و دوستدارى وتمرين دوستى است.

6- مدرسه زندگى محل مهروزى است.

7- مدرسه زندگى سرشار از انرژى روحى و فکرى است.

8- مدرسه زندگى مملو از شادى و نشاط است.

9- مدرسه زندگى بر روى عشق استوار است.

10- مدرسه زندگى محل تربيت دلهاست.

11- مدرسه زندگى ديوارى است در مقابل شيطان.

12- در مدرسه زندگى همه چيز با عشق توام است.

13- در مدرسه زندگى چيزى بدون عشق نيست.

14- در مدرسه زندگى همه به يکديگر عشق مى‌ورزند.

15- در مدرسه زندگى معلم محبوب بچه‌هاست.

16- در مدرسه زندگى معلم در دل بچه‌هاست.

17- در مدرسه زندگى والدين چون پروانه به دور شمع مى‌گردند.

18- در مدرسه زندگى رغبت انگيزى محور تربيت است.

19- در مدرسه زندگى ايجاد تشنگى در اولويت است.

20- مدرسه زندگى ميدان توسعه انديشه است.

21- مدرسه زندگى مسير رسيدن به رستگارى است.

22- مدرسه زندگى محيطى مصفا و معنوى است.

23- مدرسه زندگى محيطى زيبا و منظم است.

24- مدرسه زندگى محل تعاون و همکارى است.

25- مدرسه زندگى محل کارکرد گروهى است.

26- مدرسه زندگى کلاس آشنايى با حقوق فردى و اجتماعى است.

27- مدرسه زندگى محل پرورش استعدادهاست.

28- در مدرسه زندگى همه داراى حق هستند.

29- در مدرسه زندگى همه براى حقوق يکديگر احترام قائلند.

30- در مدرسه زندگى همه داراى تکليف هستند. (مسئوليت)

31- مدرسه زندگى مدرسه رفاقت است.

32- مدرسه زندگى مدرسه حمايت است.

33- مدرسه زندگى مدرسه معرفت است.

34- مدرسه زندگى مدرسه سلامت است.

35- مدرسه زندگى مدرسه شهامت است.

36- مدرسه زندگى مدرسه کرامت است



موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ یکشنبه بیست و سوم مهر 1391 ] [ 20:5 ] [ بهروز علمی مریان ]

تغییرات ساده و کوچک می توانند تاثیر به سزایی را در زندگی شما بگذارند. این تغییرات حتی می توانند مسیر زندگی شما را به کلی عوض کنند و آن را به سمت و سویی جدید سوق دهند. می توانید تغییرات زیر را به صورت پله پله اعمال کنید و شاهد تغییرات مثبت در زندگی خود باشید. برخی از این تغییرات کوچک و موثر را در این مطلب مطالعه کنید.

۱- روزانه پیاده روی کنید
نسل بشر برای دویدن و راه رفتن خلق شده است و ما برای نشستن به دنیا نیامده ایم. راه رفتن روزانه می تواند سلامت فیزیکی شما را تامین کند و از آن مهمتر می تواند به آرامش ذهنی شما نیز کمک کند. پیاده روی و دیدن انسان های دیگر به بهبود روحیه شما کمک خواهد کرد.

۲- سحرخیز باشید
یکی از مزایای اصلی سحرخیزی نبود سر و صدا در ساعات اولیه صبح است. شما می توانید در آن زمان کمی قدم بزنید، مدیتیشن انجام دهید و یا برخی امور روزانه خود را که نیاز به تمرکز دارند، انجام دهید. صبح زود بهترین ساعت برای خلق ایده های جدید است.

۳- کمتر بخورید
پرخوری نکنید. آهسته غذا بخورید و زمانی که سیر شدید از غذا دست بکشید. مطمئنا پس از غذا لحظات بهتری را خواهید داشت.

۴- تنها نظاره گر نباشید، دست به کاری بزنید
به جای اینکه دیگران را تماشا کنید و رفتارهای آنها را زیر نظر بگیرید، بهتر است دست به کار شوید و در زندگی تان کار مثبتی را انجام دهید.

۵- با آرامش حرکت کنید
تندروی و عجله در امور زندگی تنها شادی و آرامش را از شما می گیرد. آنطور هم که فکر می کنید، نیازی به عجله نیست.
با آرامش و طمائنینه روند زندگیتان را پیش ببرید.

۶- دور و برتان را مرتب کنید
فکر و ذهنتان را از افکار بیهوده خالی کنید و سعی کنید آنها را مرتب نگه دارید. عادات بدتان را ترک کنید، فایلهای اضافی تان را پاک کنید و وسایل اضافه تان را دور بریزید. 
از این به بعد زمانی که می خواهید چیزی را اضافه کنید، از خودتان بپرسید که آیا این موردی ضروری است؟

۷- قوی تر باشید
سعی کنید خودتان را از لحاظ روحی و جسمی تقویت کنید، در مقابل مشکلات بایستید و عقب نکشید. این رفتار موجب می شود تا شما اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنید و به مرور زمان قوی تر شوید.

۸- آب بنوشید
تا می توانید آب بنوشید و سعی کنید نوشابه را از رژیم غذایی خود حذف نمایید. نوشیدن آب به شما حس بهتری خواهد داد. آب را به همراه وعده ها غذایی و در طول روز بنوشید.

۹- مدیتیشن را فراموش نکنید
مزایای مدیتیشن بر کسی پوشیده نیست. ولی اکثر افراد آن را فرایندی پیچیده می دانند. ولی حقیقت این است که نیازی نیست شما سرتان را بتراشید و به حالت خاصی بر روی زمین بشینید.
ساده ترین راه برای مدیتیشن این است که شما بشینید و به آرامی نفس بکشید و بر روی تنفستان تمرکز کنید.

۱۰- به دور از انتظار رفتار کنید
سعی کنید انتظاراتی که از خود دارید را به کلی از یاد ببرید، زیرا اگر انتظارات خودتان را نتوانید برآورده کنید، از زندگی نامید خواهید شد. زندگی بدون انتظارات شما را نامید نخواهد کرد. شما به آرامی با جریان زندگی حرکت خواهید کرد و اوضاع را آنگونه که هست می پذیرید.

۱۱- در لحظه زندگی کنید
گذشته دیروز است و فردا هم آینده خواهد بود، به جای اینکه گذشته را تحلیل کنید و از آینده بترسید، بهتر است که در همین لحظه که هستید به بهترین شکل زندگی کنید.

۱۲- اهدافتان را فراموش کنید
اهداف بر روی کاغذ زیبا هستند. آنها ترتیب زندگی شما را مشخص می کنند. ولی به جای اینکه به نهایت یک هدف بنگرید، در همین لحظه تمرکز کنید و آن چه که دوست دارید را با نهایت دقت انجام دهید.

۱۳- بر روی نکات مهم تمرکز کنید
حواشی را در حاشیه نگه دارید و آنچه که مهم است را در نقطه تمرکز خود قرار دهید. مهم بودن آنها به شما بستگی دارد، این موضوع می تواند خانواده، کار و یا بازی فوتبال شما باشد.

۱۴- تغییر ایجاد کنید
کار و روند روتین شما را فرسوده می کند و شما کم کم از حالت یک انسان خارج می شوید. از تغییر نترسید و سعی کنید در کوچکترین کارهای روزانه خود تغییر ایجاد کنید. تغییرات شما را شگفت زده خواهند کرد.

۱۵- قبل از خرید اندکی تامل کنید
اغلب مواقع ما بر این باوریم که به کالایی نیازمندیم، اما پس از مدتی آن کالا در انباری خاک خواهد خورد. از این پس هر زمان که احساس کردید به کالایی نیازمندید، یک ماه صبر کنید و پس از آن اگر باز هم به آن نیاز داشتید، کالای مورد نظرتان را بخرید.

۱۶- قضاوت نکنید
قضاوت در مورد افراد دیگر به نظر کار ساده ای به نظر می رسد. در عین حال این عمل احمقانه ایست. زیرا درک کامل شرایط افراد برای شما غیر ممکن است. شما نمی دانید هر فرد در زندگی اش چه مراحلی را پشت سر گذاشته است.
پس چرا قضاوت می کنید؟ این عمل مخل آرامش خودتان و دیگران است.

۱۷- میان حرف افراد نپرید
بگذارید افراد حرفشان را کامل بزنند. شما آنچنان عجله ای ندارید که حرفشان را قطع کنید. ممکن است از آنها چیزی یاد بگیرید

۱۸- خلق کنید
هر شخص می تواند چیزی را به دنیا اضافه کند؛ چیزی که می توانند خلق کنند. وقتتان را برای خلق کردن اثری از خودتان بگذارید. شما توانایی خلق پدیده هایی دگرگون کننده را دارید.

۱۹- تک وظیفه ای باشید
چند کار را با هم انجام ندهید. مغز شما تنها می تواند بین دو کار سوییچ کند. انجام دادن یک کار می تواند بهره وری شما را افزایش داده و باعث کاهش میزان استرس تان شود.
به جای اینکه چند کار را با هم انجام دهید، بر روی یکی از کارها تمرکز کنید و پس از اتمام آن به سراغ کار دیگر بروید.

۲۰- بازی کنید
نیازی نیست خیلی جدی باشید، بگویید و بخندید و حتی همانند بچه ها بازی کنید. گاهی اوقات بزرگسالی را فراموش کنید؛ بازی کنید و از زندگی لذت ببرید. 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی، پزشکی
[ جمعه بیست و یکم مهر 1391 ] [ 11:10 ] [ بهروز علمی مریان ]

۱. یک مهارت جدید یاد بگیرید. به جای اینکه به کارهایی بچسبید که هیچ وقت در آنها پیشرفت نمی کنید.



2. دیدگاه خود را تغییردهید. به مشکلات به دید یک موهبت پنهان بنگرید.

3. گریه کنید. طبق گفته دکتر ویلیام فری دوم متخصص شیمی حیاتی در مرکز پزشکی رامست در مینیاپلیس با گریه کردن احساست منفی را از خود دور کنید و موادشیمیایی مضری را که در نتیجه استرس در بدن تولید می شوند را دور بریزید.

4. نگرانی تان را فورا به یک عمل مثبت تبدیل کنید. برای موقعیت های شغلی جدید چند جا زنگ بزنید یا برای یک کار داوطلبانه به گروه های های اجتماعی بپیوندید.

5. از مدیتیشن (مراقبه) یا یوگا استفاده کنید تا شما را به زمان حال بیاورد. به جای اینکه در گذشته زندگی کنید و نگران آینده باشید.

6. لیستی از دست آوردهایتان تهیه کنید- حتی موارد کوچک- و هر روز چیزی به آن اضافه کنید.
برای این که جایی برای رضایت از خودتان بازکنید باید یک مقدار از ناراحتی های خود کم کنید.

7. در ذهن خود یک جعبه به نام "توقعات" در نظر بگیرید. هر زمان که شروع کردید به فکر کردن به اینکه چگونه امور باید پیش بروند و یا باید تا بحال پیش می رفتند،این افکار را داخل جعبه بیندازید.

8. در یک فعالیت ورزشی شرکت کنید. ورزش هورمون های استرس زا را کم می کند و اندروفین و مواد شیمیایی را که باعث تقویت ذهن میشوند، در بدن بالا میبرد.

9. تمام انرژی خود را صرف چیزهایی کنید که واقعا می توانید کنترل کنید،
به جای اینکه به چیزهایی بپردازید که نمیتوانید آنها را کنترل کنید.

10. راهی خلاقانه برای بیان احساساتتان پیدا کنید کارهایی مانند وبلاگ نویسی یا نقاشی. این کار را در لیست کارهای ضروری خود قرار دهید و وقتی آن را انجام دادید روی آن خط بزنید. این کار به شما یاد آوری می کند که احساساتتان را بیرون بریزید.

از عصبانیت و ناراحتی رها شوید

11. خشم را با تمام وجود حس کنید.
اگر احساساتتان را خفه کنید ممکن است به بیرون درز کنند و نه تنها شخصی که باعث عصبانیت شما شده است، بلکه اطرافیانتان را نیز تحت تاثیر قرار دهند. قبل از اینکه بتوانید از هر احساسی رها شوید باید با تمام وجود آن را حس کنید.

12. به خودتان فرصتی برای خالی شدن و فریاد زدن بدهید.
یک روز قبل از رویارویی با شخصی که شما را ناراحت کرده خود را خالی کنید. اینکار باعث می شود که درون شما از کینه و دشمنی خالی شود وبرای یک برخورد منطقی زمان بدست آورید.

13. به خاطر داشته باشید که خشم بیش از اینکه به شخصی که شما را ناراحت کرده صدمه بزند به شما آسیب می رساند، پس برای اینکه لطفی در حق خود کرده باشید، پیش خودتان اینگونه مجسم کنید که خشم تان کم کم در حال از بین رفتن است.

14. اگر امکان دارد ناراحتی خود را به شخصی که آزارتان داده بگویید. بیان احساساتتان ممکن است کمک کند که در جا نزنید و حرکت کنید. در نظر داشته باشید که شما نمی تواند برخورد شخص مقابل را کنترل کنید؛ شما فقط می توانید بر خود تسلط داشته باشید تا احساساتتان را هرچه شفاف تر و مهربانانه تر بیان کنید.

15. مسئولیت پذیر باشد. خیلی وقت ها که عصبانی هستید، روی کار اشتباهی که شخص دیگری انجام داده است تمرکز می کنید که اساسا قدرت شما را از بین میبرد. وقتی روی آنچه که می توانستید بهتر انجام دهید تمرکز کنید، احساس ناتوانی و ناراحتی کمتری خواهید کرد.

16. خودرا جای شخص مقابل قرار دهید. همه ما اشتباه می کنیم شما هم ممکن است به آسانی مانند شوهر، پدر یا دوست تان اشتباه کنید. بخشش خشم را در خود حل می کند.

17. آن را دور بریزید؛ مثلا با یک جیب پر از توپ تنیس بدوید. بعد از اینکه سرعت گرفتید توپ ها را یکی یکی بیندازید به یاد چیزهایی که باعث خشمتان می شود (البته بعدا آنها را دوباره جمع کنید زیرا زباله ها نی زمین را خشمگین می کنند!)

18. از توپ های استرس استفاده کنید، و زمان استفاده از آنها، عصبانیت تان را هم به صورت فیزیکی و هم زبانی نشان دهید. اخم کنید و فریاد بزنید. ممکن است احمقانه به نظر برسد اما این کار به شما کمک می کند که دقیقا آنچه درونتان حس می کنید را بیرون بریزید.

19. یک نوار لاستیکی به مچ دستتان ببندید و وقتی که شروع به تفکر درمورد اندیشه های خشمناک کردید با ملایمت با آن ضربه ای به دستتان بزنید.
با این کار ذهن شما یاد می گیرد که آن نوع تفکرات منفی با چیز ناخوشایندی همراه است.

20. به یاد داشته باشید که شما فقط این سه گزینه را دارید: خود را از موقعیت دور کنید، آن را تغییر دهید، یا آن را قبول کنید. این کارها باعث شادی می شوند؛ چسبیدن به ناراحتی هرگز شما را خوشحال نمی کند.

از روابط گذشته رها شوید

21. سعی کنید که از تجربه تان درس بگیرید تا به شما در فراموش کردن و خاتمه دادن به ناراحتی ها کمک کند.

22. طی یک نامه هر چه که دلتان می خواهد بنویسید. حتی اگر قصد ارسال آن را نداشته باشید، روشن شدن احساساتتان به شما به رویارویی با واقعیت موجود کمک خواهد کرد.

23. هم خوبی و هم بدی را به یاد آورید. ممکن است که اینگونه به نظر برسد که در گذشته بهتر بوده است، اما اینچنین نیست. قبول این واقعیت ممکن است حس شکست را در شما کم کند. همانگونه که لورا الیور میگوید،" راحت شدن از دست یک انسان معمولی آسانتر از یک قهرمان است."


24. نگرش خود به عشق را واقعی کنید. مطمئنا اگر قبول کنید که محبوبتان را از دست داده اید احساس ویرانی خواهید کرد. اگر فکر کنید که دوباره می توانید معشوق بهتر و جذاب تر پیدا کنید راحت تر می توانید به زندگی خود ادامه دهید.

25. کسی که قبل از دیدار محبوبتان بودید را به خاطر بیاورید. آن شخص واقعا جذاب بود و الان وقتش رسیده است که دوباره تبدیل به آن شخص شوید.

26. فضایی ایجاد کنید که واقعیت و زمان حال را نشان دهد. عکسش را از جلوی چشم بردارید، ایمیل هایی را که ذخیره کرده اید پاک کنید.

27. به خودتان به خاطر قبول واقعیت جایزه بدهید. به خاطر پاک کردن شماره اش از تلفن تان به سر و وضع خودتان برسید، یا بعد از اینکه تمام وسائلش را درون جعبه ای ریختید با دوستانتان بیرون بروید و خوش بگذرانید.

28. این جمله را در مقابل دید خود نصب کنید. دوست داشتن خویشتن یعنی رها شدن.

29. حقایق را جایگزین افکار احساسی خود کنید. وقتی با خود فکر می کنید که "دیگر عاشق نخواهم شد" با این فکر نجنگید به جای آن به چیز دیگری فکر کنید مثلا "امشب میخواهم یک کار جدید انجام دهم".

30. از تکنیک صداهای خنده دار استفاده کنید. طبق گفته راس هریس نویسنده کتاب دریچه ای به شادمانی، اگر صدایی که در سرتان است را با یک صدای کارتونی (مثل آن شخصیت منفی باف در کارتون گالیور) عوض کنید به شما کمک می کند که بتوانید این اندیشه های مشکل ساز را بی اثر کنید.

از استرس و نگرانی رها شوید

31. از تکنیک نفس عمیق استفاده کنید. نفس عمیق بکشید و به زمان حال برگردید.

32. در یک کار گروهی همکاری کنید. با مردم بودن در زندگی ممکن است به شما کمک کند که به مشکلاتتان از فاصله دورتری نگاه کنید.

33. به این جمله ادکارت تاله توجه کنید:" نگرانی به نظر ضروری می رسد اما کار مفیدی انجام نمی دهد" اگر توجه کنید که استرس و نگرانی چه بر سر شما می آورد ممکن است به رها شدنتان کمک کند.

34. به صورت نمادین رهاشوید. تمام نگرانی های خود را بنویسید وکاغذ را در شومینه یا بخاری بیندازید.

35. افکار خود را جایگزین کنید. هوشیار باشید و وقتی شروع به تفکر در مورد چیزهای نگران کننده می کنید فرآیند اندیشه خود را به چیز دلپذیرتر تغییر جهت دهید؛ مانند تفکر در مورد کارهای مورد علاقه تان.

36. به سونا بروید. مطالعات نشان میدهد کسانی که در هفته حداقل دو بار به مدت 10-30 دقیقه به سونا می روند بعد از کار، نسبت به افرادی با کار مشابه که به سونا نمی روند، کمتر دچار استرس می شوند.

37. 10 سال پیش رویتان را مجسم کنید. سپس 20 سال و بعد 30 سال. متوجه خواهید شد که خیلی چیزهایی که الان نگرانش هستید در یک بازه طولانی مدت واقعا اهمیت چندانی ندارند.

38. کارهایتان را جمع و جور کنید. طبق گفته جورجیا وتکین معاونت روانپزشکی در مدرسه پزشکی مونت سینا، اتمام یک کار کوچک حس اقتدار را در شما افزایش می دهد و سطح استرس شما را پایین می آورد.

39. پایان دهید. دو تا لیست تهیه کنید: در یکی ریشه های نگرانی و استرس در شما و در دیگری راه مقابله با آنها را بنویسید. همزمان که این کار را می کنید، خودتان را تصور کنید که این "ذخیره نگرانی" درونی خود را تخلیه می کنید.

40. بخندید. تحقیقات نشان می دهد که خنده نگرانی را تسکین می دهد، سیستم دفاعی بدن را بهبود می بخشد و تحمل درد را آسانتر می کند.اگر برای مدت زیاد نمی توانید ذهنتان را آرام کنید، این کار را با ده دقیقه تماشای یک فیلم کمدی در یوتیوب شروع کنید.

لیست بلند بالایی بود و هنوز حرف برای گفتن زیاد است. نظرات خود را با ما درمیان بگذارید.



 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، بازی وسرگرمی، مقالات، خلاقیت، نکات مدیریتی
[ جمعه بیست و یکم مهر 1391 ] [ 11:9 ] [ بهروز علمی مریان ]
در انجام كارها روي شيوه‌اي خاص تأكيد نكنيد. شايد كسي بتواند از مسير كوتاه‌تر و بهتري شما را به مقصد برساند.
2- توجه داشته باشيد دانش و تجربه، هيچ كدام به تنهايي رهگشا نيستند، مثل اكسيژن و هيدروژن كه از تركيب معيني از آنها هواي تنفس ما تأمين مي‌شود، مي‌توان با آميختن دانش و تجربه، راهكارهاي حياتي و استثنايي خلق كرد.
3- از هر فرصتي براي استخدام و به كارگيري افراد برجسته استفاده كنيد.
4- به خاطر داشته باشيد رعايت استانداردهاي محيط كار در كارايي كارمندان مؤثر است.
5- با فرق گذاشتن بيهوده بين افراد گروه، انگيزه كاري آنها را از بين نبريد.
6- از مشورت و نظرخواهي با نيروي جوان ابايي نداشته باشيد.
7- با رفتارهاي ضد و نقيض، اعتماد زيردستان را از خود سلب نكنيد.
8- در به وجود آوردن فضاي رقابتي سالم، كوشا باشيد.
9- براي ارتقاي سطح دانش كارمندان و افزايش بهره‌وري آنان، كلاسهاي آموزشي ترتيب دهيد و از لوازم كمك آموزشي بهره گيريد.
10- دقت كنيد كه توبيخ كارمند خطاكار، بايد متناسب با اشتباهاتش تعيين شود.
11- مطمئن شويد مأمور خريدي كه براي سازمان در نظر گرفته‌ايد، علاوه بر كارداني و رعايت اصول درست بازاريابي، مورد اعتماد، زرنگ و خوش‌سليقه نيز هست و همان‌گونه كه بر قيمت كالاها توجه دارد، بر زيبايي و كيفيت آنها نيز اهميت مي‌دهد.
12- در صورت لزوم با قاطعيت نه بگوييد.
13- سعي كنيد با اصول ساده روانشناسي آشنا شويد.
14- طوري رفتار كنيد كه ديگران شما را به عنوان الگو انتخاب كنند و آينده كاري دلخواه خود را در قالب شخصيت شما مجسم كنند.
15- هرگز در حضور كارمندان با ديگر معاشرين خود، پشت سر افراد بدگويي نكنيد.
16- رعايت سلسله مراتب كاري را به مسئولين و سرپرستان گوشزد كنيد.
17- براي آزمودن كارمندانتان با آزمايشهاي فاقد ارزش و بي‌اساس، شخصيت آنان را زير سؤال نبريد.
18- با شروع به موقع جلسات، وقت‌شناسي را عملاً به حاضرين بياموزيد.
19- براي گيراتر شدن سخنان خود، هميشه چند عبارت كليدي از بزرگان و افراد برجسته در ذهن داشته باشيد و در موقع لزوم آنها را به كار ببريد.
20- در انجام كارها به سه نكته بيش از بقيه نكات توجه كنيد: اعتماد به نفس، اعتماد به نفس، اعتماد به نفس.
21- انتقاد پذير باشيد.
22- با بي‌توجهي، تلاش و زحمات زيردستان را بي‌ارزش نكنيد.
23- با وسواس بيهوده در انتخاب، زمان را از دست ندهيد و به خاطر داشته باشيد زمان براي شما متوقف نمي‌شود.
24- براي حل مشكلات احتمالي، دورانديش باشيد و مطمئن باشيد با در نظر داشتن چند راهكار تخصصي، هرگز در موارد اضطراري غافلگير نخواهيد شد.
25- نقش تبليغات را در سودآوري سازمان ناديده نگيريد.
26- خواسته‌هاي خود را واضح و روشن بيان كنيد و اطمينان حاصل كنيد كه كارمندان به خوبي از جزئيات وظيفه‌اي كه به عهده آنان است، مطلع هستند.
27- از هر كس، مطابق دانش و تجربه‌اش توقع داشته باشيد تا بهترين نتيجه را بدست آوريد.
28- وظايف كارمندان را متناسب با توانايي‌هاي فيزيكي و حرفه‌اي آنان تعيين كنيد.
29- اگر از موضوعي علمي اطلاعي نداريد، يا احتياج به توضيحات بيشتري داريد، بدون هيچ ترديدي سؤال كنيد.
30- در موارد بحراني، خونسردي خود را حفظ كنيد و چند استراتژي بحران‌زدايي مناسب با فعاليت سازماني خود را پيش‌بيني و طراحي كنيد تا در موارد لزوم از آنها استفاده كنيد.
31- از رفتارهايي كه شما را در سازمان عصبي معرفي مي‌كند، پرهيز كنيد.
32- انتقامجو نباشيد.
33- زمان پياده‌سازي تصميم‌گيري‌ها، به اندازه اخذ تصميمات، مهم است. چون ممكن است اجراي يك نقشه خوب تجاري در زمان نامناسب با شكست روبه‌رو شود.
34- در مورد چيزي كه نمي‌دانيد، به كسي اطلاعات اشتباه ندهيد و از گفتن نمي‌دانم، هراسي نداشته باشيد.
35- با محول كردن مسئوليت به كارمندان مستعد و خلاق، زمينه رشد و خلاقيت آنان را فراهم كنيد.
36- بدون تفكر و درنگ پاسخ ندهيد.
37- نحوه چيدمان ميز كارمندان و محل استقرار آنها را طوري انتخاب كنيد كه افراد فراموش نكنند در محل كارشان هستند و نبايد بيش از حد مجاز با هم به گفت‌و‌گو بپردازند.
38- حرفه‌اي‌ترين و بهترين حسابدار و مشاور حقوقي را استخدام كنيد.
39- به مشكلات مالي افراد توجه كنيد و درخواستهاي موجه اخذ وام آنان را به تعويق نيندازيد.
40- هميشه به خاطر داشته باشيد تواضع و متانت بر شكوه شما مي‌افزايد.
41- اگر قاطعيت مدير با مهرباني توأم باشد، تأثير شگفت‌انگيزي بر اطرافيان خواهد داشت و فرمانبري با ترس جاي خود را به انجام وظيفه با حس مسئوليت‌پذيري مي‌دهد.
42- سامانه‌اي را جهت اخذ پيشنهاد اختصاص دهيد و به كارمندان اطمينان دهيد كه در كمال رازداري به پيشنهادهاي مطرح شده رسيدگي مي‌كنيد.
43- مطمئن شويد كه حق و حقوق ديگران توسط مسئولين و سرپرستان سازمان رعايت مي‌شود.
44- چند ساعت از يك روز مشخص در ماه را به بازديد از سطوح مختلف سازمان و گفت‌وگوي رودررو با كارمندان اختصاص دهيد.
45- در سمينارهاي مرتبط با فعاليت خود شركت كنيد.
46- در كمك رساني‌هاي مراسم خيريه پيشقدم باشيد.
47- با درايت و زيركي هميشه در كمين شكار فرصتهاي طلايي باشيد.
48- صبر و حوصله را از مهمترين اركان موفقيت تلقي كنيد.
49- مسئوليت‌پذير باشيد.
50- به منظور اطلاع حاصل كردن از مطالب جديد علمي، در چند سايت اينترنتي مرتبط عضو شويد.
51- چند تكه كلام اختصاصي و جالب براي خود انتخاب كنيد.
52- تفكر و تعمق قبل از پاسخگويي راحت‌تر از پيدا كردن چاره‌اي براي تغيير آنچه عنوان شده مي‌باشد.
53- وقتي مي‌خواهيد كاري را به كسي محول كنيد، روشي را براي عنوان كردنش انتخاب كنيد تا حس مسئوليت افراد برانگيخته شود.
54- علت شكست‌هاي سازماني را تجزيه و تحليل كنيد تا ضمن تشخيص مسير نادرست، از تكرار آن جلوگيري كنيد.
55- با بي‌اهميت جلوه دادن كارهاي كارمندان، زحمات آنان را بي‌ارزش نكنيد.
56- با انجام ورزشهاي فكري، قابليت‌هاي ذهني خود را تقويت كنيد.
57- به هر كس فراخور فعاليت و بازده كاري‌اش پاداش دهيد و با در نظر گرفتن پاداشهاي مساوي، حركت افراد شايسته گروه را كند نكنيد.
58- با به كارگيري مشاورين كارآزموده و متعهد، موقعيت بازار كار را تحليل كنيد و استراتژي به كار بگيريد كه هميشه يك گام از رقبا جلوتر باشيد.
59- اجازه ندهيد بار مسئوليت كارمندان بي‌كفايت و كند بر دوش كارمندان خبره و ساعي تحميل شود زيرا افراد با درك اين بي‌عدالتي انگيزه خود را از دست مي‌دهند.
60- دانش حرفه‌اي خود را تا حدي بالا ببريد كه در موارد لزوم در مقابل كليه سؤالات حرفه‌اي حاضر جواب باشيد.
61- زمان استخدام، افراد علاوه بر تست‌هاي مقرر شده، تست‌هايي انجام دهيد كه مطمئن شويد كسي را كه به كار مي‌گماريد، تنبل نيست! زيرا افراد تنبل فشار كاري ديگران را بيشتر مي كنند.
62- هنگام دست دادن، دست افراد را محكم و صميمانه بفشاريد.
63- وقتي عصباني هستيد، درباره ديگران تصميم‌گيري نكنيد.
64- هميشه وقت‌شناس باشيد. براي حضور به موقع، مي‌توانيد از ترفند قديمي 5 دقيقه جلو كشيدن ساعت استفاده كنيد.
65- هرگز اميد ارتقا را از زيردستان نگيريد، زيرا به طور يقين، انگيزه آنها براي تلاش از بين مي‌رود.
66- سعي كنيد در صورت لزوم در دسترس باشيد و شانس حرف زدن را به همه سطوح سازمان بدهيد. در اين صورت شايد با ايده‌هاي درخشاني روبه‌رو شويد.
67- به كارمندان ساعي و متعهد بگوييد كه چقدر براي سازمان مفيد هستند و شما به آنها علاقه و اعتماد داريد.
68- هيچگاه اجازه ندهيد كسي حالت افسردگي و نااميدي شما را ببيند.
69- به شايعات بي‌اساس بي‌توجه باشيد و در مورد زيردستان از روي دهن‌بيني قضاوت نكنيد.
70- خشكي جلسات طولاني را با شوخ‌طبعي قابل تحمل كنيد.
71- از سرزنش كردن ديگران در جمع خودداري كنيد.
72- براي همه سطوح سازمان حتي خدمه و نامه‌رسانها احترام قائل شويد.
73- از منشي خود بخواهيد روز تولد كارمندان، كارت تبريكي را كه توسط شما امضا شده است، برايشان ارسال كند.
74- در موقع امضا كردن نامه‌‌ها و مكتوبات آنها را به دقت مطالعه كنيد و از امضا كردن آنها، زماني كه حوصله و تمركز نداريد پرهيز كنيد.
75- خوش‌‌ژست و خوش‌بيان باشيد و در جمع با انرژي و اشتياق حاضر شويد.
76- با قدرداني به موقع از كارمندان، انرژي كاري آنان را افزايش دهيد و حسن خلاقيت را در آنان تقويت كنيد.
77- موقع حرف زدن با اعتماد به نفس به چشمان افراد نگاه كنيد و هميشه متبسم باشيد.
78- هرگز براي پيشبرد اهداف كاري خود، ديگران را با وعده‌هاي بي‌اساس فريب ندهيد.
79- سعي كنيد اسامي كارمندان را به خاطر بسپاريد و در حين صحبت كردن با آنان، اسمشان را به زبان بياوريد.
80- همواره به خاطر داشته باشيد به كار بردن الفاظ مؤدبانه از اقتدار شما نمي‌كاهد.
81- اشتباهات زيردستان را بيش از حد لازم به آنها گوشزد نكنيد.
82- امين و رازدار افراد باشيد.
83- روي اشتباهات خود پافشاري نكنيد و بي‌تعصب خطاهاي خود را بپذيريد.
84- با عبارات كنايه‌آميز و نيشدار به ديگران درس عبرت ندهيد.
85- با آرامش و خونسردي به حرفهاي ديگران گوش كنيد و براي صرفه‌جويي در زمان مرتباً حرف آنان را قطع نكنيد.
86- روش محاسبات مالي را تا حدي ياد بگيريد تا قادر به تجزيه و تحليل‌هاي گزارشات مالي سازمان باشيد.
87- در جلسات دائماً به ساعت خود نگاه نكنيد.
88- به نحوه پوشش و ظاهر خود توجه كنيد.
89- تا صحت و سقم مسأله‌اي روشن نشده، كسي را مؤاخذه نكنيد.
90- معاشرين چاپلوس خود را جدي نگيريد.
91- نكات جالب و پندآموز كتابهايي را كه مي‌خوانيد، در دفتري يادداشت كنيد و در موارد مناسب آنها را به كار ببريد.
92- انعطاف‌پذير باشيد.
93- بدون توهين به عقايد ديگران، با آنها مخالفت كنيد.
94- نسبت به قول خود پايبند باشيد.
95- در موقعيت‌هاي بحراني بر خود مسلط باشيد و نگذاريد زيردستان از اضطراب شما آگاه شوند.
96- براي حرف زدن زيباترين و خوش‌آهنگ‌ترين الفاظ را انتخاب كنيد.
97- ريسك‌‌پذير باشيد.
98- نحوه استفاده از نرم‌افزارهاي مرتبط با كار خود را بياموزيد.
99- براي ثبت ايده‌هاي درخشاني كه ناگهان به ذهن مي‌رسند، هميشه يك قلم و كاغذ به همراه داشته باشيد.
100- كتابخانه سازمان را به روز كنيد و اسامي كتابهايي را كه اضافه مي‌شود به صورت ليست منتشر شده در اختيار كارمندان قرار دهيد.
101- مطمئن شويد ابراز رضايت شغلي افراد به سبب ترس از توبيخ مسئولين و سرپرستان نيست.
102- به واسطه مدير بودن خود، از ديگران توقع بيجا نداشته باشيد.
103- در اولين فرصت در خاتمه دادن به مشاجرات و كدورتهايي كه بين كارمندان پيش مي‌آيد، حكميت كنيد و برقرار كننده صلح و آشتي باشيد.
104- در مصاحبه‌ استخدامي افراد به سوابق كاري آنان توجه و به خاطر داشته باشيد كارمند موفق كارنامه‌اي پربار به همراه دارد.
105- از انحصاري كردن خدمات رفاهي سازمان پرهيز كنيد و اجازه دهيد همه سطوح از اين خدمات بهره‌مند شوند.
106- زمان دقيق پياده‌سازي تصميمات اخذ شده را پيدا كنيد، چون ممكن است اجراي يك نقشه خوب، در زمان نامناسب با شكست روبه‌رو شود.
107- براي حفظ اطلاعات سازماني، از بهترين و پيشرفته‌ترين سيستم حفاظتي استفاده كنيد.
108- زبده‌ترين كادر بازاريابي را گردآوري كنيد و حتي زماني كه سوددهي سازمان در وضع مناسبي قرار دارد، از آنان بخواهيد ريتم فعاليت‌هاي خود را كند نكرده و همچنان به صورت جدي ادامه دهند.
109- به منظور جلوگيري از تك‌روي و رقابت‌هاي ناسالم، روحيه انجام كار گروهي در سازمان را تقويت كنيد.
110- از عنوان كردن فرامين غيرقابل اجرا و غيرمنطقي احتراز جوييد، زيرا جز خدشه‌دار كردن شخصيت حرفه‌اي شما پيامدي ندارد.
111- عملكرد افراد را در زمان اضافه‌كاري كنترل كنيد تا بدينوسيله از سوء استفاده افراد ناشايست كه به عنوان اضافه‌كاري در سازمان به انجام كارهاي شخصي يا اتلاف وقت مي‌پردازند، جلوگيري شود.
112- از نگارش واژه‌اي كه از صحت املاي آن اطمينان نداريد، پرهيز كنيد و براي حصول اطمينان از نگارش صحيح لغاتي كه فراموش كرده‌ايد، هميشه يك فرهنگ لغت در دسترس داشته باشيد.
113- وقتي در مورد موضوعي محرمانه صحبت مي‌كنيد، مراقب استراق سمع ديگران باشيد.
114- اموال مهم سازمان را بيمه كنيد.
115- در سلام كردن و ايجاد ارتباط دوستانه پيشقدم باشيد.
116- مراقب سلامتي خود باشيد و هرگز از ياد مبريد عقل سالم در بدن سالم است.
117- مطمئن شويد كادر مالي شما به موقع در پرداخت صورت حساب‌ها اقدام مي‌كنند و پرداختها بنا به دلايل غيرموجه، به تعويق نمي‌افتد. چون تأخير در پرداخت‌ها به اعتبار مالي شما لطمه جبران‌ناپذيري وارد مي‌كند.
118- عيب‌جو و بهانه‌گير نباشيد و اجازه ندهيد اين دو خصلت در شما به عادت مبدل شود.
119- هرگز از خاطر نبريد انسان، اشرف مخلوقات است و با درايت و پشتكار مي‌تواند براي هر مشكلي، راه حل مناسبي پيدا كند.
120- برخي از بازنشستگان پس از بازنشستگي تمايل به ادامه كار دارند، اگر مي‌خواهيد اين افراد را به كار بگيريد توجه داشته باشيد توانايي و انرژي و يا انگيزه‌ كافي جهت نيل به اهداف سازماني در اين افراد وجود داشته باشد و درخواست كار آنها صرفاً به دليل رفع نياز مالي نباشد.
121- همواره هوشيار باشيد كسي در سازمان جهت حفظ عنوان شغلي و موقعيت خود به عنوان ترمز براي نيروهاي فعال و پرانرژي عمل نكند.
122- از اشتباهات خود درس بگيريد و آن را به ديگران نيز درس بدهيد.
123- حتي وقتي موردي پيش آمده كه به شدت ترسيده‌‌ايد، اجازه ندهيد اطرافيان از اين حس شما مطلع شوند.
124- افراد متخصص سازمان را براي اخذ نشريه‌هاي تخصصي آبونه كنيد.
125- هيچكس را دست كم نگيريد.
126- حامي ضعيفان باشيد و اجازه ندهيد حق كسي ضايع شود.
127- اگر در جمعي هستيد كه موضوع مورد بحث را نمي‌دانيد و روشن شدن اين امر به اعتبار علمي شما لطمه خواهد زد، لازم نيست با اظهار نظر در مورد آن، عدم آگاهي خود را عيان سازيد. مي‌توانيد سكوت كنيد تا در اولين فرصت به تكميل اطلاعات خود بپردازيد.
128- آرام و شمرده صحبت كنيد.
129- زماني كه از كسي اشتباهي سر مي‌زند، با رفتار صحيح و منطقي او را شرمنده كنيد، نه با توهين و ناسزا.
130- به اندازه كافي استراحت كنيد و اجازه ندهيد خستگي و استرس به سلامت روحي شما لطمه وارد كند.
131- هر از چند گاهي جلسه‌اي به منظور پرسش و پاسخ با حضور سرپرستان ترتيب دهيد تا از صحبت عملكرد و برنامه‌هاي آنان مطمئن شويد.
132- سرپرستان و مسئولين، پل ارتباطي مديريت و كارمندان هستند، تا از استحكام اين پل مطمئن نشده‌ايد بي‌محابا گام برنداريد، چون در غير اين صورت ممكن است سقوط كنيد.
133- كارمندان را تشويق كنيد تا با ابتكار در انجام كارهايشان راههايي براي صرفه‌جويي و پايين آوردن هزينه‌ها پيدا كنند.
134- كتاب قانون تجارت را در دسترس داشته باشيد.
135- با توجه بيش از حد به افراد خاص، حسادت ديگران را برانگيخته نكنيد.
136- به ديگران فرصت جبران اشتباهاتشان را بدهيد.
137- نقاط ضعف و قوت خود را كشف كنيد.
138- مطمئن شويد هيچ منبع انرژي، بيهوده به هدر نمي‌رود. براي مثال كسي را موظف كنيد تا از خاموش بودن چراغها و بسته بودن شيرهاي آب پس از اتمام ساعات اداري و خروج نيروها اطمينان حاصل كند.
139- با اولين برخورد، در مورد كسي قضاوت نكنيد.
140- حس ششم خود را ناديده نگيريد.
141- هر كسي را فقط با خودش مقايسه كنيد، نه ديگران.
142- براي هر بخش، يك جعبه كمك‌هاي اوليه تهيه كنيد.
143- اعجاز عبارات تأكيدي و مثبت را ناديده نگيريد.
144- راحت‌ترين مبلمان و چشم‌نوازترين وسايل را براي اتاق خود تهيه كنيد و براي استفاده بهينه از فضا و زيبايي محيط از طراحان داخلي كمك بگيريد.
145- پنجره‌ها را مسدود نكنيد، اجازه دهيد همگان از نور و هواي تازه كه ارزانترين موهبتهاي الهي هستند، بهره‌مند شوند. گاهي وزش يك نسيم مي‌تواند آرامش چشمگيري براي محيط به ارمغان بياورد.
146-از انجام هر جابه‌جايي براي نيروي انساني در محيط كار، نمي‌توان نتيجه مطلوب گردش شغلي را حاصل نمود. اگر جابه‌جايي كارمندان اصولي و حساب شده نباشد، باعث افت راندمان كاري و دلزدگي آنان از كارشان مي‌‌شود.
147- مراقب باشيد و اجازه ندهيد سرپرستان و مسئولان براي پياده‌سازي نظرات شخصي و اجراي فرامين خود، خودسرانه دستوري را به اسم شما اعلام كنند، زيرا در اين صورت اگر اين دستورات صحيح و قابل اجرا نباشد، از حسن شهرت و محبوبيت شما كاسته خواهد شد.
148- سرمايه‌هاي مالي، وقت و انرژي نيروي انساني را با آموزشهاي غيرضروري به هدر ندهيد. براي هر كسي آموزشي را تدارك ببينيد تا بتواند از آن در بهبود بخشيدن كارهايش استفاده كند. در غير اين صورت وقتي فرصتي براي استفاده از اين آموخته‌ها دست ندهد، خيلي زود به ورطه فراموشي سپرده مي‌شود و هرگز تبديل به يك مهارت نمي‌شود.
149- بي‌طرفانه راجع به مسائل تصميم‌گيري كنيد تا زاويه ديد شما وسعت پيدا كند.
150- با هر نوع بي‌انضباطي مبارزه كنيد.
151- روز خود را با خوردن صبحانه‌اي مقوي آغاز كنيد.
152- از ايمن بودن آسانسورها و ساير وسايل مهم اطمينان حاصل كنيد و اگر احتياج به تعمير يا تغيير دارند، بدون فوت وقت اقدام كنيد.
153- حتي اگر سن شما از كارمندان كمتر است، آنچنان دلسوزانه با مسائلشان برخورد كنيد تا لقب "پدر سازمان" را كسب كنيد.
154- جهت حفظ سلامتي و چالاكي هر روز حداقل 15 دقيقه نرمش كنيد.
155- در برخي از برنامه‌ريزي‌ها و اخذ تصميمات از كاركنان نيز نظرخواهي كنيد تا با اين مشاركت صميميت بيشتري بين مديريت و كاركنان برقرار گردد و حس مسئوليت‌پذيري افراد افزايش يابد.
156- از كاركنان بخواهيد اگر با مشكلي روبه‌رو مي‌شوند ضمن اعلام آن مشكل چند راه حل مناسب نيز ارائه دهند.
157- گاهي اوقات بدون اطلاع قبلي وارد اتاق كاركنان شويد و شخصاً با آنان به گفت‌وگو بپردازيد.
158- با برقراري امنيت شغلي در محيط روحيه كاري افراد را بهبود ببخشيد.
159- اگر به افراد شخصيت بدهيد و با برخوردهاي نادرست عزت نفس آنان را پايمال نكنيد آنان به مثابه اهرم عمل مي‌كنند و قادر خواهند بود مسئوليت‌هايي كه به عهده آنان است بدون استرس و فشار روحي و با كيفيت بهتري به انجام برسانند.
160- مشوق و ترويج‌دهنده كار تيمي باشيد تا هماهنگي و همسويي كاركنان جايگزين رقابت‌هاي ناسالم شود. 

موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، خانواده وزندگی، تجارت واقتصاد، جامعه وسیاست، انتخابات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ یکشنبه شانزدهم مهر 1391 ] [ 19:59 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

 

در بسیاری از کلاس های درس در دنیا، دانش آموزان در ردیف های مرتب پشت سر یکدیگر می نشینند. گاهی اوقات روی یکی از دسته های صندلی دانش آموز، تخته ای چوبی به عنوان سطحی برای نوشتن و گاهی میزی جلوی دانش آموز وجود دارد گاهی نیز صندلی هایی را می بینیم که با پیچ به کف کلاس محکم شده اند. غالباً جلوی چنین کلاس هایی، سکوهایی(که همه ی دانش آموزان بتوانند معلم را ببینند) وجود دارد که معلم روی آن می ایستد. در مقابل چنین کلاس هایی، کلاس های درس دیگری هستند که دانش آموزان آن ها به صورت دایره ای بزرگ دور تا دور دیوارهای کلاس می نشینند و یا حتی ممکن است گروه های کوچکی از دانش آموزان در قسمت های گوناگون کلاس با هم مشغول کار باشند. بعضی اوقات نیز به صورت نعلی شکل دور معلم می نشینند که در نگاه اول، مشخص نمی شود معلم کیست. راه های متعددی را در ترتیب میز و صندلی ها مشاهده می کنیم که باعث مطرح شدن سؤالات زیادی می شود. برخی از این سؤال ها عبارت اند از: آیا مدرسه هایی که از انواع چیدمان کلاسی استفاده می کنند، برای آن ها شیوه ای مستمر است یا صرفاً از آن نوع چینش به عنوان مد روز استفاده می کنند؟ آیا ذاتاً ایده ی برتری درباره ی ترتیب چیدن صندلی ها وجود دارد، یا این که چنین کلاس هایی محصول اعتقادی سنتی هستند؟ آیا نوعی از ترتیب چیدن میز و صندلی ها بر نوعی دیگر برتری دارد؟ مزایای هر چینش چیست؟ در این مقاله، درباره ی راه های گوناگون چیدمان میز و صندلی ها بحث شده است.

 

ردیف های مرتب

نشستن دانش آموزان در کلاس درس به صورت ردیفی، مزیت های زیادی دارد. به این معنا که معلم دید کافی بر همه ی دانش آموزان دارد و آن ها هم، معلم را به راحتی می بینند. این شیوه، ارائه ی درس را آسان می کند و معلم را قادر می سازد با تمام کسانی که سخن می گوید، ارتباط چشمی داشته باشد. هم چنین، برقراری نظم را آسان می کند. زیرا در صورت ردیفی نشستن، ایجاد بی نظمی مشکل تر می شود. اگر در کلاس، بین ردیف ها راهروهایی وجود داشته باشد، معلم می تواند به راحتی قدم بزند و ارتباط شخصی بیش تری با تک تک دانش آموزان برقرار سازد و آن چه را که انجام می دهند، مشاهده کند. شیوه ی نشستن ردیفی ایجاب می کند، معلمان با تمام کلاس کار کنند. بعضی از فعالیت ها، مختص این نوع از سر کلاس نشستن هستند. برای مثال، می توان توضیح یک نکته ی دستوری، تماشای فیلم، استفاده از تخته و نشان دادن یک پاراگراف به صورت متنی با استفاده از پروژکتور اُورهد را نام برد. هم چنین وقتی دانش آموزان در انواع خاصی از تمرین زبان شرکت داده می شوند، مفید است. زیرا، اگر توجه همه ی دانش آموزان روی یک تکلیف متمرکز شود، همه ی کلاس پیام یکسانی دریافت می کنند.

بهترین شکل چیدمان میز و صندلی در کلاس

 هنگامی که معلم با کلاسی کار می کند که به صورت ردیفی نشسته اند، بسیار مهم است که از حفظ ارتباط با دانش آموزان اطمینان حاصل کند و تک تک آن ها را متوجه خود سازد. بنابراین، اگر از دانش آموزان سؤالی می پرسد، به یاد داشته باشد که از دانش آموزان عقب کلاس درس به ویژه آن هایی که ساکت ترند نیز، سؤال کند و فقط به آن هایی که نزدیک هستند، اکتفا نکند. معلمان باید در اطراف کلاس درس حرکت کند تا همه ی دانش آموزان را ببیند و عکس العملشان را نسبت به آن چه در حال انجام است، بسنجد. ترفندی که اکثر معلمان به کار می برند، این است که پیوسته دانش آموزان را در حال حدس زدن نگه می دارند. به ویژه آن جایی که معلمان سؤالات انفرادی می پرسند، ضرورت دارد که از دانش آموزان به ترتیب سؤال نپرسند. چنان چه این کار را بکنند، کارشان بسیار کسالت آور می شود و دانش آموزان می دانند کِی قرار است از آن ها سؤال شود و اگر یکدفعه از آن ها سؤال شد، دیگر مورد سؤال قرار نخواهند گرفت. بهتر است از دانش آموزان همه ی قسمت های کلاس و آن هم به صورت کاملاً تصادفی، سؤال شود؛ چون این کار همه ی دانش آموزان را آماده و هوشیار نگه می دارد. در بسیاری از کلاس های درس در دنیا، معلمان ممکن است در یک لحظه با تعداد بین 40 تا 200 نفر، سر و کار داشته باشند. در چنین شرایطی، کلاس های ردیفی ممکن است بهترین و یا حتی تنها راه حل باشد.

 

دایره ای شکل و نعل اسبی

خیلی از معلمان و دانش آموزان در کلاس های کوچک تر، روش نعل اسبی و دایره ای را ترجیح می دهند. در شیوه ی نعل اسبی، معلم در قسمت انتهایی باز نعل قرار خواهد گرفت. چون باید در قسمتی باشد که تخته، پروژکتور اُورهد و یا رادیو ضبط قرار گرفته است. در شیوه ی دایره ای، موقعیت معلم (جایی که تخته قرار دارد)، از اشراف کمتری برخوردار است. کلاس هایی که به صورت دایره ای چیده شده اند، به طور جدی بیانگر باور و عقیده ی معلم و دانش آموزان هستند. در این شیوه ی نشستن، تمام افرادی که در یک دایره نشسته اند، احساس عمیق تری از برابری به نسبت این که معلم جدا و جلوی کلاس بایستد، وجود دارد. این مطلب ممکن است در مورد شیوه ی نعلی درست نباشد، چون معلم در مرکز قرار می گیرد. ولی در شیوه ی دایره ای، معلم فرصت بیش تری برای نزدیک شدن به دانش آموزان پیدا می کند. بنابراین اگر معلمی به کم کردن مرز بین خود و دانش آموزانش معتقد است، این شیوه به او کمک خواهد کرد. مزایای دیگر این شکل عبارت است از: همه ی دانش آموزان می توانند همدیگر را ببینند. در حالی که در کلاس ردیفی، اگر دانش آموز بخواهد با فرد پشت سرش ارتباط چشمی برقرار کند، مجبور است دید را از معلم بر دارد و به عقب بر گردد. در شیوه ی دایره ای و نعلی، نیازی به چنین جدایی نیست. بنابراین، کلاس برای دانش آموزان محلی صمیمی تر و بالقوه است تا از طریق گفت و گو، ارتباط چشمی و حرکات معنی دار بدن (مانند بالا بردن ابرو، شانه بالا انداختن و...) در اطلاعات و احساسات همدیگر سهیم شوند.

 

میزهای جداگانه

به نظر می رسد میزهای گرد و نعلی شکل، به طور رسمی تر با کلاس هایی که دانش آموزان در گروه های کوچک و میزهای اختصاصی نشسته اند، مقایسه شده اند. در چنین کلاس هایی، معلم در حال قدم زدن در کلاس، کار دانش آموزان را کنترل می کند و اگر مشکلی داشته باشند، به آن ها کمک می کند. آن ها را به کار وا می دارد و یا در گوشه و کنار، مطلبی را برایشان توضیح می دهد. در این شیوه از نشستن در کلاس، سلسله مراتب کمتری در فضای کلاس حاکم است. برای معلم خیلی آسان است که در حالی که دیگر میزها مشغول کارشان هستند با یک میز کار کند،. این روش، کم تر شبیه معلم و شاگردی به نظر می رسد. بیش تر شبیه بزرگ سالان مسئولی به نظر می رسد که مشغول یادگیری هستند. با وجود این، این شیوه ی نشستن در کلاس، خالی از اشکال نیست. در وهله ی اول، دانش اموزان ممکن است، که تمایل نداشته باشند با هم میزی های یکسانی کنار هم باشند، اما به مرور زمان ممکن است سلیقه شان تغییر کند. ثانیاً چون دانش آموزان پراکنده تر و جدا هستند، تدریس به کل کلاس مشکل تر می شود، شیوه ی نشستن دانش آموزان درباره ی سبک کار معلم و یا مؤسسه ای که در آن جا تدریس می شود، حرف های زیادی برای گفتن دارد. اکثر معلمان تمایل دارند ترتیب کلاسشان را دوباره تغییر دهند تا همیشه با ردیفی از دانش آموزان یکسان و چهره های کسل رو به رو نباشند. حتی جایی که از لحاظ فیزیکی محدودیت وجود دارد، مثل محدودیت میز و صندلی، این کار غیر ممکن است و معلمان می توانند چیدمان دیگری را برای صندلی ها انتخاب کنند.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ پنجشنبه ششم مهر 1391 ] [ 21:57 ] [ بهروز علمی مریان ]

بسمه تعالي

            ديدگاه امام علي(ع)درباره عدالت درحكومت اسلامي

چکيده

     موضوع عدل و عدالت يکي از مباحث مهم دين مقدس اسلام است و مهمترين منبع آن قرآن، سنت است. در ميان فرقه هاي مختلف اسلامي شيعيان عدل (الهي) و امامت را جزء اصول دين خود مي دانند. مظهر عدل و عدالتخواهي علي (ع) اولين امام آنها مي باشد. امام علي (ع) عدالت را يک تکليف و وظيفه الهي بلکه يک ناموس الهي مي داند.      نهج البلاغه اثر جاويدان امام علي (ع) است که در آن عدالت اجتماعي به صورت يک فلسفه و يا نظريه اجتماعي، سياسي و اقتصادي مورد توجه قرار گرفته است.

     در اين تحقيق ديدگاه امام علي(ع) درباره معني و مفهوم عدل و عدالت،مزاياي آن و راهكارهاي رسيدن به عدالت اقتصادي در يك حكومت اسلامي مورد مطالعه قرار   مي گيرد.شكي نيست كه يكي از مظاهر توسعه يافتگي برخوداري عامه مردم از رفاه نسبي اقتصادي مي باشد و تحقق چنين امري از ديدگاه اسلام در احقاق حقوق مشروع هر فرد در جامعه توسط حاكمان عادل، متقي و ساده زيست ميسر مي باشد و اين همان اصولي است كه امام علي(ع) بدان توجه و تاكيد داشته است.

واژگان كليدي:امام علي(ع)-عدالت-عدالت اقتصادي-حكومت اسلامي

 

 

1-مقدمه

   عدالت در لغت به معناي برابر سازي و توازن است و در مفهوم اجتماعي، هرگاه حق هر صاحب حقي به او داده شود مي گويند عدالت رعايت شده است.بنابراين عدالت اقتصادي-كه يكي از مظاهر عدالت اجتماعي است- به معناي رعايت استحقاق ها و دادن حقوق اقتصادي افراد است.

    تعريف مذكور از عدالت اقتصادي ما را به اين نكته رهنمون مي سازد كه برابري در حقوق و امكانات و      بر قراري تعادل در جامعه ،هميشه همراه با عدالت نيست و هر گونه برابري و تعادل  بدون رعايت حقوق صاحبان حق، نوعي بي عدالتي به حساب مي آيد.بنابراين عدالت اقتصادي چيزي غير از تعادل اقتصادي است و دليل ناكام ماندن بسياري از تئوري هاي اقتصادي در جهت تامين عدالت اقتصادي،برابر دانستن مفهوم عدالت و تعادل بوده است،در صورتي كه بسياري از تعادل هاي اقتصادي موجب بروز شكاف طبقاتي و محروم شدن عده اي از حقوق خودشان گرديده است.براي نمونه تاكيد اقتصاددانان بر تعادل عرضه و تقاضا و مكانيزم بازار را مي توان مطرح كرد: اگر دخالت دولت و حاميان اجراي عدالت نباشد مكانيزم هاي موجود، تعادل در عرضه و تقاضا رابوجود مي آورند،ولي اين تعادل به بهاي خارج شدن عرضه كنندگاني است كه ياراي رقابت با غول هاي اقتصادي را ندارند يا موجب خارج ساختن نيازمنداني است كه از صف متقاضيان به دليل فقر و محروميت بازمانده اند و اين امر باعث عميق تر شدن شكاف طبقاتي و خدشه دار شدن ريشه هاي عدالت در جامعه مي گردد.

   مكتب اسلام با الهام از آيات قرآني و روايات پيشوايان ديني كه بر اقامه عدل و قسط در جامعه انساني تاكيد دارند،به عدالت اقتصادي به عنوان يكي از اصول اقتصاد اسلامي مي نگرد و از آن جا كه هدف از بعثت انبيا تحقق عدالت اجتماعي است، بر عدالت خواهي در همه ابعاد اجتماعي،سياسي،فرهنگي و اقتصادي پافشاري       مي نمايد.به عنوان مثال قرآن كريم فلسفه تشكيل حكومت ها و بعثت انبيا را اقامه قسط و عدل و حل اختلافات گوناگون بين مردم دانسته است(سوره بقره آيه 113و حديد،آيه 25).

    ساير مكاتب اقتصادي نيز هدف حقوقي جامعه را تامين مصالح اجتماعي دانسته اند،با اين تفاوت كه مكتب اسلام علاوه بر تكاپو و تلاش براي تامين مصالح اجتاعي،هدف نهايي جامعه را تكامل معنوي انسان ها و تقرب به در گاه الهي مي داند،در صورتي كه مكاتب غير الهي به دليل اعتقاد نداشتن به جهان آخرت و اكتفا به برنامه ريزي براي زندگي كوتاه دنيوي، نامين مصالح اجتماعي را هدف نهايي  مي دانند.از اين جا مي توان به رابطه تنگاتنگ حقوق و اخلاق در مكتب اسلام پي برد،زيرا نظام حقوقي اسلام زير مجموعه نظام اخلاقي است و رعايت كامل احكام و قواعد حقوقي در صورتي كه با نيت خالص و به قصد نيل به كمال و سعادت يعني تقرب به خدا انجام پذيرد، نوعي اطاعت از تكاليف اخلاقي محسوب مي گردد.اين رابطه موجب معيار قرار گرفتن عدالت و جلوگيري از هر گونه ظلم و اجحاف در فقه اسلامي شده است و همه احكام و قواعد فقهي با توجه به اين اصل تنظيم گرديده اند،قواعدي چون لا ضرر يا احكام مالكيت عوامل توليد و توزيع و...همه بر محور عدالت و رعايت اسنحقاق ها مي باشند.

     امام علي(ع)يك شخصيت ولايي بود كه در حدود 4 سال و 9 ماه در يكي از پهناورترين ممالك جهان حكومت كرد.وي نظرات مختلفي در زمينه مسائل ديني،اجتماعي ، سياسي و اقتصادي دارد كه به عنوان يك حجت براي رفتار مسلمانان و پيروان آن حضرت تلقي مي گردد.مهمترين كتاب و سند معتبر از انديشه هاي امام علي(ع) نهج البلاغه است كه شامل خطبه ها،نامه ها و سخنان قصار آن حضرت مي باشد كه در سال 400 هجري توسط شريف رضي گردآوري شده است.در اين مقاله ديدگاه هاي امام علي(ع) درباره معني و مفهوم عدالت ، عدالت اقتصادي و راهكار هاي نائل شدن به آن در يك حكومت اسلامي مورد مطالعه قرار مي گيرد.

2- معني و مفهوم عدالت از ديدگاه امام علي (ع)

از ديدگاه  امام علي (ع)، عدل و عدالت داراي چندي معني و مفهوم است:

1-  يكي از معاني عدل و عدالت از ديدگاه امام علي (ع)، " محق بودن هر فرد نسبت به حقي که به طور مشروع دارد، مي باشد".

امام علي (ع) احقاق حقوق مردم را يك رويه اي عادلانه و از وظايف حاکم اسلامي مي داند و در اين رابطه مي فرمايد:

]خوارترين افراد نزد من عزيز است تا حق او را باز گردانم و فرد قوي در نزد من پست و ناتوان است تا حق او را بازستانم.[ (خطبه 37، نهج البلاغه،  ص 91).

]مرد را سرزنش نکنند که چرا حق اش را با تأخير مي گيرد، بلکه سرزنش در آنجاست که آنچه حق اش نيست بگيرد.[ (نهج البلاغه، حکمت 166،  ص 667).

]هيچ عدلي سودمندتر از بازگرداندن  مظلمه و اداي ديون نمي باشد.[ (غرر الحكم1 ،  ص 187).

2- معني و مفهوم ديگر عدل از ديدگاه امام علي (ع)، "انصاف" است. انصاف به معني رفتار درستکارانه و سازگار با اصول عدالت (فرهنگ معاصر،  ص 153).

علي (ع) در اين باره مي فرمايد:

]خداوند به عدل و احسان فرمان مي دهد. عدل، مراعات انصاف است و احسان همان بخشش و تفضل مي باشد.[ (نهج البلاغه، حکمت 231،  ص 679).

از امام علي (ع) پرسيدند که عدل برتر است يا بخشش؟

آن حضرت فرمود:

]عدل و عدالت هر چيزي را در جاي خود مي نهد در حاليکه بخشش آن را از جاي خود خارج مي سازد. عدالت تدبير عمومي مردم است، در حاليکه بخشش گروه خاصي را شامل است.  پس عدالت شريف و برتر است.[ (نهج البلاغه، حکمت 437،  ص 735).

- امام علي (ع) مي فرمايد: ]به درستي که عدل و دادگري آن است که به هنگام حکم دادن با انصاف باشي و از ظلم دوري نمايي.[ (غرر الحكم،  ص 220).

    از سخنان و کلمات قصار امام علي (ع) چنين استنباط مي شود که آن حضرت عدل را به معني مراعات انصاف در حقوق مختلف افراد در جامعه مي داند. منظور از انصاف يعني هر امري در جاي خود و متناسب با حق خود رعايت شود. به عبارت ديگر رعايت اعتدال در امور و پرهيز از افراط و تفريط به معني رعايت انصاف در امور مي باشد. نقطه مقابل عدل و عدالت، جور و ستم و ظلم در امور مختلف مي باشد و بر هر فرد مسلمان واجب است که نه تنها به ديگران ظلم نکند بلکه در برابر ظالمان ايستادگي و با آنها مقابله نمايد.

 

3- مزاياي برقراري عدل و عدالت از ديدگاه امام علي (ع)در يك جامعه اسلامي

     اسلام يکي از اصول و بنيان هاي قوام و استحکام هر جامعه را برقراري عدل و عدالت مي داند و نقطه مقابل عدل را ظلم مي پندارد که باعث اضمحلال و فرو پاشي حکومت ها در جوامع مي شود.

از نظر امام علي (ع) برقراري عدل و عدالت در جامعه يک تکليف و وظيفه الهي است و اساس قوام و استمرار حکومت ها در رعايت عدالت توسط حاکمان آنها مي باشد. در اينجا برخي از نظرات علي (ع) درباره مزايا و اهميت برقراري عدل و عدالت ارائه          مي گردد، امام علي (ع) مي فرمايد:

1-    عدل، زيبائي و جمال حاکمان است (غرر الحكم،  ص 50).

2-    زيبايي سياست، رعايت عدالت در حکومت است (غرر الحكم،  ص 165).

3-    هر که عدالت را به کار بندد، رتبه اش والا گردد و هر که ستم روا دارد، در هم شکسته شود (غرر الحكم،  ص 625).

4-عدالت را به کار گير و از بي انصافي و بي عدالتي بر حذر باش که بي انصافي کردن با مردم آنان را آواره مي کند و بي عدالتي به قيام مسلحانه وا مي دارد (نهج البلاغه، حکمت 476،  ص 743).

   همان طور که ملاحظه مي شود، علي (ع) يکي از واجبات فردي و اجتماعي را رعايت عدل و عدالت توسط افراد در جامعه مي داند و مقابله با بي عدالتي و ظلم در جامعه را يکي از مصادر نهي از منکر تلقي مي نمايد. بنابراين، برقراري عدالت اجتماعي در همه ابعاد آن يکي از اصول مهم و با اهميتي است که علي (ع) در حکومت اسلامي هم در تئوري و هم در عمل به آن توجه داشته است.

 

 

 

4- راهکارهاي اجراي عدالت در يك حكومت اسلامي از ديدگاه امام علي (ع)

       پس از بيان اهميت و تعريف عدل و عدالت، مهمترين موضوع چگونگي اجراي عدالت در يك حكومت اسلامي         مي باشد. علي (ع) چند عامل را به عنوان ابزارهاي اجراي عدالت به شرح ذيل مطرح مي نمايد:

4-1- وجود حاکمان و حکمرانان عادل و متّقي

      امام علي (ع) در ارتباط با وجود حاکمان و مسئولان عادل و با تقوا در جامعه و نظارت بر رفتار شخصي و اجتماعي آنان توجه زيادي مبذول داشته است. بديهي است که در صورتي مسئولان هر جامعه افرادي عادل و عدالتخواه باشند و ابتداً اين موضوع را در زندگي شخصي خود و بستگان شان اعمال نمايند، اعتماد مردم به آنها جلب شده و به عنوان الگويي مفيد مورد پيروي و احترام مردم در جامعه خواهند بود. حاکمان مسلمان بايد عدالت را براي آحاد مردم در جامعه و بدون تبعيض بين اقشار مختلف اجرا نمايند. احقاق حق مظلوم از ظالم نيز از وظايف مهم يک حکمران اسلامي است که به شدت مورد تأکيد امام علي (ع) بوده است. علي (ع) در نهج البلاغه هدف از قبول خلافت را احقاق حق مظلومان مي داند. در اين باره در روز دوم خلافت خود در سال 35 هجري مي فرمايد:

]به خدا سوگند، بيت المال تاراج شده را هر کجا که بيابم به صاحبان اصلي آن باز  مي گردانم. گرچه با آن ازدواج کرده يا کنيزاني خريده باشند، زيرا در عدالت گشايش براي عموم است. آن کس که عدالت بر او گران آيد، تحمل ستم بر او سخت تر است.[ (نهج البلاغه، خطبه 15،  ص 59).

]به خدا سوگند، همين کفش بي ارزش نزد من از حکومت بر شما محبوب تر است، مگر اينکه حقي با آن به پا دارم و يا باطلي را دفع نمايم .[(نهج البلاغه، خطبه 33،  ص 85).

]به خدا قسم ،داد ستم ديده را از ظالم ستمگر بستانم و مهار ستمگر را بگيرم و به آبشخور حق وارد سازم، گرچه تمايل نداشته باشد.[ (نهج البلاغه، خطبه 136،  ص 255).

]رعيّت اصلاح نمي شود، جز آنکه زمامداران اصلاح گردند و زمامداران اصلاح نمي شوند جز با درستکاري رعيّت.[ (نهج البلاغه، خطبه 126،  ص 441).

]هرگز براي حمايت اشراف و بزرگان قريش، اموال بيت المال را به طور غير عادلانه تقسيم نخواهم کرد و به آنها سهمي بيشتر نخواهم داد. حتي اگر اين اموال از آن خودم بود، به طور مساوي بين مردم تقسيم مي کردم تا چه رسد به اموال بيت المال.[ (نهج البلاغه، خطبه 126،  ص 239).

]عدالت را به کار گير و از بي انصافي و بي عدالتي بر حذر باش، که بي انصافي با مردم آنان را آواره مي کند و بي عدالتي به قيام مسلمانه وا مي دارد.[  نهج البلاغه ،حکمت 476،  ص 473).

     همان طوريکه از سخنان امام علي (ع) ملاحظه مي شود، وجود حاکمان عادل که هدف اصلي آن احقاق حق مرد ستمديده باشد، يکي از اصول برقراري عدالت در جامعه مي باشد.

4-2- نظارت بر اعمال و رفتار صاحب منصبان در جامعه

     علي (ع) به عنوان امام و رهبر يک نظام سياسي همواره بر اعمال و رفتار حاکمان منصوب خود نظارت داشت و نسبت به حيف و ميل بيت المال و عدم برقراري عدالت در جامعه به شدت از خود عکس العمل نشان مي داد و حکمرانان را مؤاخذه مي کرد. بنابراين از نظر آن حضرت نظارت بر رفتار و عملکرد مسئولان حکومتي يکي از وظايف رهبران جامعه و از ابزارهاي برقراري عدالت مي باشد. در اين باره در نهج البلاغه نامه هاي زيادي از جانب امام علي (ع) به حاکمان مرقوم شده است:

 علي (ع) در نامه اي به زياد ابن ابيه جانشين فرماندار بصره مي نويسد:

]همانا من به راستي به خدا سوگند مي خورم، اگر به من گزارش کنند که در اموال عمومي خيانت کردي، چنان بر تو سخت گيرم که قادر به تامين معاش عيال خود نيز نباشي.[      (نهج البلاغه، نامه 20 ، ص 499).

 علي (ع) در نامه اي به محمد ابوبکر فرماندار مصر مي نويسد:

]با مردم فروتن باش. نرمخو و مهربان باش ،گشاده رو و خندان باش. در نگاه هايت و در نيم نگاه و خيره شدن به مردم، به تساوي رفتار کن تا بزرگان در ستم کاري تو طمع نکنند، و ناتوان ها در عدالت تو مأيوس نگردند.[ (نهج البلاغه، نامه 27  ص 509).

-        امام علي (ع) به يکي از حکمرانان خود در سال 40 هجري مي نويسد:

] ... به من خبر رسيده که کشت زمين ها را برداشته و آنچه را که مي تواني گرفته و آنچه در اختيار داشتي، به خيانت خورده اي ، پس هر چه زودتر حساب اموال را براي من بفرست و بدان که حسابرسي خداوند از حسابرسي مردم سخت تر است .[(نهج البلاغه، نامه 40،  ص 567).

امام علي (ع) در بخشي از نامه اي که به فرماندار بصره مي نويسد، مي فرمايد:

]... به من خبر رسيده که اموال بيت المال را که سهم بيوه زنان و يتيمان بود به يغما بردي و ... از خدا بترس. اموال آنان را بازگردان و اگر چنين نکني  خدا مرا فرصت دهد، تو را کيفر خواهم داد... . به خدا سوگند اگر حسن و حسين چنان مي کردند که تو انجام دادي از من روي خوش نمي ديدند و به آرزو خود نمي رسيدند تا آنگاه که حق را از آنها بستانم و باطلي که به ستم پديد آمده، نابود سازم.[ (نهج البلاغه، نامه 41  ص 547).

- امام علي (ع) در نامه اي به مصقله بن هبيره شيباني، فرماندار اردشير خّره (فيروز آباد) از شهرهاي فارس ايران در سال 38 هجري مي نويسد:

]... به من گزارش رسيده که تو غنايم مربوط به مسلمانان را که به وسيلة اسلحه و اسب هايشان به دست آمده و خون هايشان در اين راه ريخته شده، در بين افرادي از باديه نشينان قبيله ات  تقسيم کرده اي. اگر اين گزارش صحيح باشد، تو در نزد من خوار خواهي شد و ارزش و مقدرات کم خواهد بود.

آگاه باش، حق مسلماناني که نزد من و پاپيش تو هستند در تقسيم اين اموال مساوي است، بايد همة آنها به نزد من آيند و سهمية خود را از من بگيرند.[( نهج البلاغه، نامه 43،  ص 551).

      چنانکه در نامه هاي امام علي (ع) ملاحظه مي شود، وجود حکمرانان عادل و با تقوا يکي از اصول برپايي عدل و عدالت در جامعه مي باشد و نظارت بر عملکرد آنان در ارتباط با لغزش هاي مادي و دنيوي و در صورت لزوم برکناري آنها به علت خيانت به بيت المال از جمله وظايف رهبر و پيشواي جامعه اسلامي مي باشد.

4-3 حقوق متقابل مردم و حاکمان (عدالتخواه) در جامعه

     احقاق حق مظلومين در جامعه و حمايت مردم از مجريان برقراري عدل و عدالت يکي ديگر از شرايط برقراري عدالت در جامعه مي باشد. بديهي است که هرگاه جامعه از نظر فکري توان پذيرش حق و عدالت را نداشته باشد و رهبران عدالتخواه خود را در مقابل فاسقان پشتيباني نکند، اجراي عدالت در جامعه با شکست مواجه مي شود.

امام علي (ع) در بخشي از خطبه 92 نهج البلاغه ( ص 173) که پس از قتل عثمان و هجوم مردم براي بيعت با وي در سال 35 هجري بيان نمود ، عدم تمايل خود را براي پذيرش خلافت به شرح ذيل مطرح مي نمايد:

[ مرا واگذاريد و ديگري را  به دست آريد. زيرا ما به استقبال حوادث و اموري مي رويم که رنگارنگ و فتنه آميز است و چهره هاي گوناگون دارد و دل ها بر اين بيعت ثابت و عقل ها بر اين پيمان استوار نمي ماند...].

امام علي (ع) در خطبه شقشقيه (خطبه 3،  ص 47) به آشوب طلبي و مقابله ناکثين، قاسطين و مارقين در برابر حکومت عادلانه خود اشاره دارد.

در ارتباط با حقوق متقابل مردم و رهبران، امام علي (ع) در بخشي از در خطبه 216 ( ص 443) نهج البلاغه مي فرمايد:

[... و در ميان حقوق الهي بزرگ ترين حق، حق رهبر بر مردم و حق مردم به رهبر است. مردم اصلاح نمي شوند مگر به اصلاح حاکمان و حاکمان اصلاح نمي شوند مگر به استقامت و پايداري مردم... و آنگاه که مردم حق رهبري را ادا کنند و زمامدار حق مردم را بپردازند، حق در آن جامعه بين آنها عزّت يابد و راه هاي دين پايدار و نشانه هاي عدالت برقرار و سنت (پيامبر) پايدار گردد ، پس روزگار اصلاح شود و مردم در تداوم حکومت اميدوار و دشمن در آرزوهايش مأيوس مي گردد.اما اگر مردم بر حکومت چيره شوند يا زمامدار بر مردم ستم کند، وحدت کلمه از بين مي رود، نشانه هاي ستم آشکار و نيرنگ بازي در دين فراوان مي گردد.]

        بنابراين از ديدگاه امام علي (ع) رعايت حقوق متقابل مردم و دولت امري واجب است. دولت ها وظيفه دارند در قلمرو اختيارات خويش شرايط رشد و تعالي و زمينه تکامل و توازن اجتماعي و دستيابي عادلانه هر کس به حق و حقوقش را فراهم سازند. مردم نيز وظيفه دارند به تعهدات خود در برابر زمامداران وفا کنند، کارهاي جامعه را انجام دهند مسئوليت پذير باشند و براي استواري جامعه از دولت ها و رهبران عدالتخواه حمايت نمايند. افراد بايد بدانند که رفتار فردي داراي بعد اجتماعي است. مجموعه تلاش هاي فردي حرکتي بزرگ و پيوسته پديد مي آورد، سبب به سامان شدن جامعه و احقاق حق همگان خواهد شد [.

 

4-4 لزوم ساده زيستي حاکمان اسلامي

      امام علي (ع) از اشرافيت و زندگي تجملي بيزار است و در جامعه اسلامي كه افرادي فقير دارد، ساده زيستي را از جمله وظايف حاکمان اسلامي مي داند. در نهج البلاغه اين موضوع به حاکمان و فرمانداران توصيه شده است:

-    امام علي (ع) در نامه 3 نهج البلاغه ( ص 481) شريح بن الحارث قاضي (قاضي کوفه) که خانه اي به 80 دينار خريده بود، در ارتباط با سوء استفاده مالي هشدار مي دهد.

در بخشي از نامه مي فرمايد:

[...به من خبر دادند که خانه اي به 80 دينار خريده اي و سندي براي آن نوشته اي و گواهاني آن را امضا کرده اند. اي شريح انديشه کن که آن خانه را با مال ديگران و يا پول حرام نخريده باشي که آنگاه خانه دنيا و آخرت را از دست داده اي [.

-    امام علي (ع) در نامه 45 نهج البلاغه ( ص 553) عثمان بن حنيف انصاري، فرماندار بصره را از اينکه به ميهماني اشراف و ثروتمندان بصره شرکت کرده و در آن غذاهاي رنگارنگ و تجمّلي وجود داشته، مورد سرزنش قرار مي دهد و به وي توصيه مي کند که غذاهايي که حلال و حرام بودنش را نمي داند، دور بيفکند و آنچه را به پاکيزگي و حلال بودنش يقين دارد، مصرف نمايد.

-    امام علي (ع)، در نامه  71(نهج البلاغه  ص 613) به منذر بن جارود عبدي، فرماندار استخر در ايالت فارس،  وي را از زندگاني تجمّلي و هواپرستي منع مي کند و مورد سرزنش قرار مي دهد.

       بنابراين ساده زيستي حاکمان اسلامي و اطلاع از زندگي افراد کم درآمد و فقير نيز يکي از خصوصيات رهبران و مسئولان عادل در جامعه مي باشد و امام علي (ع) رعايت آن را واجب مي داندو معتقد است كه ساده زيستي حاكمان اسلامي زمينه را براي اجراي عدالت و اقامه ان در جامعه اسلامي فراهم مي آورد.

 

5- جمع بندي و نتيجه گيري

       موضوع برقراري عدل و عدالت در جامعه يکي از ارکان دين مقدس اسلام مي باشد، به گونه اي عدل الهي يکي از اصول اعتقادي شيعيان و برخي از فرقه هاي اهل تسنن مانند معتزله مي باشد.

       امام علي (ع) عدل و عدالت را يکي از پايه ها و بنياين هاي قوام هر حکومت مي داند. آن حضرت عدل را زيبايي و جمال حاکمان و معيار سياست مطلوب را رعايت عدالت در جامعه مي پندارد.

امام علي (ع) عدالت را تساوي و برابري حق افراد (در شرايط برابر) تعريف نموده است و معتقد است که بنا بر اصل تساوي افراد در خلقت، آزادي و مساوات يک حق بشري و الهي براي همه مردم است. آن حضرت معتقد است که توزيع اموال بيت المال بايد به صورت عادلانه بين مردم تقسيم شود و هرگز حاضر نبود براي حمايت اشراف و بزرگان قريش و حتي برادرش عقيل (که وضعيت مالي خوبي براي تأمين مايحتاج عيال و فرزندانش نداشت) سهمي بيشتر به آنها اختصاص دهد (نهج البلاغه، خطبه 224،  ص 459 و خطبه 126،  ص 239).

     بنابراين ديدگاه هاي امام علي (ع) دربارة عدل و عدالت و راهکارهاي برقراري آن، انديشه اي جاودانه و ابدي و الگويي منحصر به فرد براي هر حكومت اسلامي است و به مرور زمان نه تنها سست و کم اهميت نگشته بلکه پس از گذشت قرن ها، مشتاقان و شيفتگان( مسلمان و غير مسلمان) بسياري پيدا کرده است.لذا در نظر گرفتن  اصول عدل و عدالت از ديدگاه امام علي(ع)مي تواند الگو و ضابطه مناسبي براي بر پايي هر حكومت اسلامي باشد و از مسئولين كشور اسلامي ما انتظار مي رود كه هر چه بيشتر در اقامه قسط و عدل علوي اقدام نمايند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست منابع و مأخذ

-        آمدي تميمي، عبدالواحد (1377) . غرر الحكم و دررالکلم. ترجمه انصاري. محمد علي جلد اول و دوم. تهران. انتشارات آرمان.

-        امامي، محمد جعفر و آشتياني، محمد رضا (1378). نهج البلاغه. جلد اول و دوم و سوم. چاپ يازدهم. قم: مدرسه امام علي بن ابيطالب.

-    پاشاپسندي، حسينعلي (1379). امام علي (ع) و عدالت. مجموعه مقالات نخستين جشنواره نهج البلاغه دانشگاهيان سراسر کشور. تهران. کميته علمي نخستين جشنواره دانشگاهيان سراسر کشور.

-        دشتي، محمد (1379). ترجمه نهج البلاغه. چاپ هفتم. قم :نشر مشرق.

-        حکيمي، محمد (1381). زمينه ها و موانع تحقق عدالت اقتصادي. تهران: مؤسسه فرهنگي دانش و انديشه معاصر.

-        كرمي،محمد مهدي،پورمند،محمد(1383).مباني فقهي اقتصاد اسلامي.تهران:انتشارات سمت.

-        صدري، افشار، غلامحسين و همکاران(1381). فرهنگ معاصر فارسي چاپ سوم. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.

-        مجلسي، محمد باقر (1373). بحارالانوار. جلد 78. تهران. انتشارات کتابچي.

-        مطهري، مرتضي (1372). سيري در نهج البلاغه، چاپ نهم. تهران: انتشارات صدرا.

-    مولانا، حميد (1380). ابعاد عدالت اجتماعي از ديدگاه امام علي (ع). کنگره بين المللي امام علي (ع). جلد اول تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي.

1 – منظور كتاب غررالحكم و دررالكلم عبدالواحد آمدي تميمي است.


موضوعات مرتبط: عمومی، روش تحقیق، مقالات، نکات مدیریتی
[ سه شنبه هفدهم مرداد 1391 ] [ 12:40 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

ده اشتباه معلمان در تدريس

دوري از ده اشتباه معلمان در تدريس

تاکنون‏ پژوهش‏هاي ‏بي‏شماري درزمينه‏ي فعاليت‏هاي آموزشي اثر‏بخش در کلاس درس انجام شده است. به‏طوري که نتايج اين پژوهش‏ها رهنمودهاي مفيدي را براي بهبود فعاليت‏هاي معلم در کلاس درس به همراه داشته است. بر اين اساس در اين مقاله، به ده اشتباهي پرداخته شده است که معلمان در کلاس درس بايد از آن‏ها دوري کنند.

معلمان همواره مي‏خواهند در کلاس نقش مثبتي داشته‏ باشند و اگر مراقب نباشند، نمي‏توانند اين مأموريت خطير را به خوبي به انجام برسانند. آيا تاکنون به عوامل زير که مخل تدريس هستند، توجه کرده‏ايد؟

1.‏ دوستي بيش از اندازه با دانش‏آموزان

اغلب معلمان کم‏تجربه مي‏خواهند بچه‏ها آن‏ها را از همه بيشتر دوست داشته باشند، درحالي که اين کار اشتباه است. اگر شما مرتکب چنين اشتباهي شويد، کنترل‏کلاس از دستتان خارج مي‏شود و اين به آموزش بچه‏ها لطمه خواهد زد. به جاي آن، به دنبال احترام گذاشتن به دانش‏آموزان، تحسين و تقدير آن‏ها باشيد. در اين صورت به يکباره خواهيد ديد، وقتي جدي و منصف هستيد، دانش‏آموزان به شما بيشتر علاقه پيدا خواهند کرد و اين نشان مي‏دهد که در مسير صحيحي قرار گرفته‏ايد.

2. آسان‏گيري در نظم و انضباط

به دلايل گوناگون، معلمان در آغاز سال در مورد انضباط سخت‏گيري کم‏تري دارند و يا اصلا"سخت‏گيري نمي‏کنند. حتما"اين جمله را شنيده‏ايد که «تا شب عيد لبخند خود را به دانش‏آموزان نشان ندهيد.» شايد اين جمله‏اي سخت‏گيرانه باشد، اما واقعيت اين است که «بايد از ابتدا نظم و انضباط داشته باشيد تا هر چه به جلو مي‏رويد، در اجراي قوانين راحت‏تر باشيد.» اما قبل از هر چيز، انعطاف‏پذير بودن خود را نشان دهيد.

 

3. سازمان‏دهي نکردن کارها از ابتدا

تا يک سال کامل تدريس نکرده‏ايد، نمي‏توانيد حدس بزنيد در کلاس چه‏ مقدار برگه‏ي تکليف جمع خواهد شد. پس از يک هفته تدريس، متحير به انبوهي از برگه‏ها نگاه خواهيد کرد که بايد به وسيله‏ي شما تصحيح شوند. از روز اول مي‏توانيد با يک برنامه‏ي سازمان‏دهي شده، از انبوه شدن برگه‏هاي دردسرساز جلوگيري کنيد. فايل کردن و قفسه‏بندي کردن، کمک بسيار مؤثري است. منظم باشيد و بدون فوت وقت، هر برگه‏اي را که به دست شما مي‏رسد، همان‏ لحظه در جاي خود قرار دهيد. به‏يادداشته باشيد، ميز مرتب در تمرکز ذهن مؤثر است.

 

4. ارتباط اندک با والدين و استفاده نکردن از نقش آن‏ها

در نگاه اول، مشورت کردن با اوليا نوعي تهديد به‏نظر مي‏آيد. در حالي که اين کار، گنجينه‏ي گران‏بهايي را در اختيارتان قرار مي‏دهد. براي جلوگيري از ابهامات و جبهه‏گيري، همکاري با اوليا را امتحان کنيد. همکاري اوليا با کلاس، باعث آسان‏ترشدن کارتان خواهد شد. آن‏ها با شرکت‏ داوطلبانه در کلاس يا پي‏گيري برنامه‏ي رفتاري درخانه، با شما همکاري خواهند کرد.

 

5. شرکت در بحث‏هاي بيهوده

اين دامي است که معلمان باتجربه هم، مانند معلمان کم‏تجربه در آن گرفتار مي‏شوند. در محيط مدرسه نيز مانند همه‏ي محيط‏هاي کاري، جدال، لجاجت و بدجوابي وجود دارد. با گوش دادن به بدگويي درباره‏ي موضوعي که از آن خبر داريد، خود را در موقعيت خطرناکي قرار مي‏دهيد. با اين کار، در يک طرف دعوا قرار خواهيد گرفت و خود را بين دو دسته‏ي دعوا غوطه‏ور خواهيد کرد. در حالي‏که چيزي عايد شما نخواهد شد. بهتر است رابطه‏ي خود با همکاران را در حالت دوستانه و بي‏طرفانه حفظ و روي کار بادانش‏آموزان تمرکز کنيد. از جروبحث بپرهيزيد و به پيشرفت در آموزش بپردازيد.

 

6. ارتباط نداشتن با همکاران

گفتيم که از شرکت در بحث‏هاي بيهوده بپرهيزيد، اما نه به قيمت تنها ماندن در محيط کلاس خود. با خوردن غذا در جمع همکاران و مشارکت در کارهاي مدرسه و مشورت با کارکنان، در کمک به همکاران و کمک‏گرفتن از آن‏ها در فعاليت‏هاي جمعي شرکت کنيد. هيچ‏وقت نمي‏دانيد چه‏ موقع به کمک همکاران احتياج پيدا خواهيد کرد و اگر مدت‏ها از جمع کناره‏گيري کنيد، بعد از آن، کمک گرفتن از آن‏ها کار بسيار سختي خواهد بود.

 

7. زياد کار کردن و خسته شدن

با جديت کار کنيد، مؤثر و مسئوليت‏پذير باشيد، اما به موقع به خانه برويد و اوقاتي را به استراحت و تجديد قوا اختصاص دهيد. به‏طور کلي، اجازه ندهيد مسائل کلاس به آسايش شما و احساس لذت از زندگي در خارج از کلاس، لطمه بزند. نشاط خود را حفظ کنيد که دانش‏آموزان به معلم با نشاط بيشتر نياز دارند.

 

8. کمک خواستن

شغل معلمي به مهارت‏هاي والاي انساني نياز دارد. اغلب ما مي‏کوشيم هر مشکلي را از سر راه برداريم، اما اين نمي‏تواند به يک قاعده تبديل شود. نترسيد از اين که آسيب‏پذير به نظر بياييد. آگاهانه اشتباهات را بپذيريد و از همکاران خود کمک بخواهيد. با نگاهي به اطراف، صدها سال تجربه را نزد همکاران پيدا خواهيد کرد. اغلب آن‏ها در راهنمايي کردن و اختصاص وقت به شما، سخاوتمند هستند. در اين هنگام خواهيد ديد، آن‏قدر که فکر مي‏کرديد، تنهانيستيد.

 

9. رويا‏پردازي و نااميدي زودرس

معلمان تازه‏کار بايد مراقب باشند که‏در اين دام‏ گير نيفتند. جوانان‏ وارد اين حرفه مي‏شوند، چون آرمان‏گرا، خوش‏بين و آماده‏ي تغيير و تحول سريع هستند. اين خيلي خوب است، چون دانش‏آموزان و همکارانتان به اين انرژي تازه و به فکر خلاق احتياج دارند. اما وارد دنياي خيال نشويد که ممکن است نتيجه‏ي آن نااميدي و سرخوردگي باشد.

 

10. به خود سخت گرفتن

شغل معلمي به اندازه‏ي کافي سخت هست. بنابراين، ذهن خود را مشغول اشتباهات، کوتاهي‏ها و لغزش‏ها نکنيد. هيچ‏کس کامل نيست. حتي معلمان باتجربه و موفق هم گاهي اوقات تصميمات اشتباهي مي‏گيرند. اشتباهات رخ داده را فراموش کنيد، خود را سرزنش نکنيد و قدرت ذهني‏تان را براي زمان آينده که به آن نياز داريد، نگه داريد. به خود سخت نگيريد و با دانش ‏آموزاني که مشکل دارند، ياري و هم‏دردي کنيد.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1391 ] [ 22:0 ] [ بهروز علمی مریان ]
 


نکاتي درباره بهداشت رواني در ايام امتحانات

امتحان و سلامت روان دانش‌آموزان

 

ايام برگزاري امتحانات و حتي مدتي قبل از آن، شور و هيجان خاصي جوانان و نوجوان را فرا مي‌گيرد. همين موضوع گاهي موجب تغييراتي در تغذيه، خواب و بهداشت آنها مي‌شود. نگراني‌هاي دانش‌آموزان در ايام امتحانات، گاهي با فشار خانواده‌ها بيشتر مي‌شود، در حالي که بايد با اين مساله خيلي عاقلانه و منطقي برخورد کرد.
دانش‌آموز بايد در طول سال، درس بخواند تا در ايام نزديک به امتحان، مجبور نشود با بي‌خوابي و نگراني و در شرايط روحي نامطلوب بيش از حد توان خود فعاليت کند. اگر توجه داشته باشيم که استعداد همه افراد يکسان نيست، دانش‌آموز را به علت آنکه نمره امتحاني‌اش از نمره دانش‌آموز ديگري کمتر شده، ملامت نخواهيم کرد بلکه بر عکس به خاطر وظيفه شناسي او براي درس خواندن و انجام تکاليفش احساس رضايت و امتنان خواهيم داشت. هر امتحان، در واقع آزموني است که به صورت مسابقه برگزار مي‌شود. بنابراين موفقيت در کنکور يا ساير امتحانات فقط به ميزان فعاليت داوطلب ارتباط ندارد بلکه به فعاليت داوطلبان ديگر و استعدادهاي آنها نيز ارتباط دارد. بنابراين به هيچ عنوان منطقي نيست که خانواده‌ها روي فرزندان خود فشار روحي بي‌جا وارد کنند و آنها را گرفتار نگراني‌هاي مضاعف و آزاردهنده نمايند. به طور خلاصه وظيفه دانش‌آموز يا داوطلب کنکور، درس خواندن، تلاش کردن و جديت است؛ اما اگر وظيفه خود را به خوبي انجام داده ولي نتيجه امتحان باب ميل او نيست، نبايد اين موضوع وسيله‌اي براي سرزنش او قرار گيرد. از طرف ديگر اين سوال براي آنها و خانواده‌هايشان مطرح مي‌شود که مناسب‌ترين و بهترين شيوه برخورد با آنان چگونه است؟ در اينجا به صورت مختصر، اما کاربردي مطالبي را بيان مي‌کنيم که هم براي خانواده‌ها و هم براي فرزندان آنها مفيد خواهد بود.
فشارهاي عصبي موجب بروز استرس شده و نتايج بسيار منفي از جمله آثار فيزيولوژيکي مانند حساسيت به بيماري‌هاي معمولي، بيماري‌هاي قلبي و زخم معده، آثار رواني مانند محروميت و تهاجم، اضطراب، افسردگي، فرسودگي و پريشاني، آثار شناختي مانند تقليل نيروي تمرکز، حافظه ضعيف و اغتشاش فکري و آثار رفتاري مانند انجام کار نامناسب و غيبت را موجب مي‌شوند.
براي مقابله با استرس و اضطراب در ايام امتحان و آزمون بايد نکاتي را مورد توجه قرار داد که شامل اقدامات کوتاه مدت و بلند مدت است.
اقدامات کوتاه‌مدت در مقابله با استرس
اين اقدامات شامل برخورد مقطعي با مسايل و فشارهاي ناشي از امتحانات به شرح زير است.
 برنامه‌ريزي تحصيلي: اين مورد از مهم‌ترين عوامل تخفيف فشار عصبي است. چنانچه برنامه‌ريزي بلندمدت با دقت و به نحو سنجيده انجام شود، بدون ترديد برنامه‌هاي ميان مدت و کوتاه مدت در مسير مطلوب حرکت خواهند کرد. برعکس اگر برنامه‌ريزي بلندمدت به طور صحيح انجام نشود کليه برنامه‌هاي ميان مدت و کوتاه مدت دچار اغتشاش شده و نتيجه مسلم آن بروز استرس شديد در دانشجو است.
 مديريت زمان: در اين رابطه بايد گفت که انسان به‌طور کلي داراي يک محدوديت زماني 24 ساعته است که هر شخصي آن را به نحوي مي‌گذارند. بدون ترديد اگر برنامه‌ريزي زماني درستي وجود داشته باشد و هر چيزي در جاي خود انجام  شود، اختلاط و تداخل مسايل در اداره يا امور زندگي و تحصيلي به وجود نخواهد آمد و از بروز هرج و مرج در کارها جلوگيري خواهد شد. با اجراي مديريت زمان علاوه بر اينکه «برنامه‌هاي پرشتاب» از بين خواهند رفت، هرگونه کار و برنامه‌اي در آرامش کامل اجرا خواهد شد.
 تغذيه صحيح و ورزش: آنچه که در فصل امتحانات براي طبقه در حال تحصيل بسيار مورد تاکيد قرار دارد، تغذيه صحيح و ورزش کردن است. افرادي که ورزش مي‌کنند در بالا بردن آستانه تحمل فشار عصبي خود موفق هستند و اين کار بايد طبق برنامه و به طور مرتب انجام شود تا بتوان با دفع سموم بدن به تعادل و آرامش رسيد.
 تمدد اعصاب و مراقبه: آموزش تمدد اعصاب يا آرميدگي و يا‌ آرام‌بخشي عضلاني و مراقبه و تمرکز، تکنيک‌هاي بسيار مفيدي براي جايگزين کردن هيجانات عصبي و تنشي و احساسات با وضعيت آرام و ملايم هستند که بايد به وسيله متخصصان و با شيوه‌هاي اصولي و صحيح به کار گرفته شوند تا آثار خود را ظاهر سازند.
 تغيير تدريجي عکس‌العمل‌هاي رفتاري شناختي به فشار عصبي: اين روش بر اين نکته تاکيد دارد که وقتي نمي‌توانيم دنياي اطراف خود را عوض کنيم، لااقل مي‌توانيم عکس‌العمل‌هاي خود را تغيير داده و آنها را  اصلاح کنيم و توانايي خود را در برخورد با فشارعصبي افزايش دهيم. در فصل امتحانات، ايجاد جو ساکت و آرام اهميت دارد و در عوض از شرکت در مهماني‌ها و ديدن و شنيدن برنامه‌هاي تلويزيوني و راديويي- که از عوامل تخريب آرامش دانش‌آموز هستند- بايد تا حد امکان پرهيز کرد. حالات رفتاري مناسب والدين موجب مي‌شود که فرزندان در حال تحصيل آنها در فصل امتحانات از آسودگي فکري بيشتري برخوردار شوند.
اقدامات بلندمدت در مقابله با استرس
رعايت اقدامات کوتاه مدت اگر چه براي دانشجويان و دانش‌آموزان به ويژه هنگام فصل امتحانات ضروري و لازم است ولي کافي نيست زيرا تاثير آن موقتي است و جنبه مسکن دارد، فردي که دچار حمله استرس شده براي نجات خود به هر توصيه‌اي عمل‌ مي‌کند. او داروهاي گوناگون مصرف مي‌کند، به ورزش و تفريح مي‌پردازد، کتاب‌هاي متعدد در اين زمينه مطالعه مي‌کند، به کلاس‌هاي «يوگا» و «مديتيشن و مراقبه» مي‌رود. مفتون آگهي‌هاي پرزرق و برق اين گونه کلاس‌ها که بيشتر از شرايطي عصبي فرد استفاده تجاري و در واقع سوءاستفاده انساني مي‌کنند، مي‌شود و پس از مدت‌ها تلاش متوجه مي‌شود که در نقطه شروع قرار دارد و ريشه استرس خشک نشده است و از مخمصه بيرون نيامده است. براي برخورد ريشه‌اي با معضل استرس راه‌هاي زير توصيه شده است.
 تقويت مباني ديني: دورکيم مي‌گويد: «انسان موجودي دين‌ورز است و انسان دين‌ورز قدمتي بيشتر از انسان هوش‌ورز دارد». تحقيقات ثابت کرده که ايمان راسخ و داشتن اعتقادات ديني در حفاظت فرد در مقابل تنش‌ها و وسوسه‌هاي شيطاني بيشترين تاثير را دارد. امروزه پزشکان براي معالجه بيماران روان‌نژند و روان‌پريش، تلاش در جهت استحکام استوانه‌هاي ديني فرد را در مرحله اول اهميت قرار مي‌دهند و به کار بردن دارو را به  عنوان روشي مکمل مي‌دانند که به بيمار کمکي سطحي و موقتي مي‌کند. اجرا کردن دستورات الهي و سنت‌هاي نبوي در دفع فشار عصبي اهميتي به سزا دارد به طوري که فرد در برابر شديدترين ضربات عصبي چون درخت تناوري استوار مي‌ايستد. خدامحوري به جاي خود محوري، تقويت ايمان و تلقين اين موضوع که «... انسان خسران‌پذير است مگر اينکه ايمان، عمل صالح و کشف سنت‌هاي الهي و در نهايت صبر چون او را از گزند بليات و نوسانات روحي حفظ نمايد...» (سوره والعصر).
 معتدل بودن: به عقيده فردريک پرلز انسان معتدل، انسان اين مکان و اين زمان است. به عقيده او انسان با احساس ايمني در لحظه هستي زندگي مي‌کند و در مي‌يابد که تنها واقعيت همين لحظه است و نيازي به نگريستن به پس و پيش ندارد. انسان معتدل زنداني رويدادها و اوهام نيست، بلکه نقاط ضعف و قدرتش را مي‌شناسد و مي‌پذيرد.
 خروج از محدوديت: نفي هميشگي استرس امکان ندارد مگر اينکه فرد از محدوديت‌هاي خود بيرون آيد. اين محدوديت‌ها مي‌توانند شامل بينش‌هاي محدود، خودخواهي‌ها، رقابت‌هاي مادي بي‌مورد و ستيز مداوم با خود و اطرفيان باشد. با خروج از محدوديت، فرد در مدار ديگري قرار مي‌گيرد و عرفان و مسايل عرفاني را مورد توجه قرار مي‌دهد. آميختن باعرفان اسلامي و آنچه در دين اسلام آمده از جمله دستورات زندگي و شيوه‌هاي رفتاري موثرترين عوامل دفع‌کننده استرس هستند و انسان را روئين روان مي‌سازند.

منبع :   http://www.salamatiran.com


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، خانواده وزندگی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1391 ] [ 16:24 ] [ بهروز علمی مریان ]

نکته های کاربردی برای معلّمان و دبیران در اولین جلسه ی  شروع سال تحصیلی یا ترم

هرمعلمی ،در هرپایه ودوره تحصیلی ،در اولین جلسه ی در شروع ترم یا سال تحصیلی ، موارد زیر را در سه محور برای فرگیرانش مشخص کند وروی تابلو بنویسد :

1-معرفی معلم    2-معرفی درس     3- معرفی فراگیران

 *نام وعنوان درس :معلّم نام وعنوان درس را برای فراگیران روی تابلو بنویسد.

*نام ومشخصات معلّم:معلّم نام ونام خانوادگی خود را روی تابلو بنویسد.همچنین تجارب وسوابق تدریس ،فعالیت های علمی ومدارک تحصیلات خود را برای فراگیران بیان کند.

*تعداد واحد درس[1]:معلّم تعدادونوع واحد دس (تیوری عملی)را مشخص کند.

[2]:معلّم روزها وساعات تشکیل کلاس را بنویسد. روز و ساعات تشکیل کلاس و درس *

* هدف درس:معلّم اهداف درس را برای فراگیران مشخص وروشن کند. به عنوان نمونه

-چرا درس ادبیات فارسی را می خوانیم؟

-یادگیری این درس چه آثار و فوایدی دارد؟

-کاربرد این در در زندگی چیست؟

پاسخ به این سوالات اهداف درس را تبیین می کند.

هر قدر اهداف درس برای فراگیران بیشتر مشخص شود،انگیزه ی آنان برای یاد گیری ومطالعه آن درس بیشتر خواهد شد. در ضمن به معلّمان توصیه می شود هر از گاهی ،اهداف درس را برای فراگیران یاد آوری ومرور کنند.

* ارزش واهمیّت درس:معلّم ارزش وفواید درس را برای فراگیران توضیح دهد .وی با بیان این موضوع در فراگیران علاقه ورغبت ایجاد می کند.

 *روش تدریس:معلّم شیوه ها یا الگوهای تدریس خود را برای یک دوره ی تحصیلی تبیین کند. مثلاً الگوهای فراگیر محوری[3] یا معلم محوری[4] .

*شیوه ارزشیابی: معلّم نوع شیوه ارزشیابی خود را ،برای جلسات ترم یا سال تحصیلی ،مشخص کند.به عنوان نمونه:شیوه ی ارزشیابی «فرایند مدار[5] »یا«نتیجه مدار[6]» همچنین میزان نمره گذاری برای هر یک از فعالیتها ی فراگیران را روشن کند.

*منبع یا منابع درس:معلّم منبع اصلی ومنابع فرعی مربوط به درس خود را معرفی کند[7]

*سر فصل های درس:معلّم محورها وسر فصل های اصلی واحد درس را مشخص کند.

*معرفی فراگیران:معلّم از فراگیران بخواهد تا هر کدام از آنان ،خود را معرفی کنند. در صورتی که معلم به اطلاعات دیگری مانند معدل سال گذشته ،شغل پدر یا مادر،دروسی که فراگیران در آن قوی یا ضعیف هستند .نیاز داشته باشد،توصیه می شود این دسته از اطلاعات به صورت نوشته از فراگیران خواسته شود تا شخصیت آنان مخدوش نگردد.این موضوع در دوره های راهنمایی ومتوسطه از اهمیت بیشتری بر خوردار است.

نمونه ای از معرفی درس

*نام معلم:                    *نام درس:            *تعداد واحد:       *نوع واحد:     *روز وساعات کلاس:        *هدف درس      *ارزش درس:       *روش تدریس:           *انتظارات از فراگیران:    *شیوه ارزشیابی: *منبع (منابع) درس:   *سر فصل های درس:          *معرفی فراگیران:



[1] -بدیهی است این مورد برای دوره های ابتدایی وراهنمایی معنا ندارد.

[2] -بیان«نام درس- تعداد واحد-روز وساعات تشکیل درس»برای فراگیران بیشتر جنبه ی یاد آوری دارد به خصوص که بعضی از آنان تا پایان ترم از این مشخصات اطلاع دقیقی ندارند.

[3] -Learner-centered

[4] -Techer- centered

[5] -ارزشیابی فرایند مدار عبارتست از ارزش یابی از کلیه ی فعالیت های فردی یا گروهی فراگیران از ابتدا یا انتهای جلسه ی درس یا یک دوره تحصیلی.                                                                                                              detneirO-rocessP

[6] -ارزشیابی نتیجه مدار عبارت است از ارزشیابی از فراگیران در هنگام امتحانات میان ترم یا پایان ترم detneirO- roductP

[7] -معلّم هر از گاهی منابع فرعی را همراه خود به کلاس برده ودر معرض مشاهده ی فراگیران قرار دهد وبه آنان فرصت دهد تا کتاب ها را دست به دست در بین خود بگردانند.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، مقالات، معرفی کتاب، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ یکشنبه بیست و چهارم اردیبهشت 1391 ] [ 15:54 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

شناسایی به کمک امواج رادیویی(آر اف آی دی)

استاد راهنما:

نام محقق:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده.....

 

مطالب این بحث در مورد سیستم شناسایی به کمک امواج رادیویی می باشد.سیستم شناسایی به کمک امواج رادیویی(آر اف آی دی) یک سیستم شناسایی خودکار است که بر اساس تبادل اطلاعات  بین تراشه ها وکد خوان ها کار میکنند . اطلاعات با شماره مشخصی روی تراشه ها ذخیره  میشوند واین اطلاعات توسط امواج رادیویی به کد خوان ها مخابره می شوند.به دلیل افزایش سرعت وکاهش خطاها   در صنایع مختلف کاربرد گسترده ای دارند که  تجهیزات آن با توجه به نوع کاربرد آن و نیز شرایط فیزیکی محیطی که این سیستم استفاده میشود در ابعاد و اندازه های مختلف ساخته می شوند .اما این فناوری به این صورت نیست که فقط دارای مزایا باشد بلکه مشکلاتی نیز دارا می باشند که از جمله مهم ترین  آن گران قیمت بودن اینفناوری است.

 

 

 

کلمات کلیدی:آر اف آی دی ،کد خوان ،تراشه، تگ،

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب.............................................................................................................................صفحه

فصل اول..............................................................................................................................................8

مقدمه...................................................................................................................................................9

تاریخچه..............................................................................................................................................10

فصل دوم.............................................................................................................................................11

مقدمه.................................................................................................................................................12

تعریف آراف آی دی..... .....................................................................................................................13

تجهیزات مورد نیاز برای آر اف آی دی.............................................................................................13

نمونه ای از انواع آر اف آی دی ........................................................................................................15

تگ چیست؟......................................................................................................................................16

کدخوان چیست؟..............................................................................................................................17

نتیجه گیری.......................................................................................................................................17

فصل سوم...........................................................................................................................................18

مقدمه.................................................................................................................................................19

توضیح کاربردهای آر اف آی دی......................................................................................................20

 

 

فهرست مطالب...........................................................................................................................صفحه

کاربرد آر اف آی دی در کنترل بار مسافران.....................................................................................21

کاربرد آر اف آی دی در کنترل ورود و خروج وسایط نقلیه............................................................22

کاربردآر اف آی دی در مدیریت کتابخانه ها وکتاب ها...................................................................23

کاربرد آر اف آی دی در پزشکی......................................................................................... ............23

کاربرد آر اف آی دی در گذرنامه ها..................................................................................................23

کاربردآر اف آی دی در آینده...........................................................................................................23

نتیجه گیری.......................................................................................................................................25

فصل چهارم.......................................................................................................................................26

 مقدمه...............................................................................................................................................27

مزایای استفاده ازآر اف آی دی........................................................................................................27

مشکلات استفاده ازآر اف آی دی....................................................................................................28

نتیجه گیری...................................................................................................................28

 

فصل پنجم........................................................................................................................................29

جمع بندی ونتیجه گیری..................................................................................................................30

فهرست مطالب.............................................................................................................................صفحه

فهرست کلمات انگلیسی..................................................................................................................32

فهرست کلمات انگلیسی..................................................................................................................33

فهرست کلمات انگلیسی..................................................................................................................34

فهرست اصطلاحات انگلیسی..........................................................................................................34

فهرست کلمات اختصاری................................................................................................................34

منابع و مراجع...................................................................................................................................35

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست شکل ها......................................................................................................صفحه

شکل1-1.............................................................................................................................................13

شکل 2-1..........................................................................................................................................13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول:

 

 

 

مقدمه

 

 

 

فصل اول ...

مقدمه.....

با رشد تکنولوژی ها و ترکیب آنها با یکدیگر، امروزه شاهد ابداعات مختلف در ابزار های سنتی و دیجیتال هستیم. اما این ترکیبات تا چه حد می توانند به یکدیگر کمک کنند تا استفاده کنندگان آنها با راحتی، اطمینان، امنیت و آسودگی خاطر همراه باشند مسأله ای است که بسیاری از کارشناسان را نگران ساخته است. در دنیای مهیج امروز با توجه به اتلاف وقت در هر عملکردی همه سازمان ها وجوامع به دنبال کاهش زمان انجام کارها هستند. به طور کلی يكي از مهمترين نيازهاي يک سيستم مديريتی برای دستيابی به اهداف تعيين شده سازماني، عملکرد موثر و کارآمد و بهبود و پيشبرد فرآيندها، بهره گيری از ابزارهای توانمند و حتی هوشمند در جمع آوری دقيق و کامل داده‌ها و پردازش، دسته بندی و هدايت آن‌ها و فراهم نمودن يک منبع يکپارچه و معتبر اطلاعاتی در محدوده کاری و تحت پوشش است.

سيستم‌های مديريت منابع انسانی، حقوق و دستمزد، ارتباط با مشتريان، فروش، تامين کالا و ارائه خدمات و يا ابزارهای مشابه، بدون دراختيار داشتن اطلاعات بروز و گاهی لحظه‌ای از پرسنل، مراجعين، محصولات، وضعيت فرآيندها و نحوه عملکرد نمی‌توانند وظايف خود را بدرستی انجام دهند.برای انجام این کارها ما نیازمند به سیستم خودکاری هستیم که این  فرآیند ها  را در کمترین زمان و با کمترین خطا اجرا کند،به همین دلیل سیستم های شناسایی خودکار به وجود آمدند هر یک از این سیستم ها با توجه به ساختارشان به گونه ای خاص عمل می کنند و انواع متفاوتی دارند،سیستم شناسایی که در این بحث به آن می پردازیم سیستم شناسایی خودکاری است که به کمک امواج رادیویی (Radio frequency Identification)کار می کند که در اینجا به اختصارRFID (آراف آی دی)  می گوییم.

 

تاریخچه...

تصور بسیاری از افراد این است که آر اف آی دی یک فناوری نوظهور و نوپا است. علت این تصور نادرست این است که فناوری آر اف آی دی به تازگی توسعه داده شده است. آر اف آی دی از دهه ۷۰ میلادی وجود تجاری داشته اما به دلیل هزینه بالایش در پیاده‌سازی تاکنون گسترش چندانی پیدا نکرده است. اکنون با پیشرفت فناوری در زمینه سیستم‌های اطلاعاتی، ظهور ریزپردازنده‌های قدرتمند و نسبتا ارزان و ... می‌توان با هزینه‌های کم‌تری آر اف آی دی را پیاده‌سازی کرد و چون دنیای تجاری امروزی نیاز حیاتی‌تری نیز به این‌گونه سیستم‌ها دارد، می‌توان آن را راحت‌تر در حوزه تجارت گسترش داد.

اگر به مفهوم آر اف آی دی دقت کنیم، می‌توان ادعا کرد که از زمان جنگ جهانی دوم این فناوری حضور داشته است. سیستم مشابهی در آن زمان برای شناسایی هواپیماهای خودی و تفکیک آنها از هواپیماهای دشمن توسط انگلیسی‌ها ساخته شده بود که IFF نام داشت. IFF اختصار عبارت Identify Friend or Foe به مفهوم تشخیص دوست از دشمن است و مکانیزم آن نیز شبیه آر اف آی دی است.

در سال ۱۹۴۵ میلادی نیز فردی به نام لئون ترمین دستگاهی جاسوسی اختراع کرد که فناوری آن مشابهآر اف آی دی است.
و در نهایت اینکه آر اف آی دی شکل امروزی توسط مخترعی به نام ماریو کاردلو ساخته شد که به علت گرانی بسیارش تا سال ۱۹۷۰ استفاده‌ای از آن در تجارت نشد.
اساس شکل‌گیری آر اف آی دی به کشف انرژی الکترومغناطیس توسط فارادی در سال ۱۸۴۶ برمی‌گردد. راداری که در سال ۱۹۳۵ ساخته شد نیز می‌تواند یک آر اف آی دی مقدماتی باشد. کاربرد آر اف آی دی برای شناسایی حیوانات نیز در سال ۱۹۷۹ آغاز شد. در حدود سال ۱۹۸۷ نیز کار جمع‌آوری عوارض خودروهای ایالات متحده توسط این فناوری آغاز شد و از سال ۱۹۹۴ به بعد نیز کل خودروهای این کشور با استفاده از فناوری آر اف آی دی شناسایی می‌شود. بیش‌ترین استفاده از آراف آی دی از سال ۲۰۰۰ به بعد انجام شده است، مثلا در سال ۲۰۰۳ شناسایی کانتینرها در جنگ آمریکا و متحدان علیه عراق به کمک آر اف آی دی انجام می‌شد

 

فصل دوم:

 

 

 

آر اف آی دی چیست؟

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم...

2-1-آر اف آی دی چیست ؟

مقدمه.....

سرعت پیشرفت فناوری هر روز بیش‌تر از روز قبل می‌شود و این سرعت، گاهی چنان است که ما نیز از آن عقب می‌مانیم و هنوز با کاربری فناوری جدیدی خوب آشنا نشده‌ایم که با فناوری جدیدتری روبه‌رو می‌شویم. در عصر سرعت، انسان به محصولات و فناوری‌هایی نیاز دارد که او را در انجام کارهایش با دقت و سرعت و بهره‌وری بیش‌تری یاری کنند و  به همین علت در بسیاری از کارها به جای  به کارگیری افراد از سیستمهای خودکار استفاده می کنند تا خطاها کاهش یابند و سریع تر انجام  شود . این سیستم های خودکار که قادر به شناسایی و تشخیص  اطلاعات افراد و کالاها هستند سیستم شناسایی خودکار   یاIdentification  System)) ) گفته می شود.

به طور کلی شناسایی خودکار و نگهداری داده ها روشی است که طی آن چه سخت افزار و چه نرم افزار قادر به شناسایی  و تشخیص اطلاعات  افراد و کالا ها  بدون کمک گرفتن از افراد می باشند. بارکد ها،کدهای دو بعدی ، سیستم های انگشت نگاری، سیستم های  شناسایی  به وسیله قرنیه چشم، سیستم های شناسایی به کمک امواج رادیویی و...از جمله این راه کارها در این  مقال می باشند.. یکی از جدیدترینمباحث مورد توجه دانشمندان جهت شناسايی افراد يا كالاها استفاده از سيستم شناسايی با استفاده از فركانس راديويی ياآر اف آی دیميباشد.

 

 

 

 

تعریف آر اف آی دی….


آر اف آی دیكه مخفف سه واژه Radio Frequency Identification است؛ امروزه توسط فروشگاه های زنجيره ای بزرگی چون "وال مارت" و "مک دونالد" و نيز سازمانهای مهمی چون "وزارت دفاع ايالت متحده آمريكا" استفاده شده و امتحان خود را به خوبی پس داده است.
برای آشنایی با این فناوری می توان با این مثال آغاز کرد  تصور کنید وارد یک فروشگاه زنجیره ای شده اید و اقلام مورد نیاز خود را وارد یک چرخ دستی قرار می دهید . صندوق دار با استفاده از بار کد باید تمام اقلام را از داخل سبد برداشته و اطلات آن را توسط بارکدخوان(Barcode Reader)یکی یکی به داخل رایانه وارد کند تا فاکتور اقلامی شما صادر گردد.بسیاری از اوقات به دلیل انکه تعداد کالاهای خریداری  شده  بسیار زیاد می باشد؛صف های طولانی  در فرو شگاه ها تشکیل خواهد شد،علاوه بر این گاهی اوقات نیز مخدوش شدن علائم بارکد، از خواندن اطلاعات جلوگیری می کند،که این خود موجب مشکلات بیشتری  می شود.با این فن آوری جدید یعنی آر اف آی دی شما سبد کالای خود را برمی دارید و بدون اینکه مجبور باشید  اقلام خریداری شده را به صندوق دار یا نگهبان نشان دهید،از در خارج می شوید.چرا؟...  

چون برچسب های روی کالا دیگر بارکد نیست بلکه از نوع آر اف آی دی می باشد و خودش با فرستادن علائم رادیویی کلیه اطلاعات جاری خود از قبیل  تعداد،قیمت،وزن،....را به کامپیوترهای موجود در درهای ورودی مخابره می کند و این از جمله ی تفاوت آن با بارکدها است. به  دلیل دقت و سرعت بیشتر این فن آوری نسبت به بارکد کاربرد آن بیشتر است.

2-2-تجهیزات مورد نیاز  برای آر اف آی دی....

با توجه به اینکه این فن آوری یک  سیستم شناسایی به وسیله امواج رادیویی است به همین سبب باید اطلاعات مورد نیاز  روی برچسبهایی ذخیره شود . این برچسب های دارای دو بخش تراشه وآنتن هستند و دارای  عملکرد بسیار سادهای می باشند .اطلاعات  مورد نیاز به  فرم اعداد مشخصی به صورت یک و صفر بر روی این تراشه ها ذخیره می شوند تراشه ها اطلاعات را از طریق آنتن منتشر می کنند و حسگرهایی در اطراف قرار دارند، این اطلاعات را دریافت می کنند. از جمله مهمترین  محاسن آن کاهش سرقت یا دزدی و محاسبه سریع تر تعداد کالاها ی موجود  در انبار بدون کمک و نیاز به نیروهای انسانی است. به طور کلی آر اف آی دی یا سیستم  شناسایی با استفاده از فرکانس های رادیویی سامانه ی شناسایی بی سیمی است که قادر  به تبادل داده ها به وسیله ی برقراری اطلاعات بین یک تگ که به یک کالا ، شئ یا ...متصل شده است ویک بازخوان (Reader)می باشد.

اصولآ سامانه های آر اف آی دی از  سیگنال های الکترونیکی و الکترومغناطیسی برای خواندن و نوشتن داده ها بدون تماس بهره گیری می کنند.

تگ ها وسیله ی شناسایی متصل شده به کالایی است که ما می خواهیم آن را ردیابی کنیم وباز خوان ها وسایلی هستند که حضور بر چسب ها را در محیط تشخیص داده و اطلاعات  ذخیره شده در آنها را بازیابی می کنند.

با توجه به اینکه این سیستم ها بر مبنای تغییرات امواج مغناطیسی و یا فرکانس های رادیویی کار می کنند، جهت تقویت سیگنال های موجود در محیط گاهی اوقات از آنتن(تقویت کننده سیگنال) نیز استفاده می شود.

به طور کلی فن آوری آر اف آی دی از تجهیزات ذیل جهت پیاده سازی بهیته خود کمک می گیرد:

1.انواع برچسب ها(Tag)

2.انواع خواننده بر چسب(Reader)

3.انواع نویسنده اطلاعات (printer)

4.آنتن – تقویت کننده سیگنال

5.نرم افزار مدیریت اطلاعات

6.بانک اطلاعاتی،ساختار شبکه اطلاعات

 

در  شکل زیر نحوه ی کار آر اف آی دی تشریح شده است:

                                    شکل 1-1

با توجه به اینکه این سیستم دقت و سرعت بیشتری نسبت به حالت دستی دارد و از همه مهم تر کار کردن با آن آسان است کاربرد فراوان دارد  موجب می شود با توجه به کاربرد و شرایط فیزیکی آن به صورت های  متفاوتی ساخته شوند و در هر محیط متناسب با هم مکان استفاده می شود.

2-3-نمونه ای از انواع آر اف آی دیها:

 

  شکل 2-1

2-4-تگ چیست؟

همان طور که گفته شد تگ ها وسیله شناسایی متصل شده به کالا،شئ،فردی هستند که ما می خواهیم آن را رد یابی کنیم. اما اینکه هر یک از کالا ها اشکال و ظواهر گوناگون و نیز دارای محیط های فیزیکی گوناگونی است،این ضرورت را ایجاب می کند تا تگ ها به صورت زیر می باشند:

1.      تگ هایی كه دارای كفه پلاستيكی ميباشند و معمولاً در وسط آنها يك سوراخ ديده ميشود كه بسيار با دوام بوده و ميتوان از آنها بارها و بارها استفاده كرد.  

2  .تگ هایی كه شبيه كارتهای اعتباری هستند ومعمولاً به آنها كارتهای هوشمند بدون تمـاس   (Contact less Smart Cards) گفته ميشود.
3.تگ هایی كه بصورت لايه های كاغذی بر روی برچسب ساخته ميشوند كه به آنها برچسب های هوشمند (Smart Labels) گفته ميشود.
4.تگ هايی كه در محيطهای قابل فرسايش (مثلاً آب يا مايع) به خوبی كار ميكنند. اينگونهتگها در كپسولهای شيشه ای قرار دارند.
5.تگ های كوچك كه در داخل اشياء عمومی مثل لباس، ساعت، دستبند و .... كارگذاشته ميشود. اغلب ممكن است به شكل يك كليه يا دسته کليد بنظر برسند.

در صورتيكه بخواهيم تگها را با در نظر گرفتن منبع انرژی تامين كننده شان دسته بندی كنيم به 4 دسته اصلی تقسيم بندی می شوند:
1.تگهای غير فعال Passive Tags
که انرژی و برق مورد نياز خود را از Reader ها بوسيله يکسری از روش های تراگسيل بدست می آورند.
2.تگهای فعال Active Tags
كه انرژی مورد نيازشان توسط يك باطری داخلی و جهت برقراری ارتباط دارای يك پردازنده، يك
حافظه و حسگر می باشند.
3.تگهايی نيمه غير فعال Semi-Passive Tags
كه علاوه بر استفاده از باطری داخلی شان، ميتوانند از انرژی منتقل شده توسط Readerها نيزبهره
مند شوند.

4. تگ هاي دو طرفه Two way Tags
كه علاوه براستفاده از باطری داخلی شان ميتوانند بدون كمك گرفتن از Readerها ديگر اقسام هم شكل خود را نيز شناسايی كرده و با آنها به گفتگو بپردازند.

2-5-کد خوان چیست ؟

قبلاً اشاره شد كهکدخوانها وسايل الكترونيكي هستند كه حضورتگها را در محيط تشخيص داده و اطلاعات ذخيره شده در آنها را بازيابی ميكنند.
سه دسته عمدهکدخوانها بصورت:
1.مدل ثابت Fixed Type
2.مدل دستي Hand held Type
3.مدل كارت PC Card Type

 

نتیجه گیری....

در این فصل خواندیم که این فن آوری یک سیستم شناسایی خودکار به کمک امواج رادیویی است که قادر به تبادل اطلاعات به کمک همین امواج است ،این کار با به کارگیری یک تراشه و کدخوان ها است که اطلاعات مورد نظر برای شناسایی روی تراشه ها ذخیره می شوند و توسط کدخوان ها اطلاعت دریافت می شوند که توسط سیستم های مدیریت اطلاعات ،داده های به دست آمده پردازش شده  می شود تا صحت آنها یا نادرست بودنشان تعیین گردد.اجزای آر اف آی دی با توجه به شرایط فیزیکی محیط در اشکال متفاوتی است. در فصل آینده در مورد کاربردهای این فناوری خودکار در اماکن مختلف و  به بررسی مزایایی که برای آن اماکن نسبت به حالات قبلی و همچنین نسبت به حالات دستی دارد خواهیم پرداخت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل سوم:

 

 

                 کاربرد آر اف آی دی

 

 

 

فصل سوم.....

3-1-کاربردهای آر اف آی دی0000

مقدمه......

همان گونه که قبلآ گفته شد فن آوریآر اف آی دی به دلیل دقت وسرعت زیاد وکاربرد آسان استفاده قابل توجهی دارند از جمله کاربرد آن درگذرنامه ها،ردیابی کالاها،کنترل ورود و خروج وسایط نقلیه،مدیریت بار مسافران، کتابخانه، امور پزشکی ،شهرداری و.....در این بحث مواردذکر شده  به اجمال توضیح داده می شود.

 

توضیح کاربردهای آر اف آی دی.....

3-1-1-کاربرد آر اف آی دی در کنترل بار مسافران:

در دسامبر سال 2004 همايشی با شركت اعضاء ياتا و با هدف زمينه سازی كاربردیفناوری اطلاعاتدر شركتهای هواپيمايی در خاور ميانه برگزار گرديد كه البته عمده توجه خود را بر تسهيل امور صنعت هواپيمايی معطوف نمود. پروژه سوم تائيد شده در اين مجمع با عنوان شناسايی و كنترل بار و اثاثيه مسافران با استفاده از فركانسهای راديويیآر اف آی دیبه اعضاء معرفی گرديد.
پروژه سوم، شناسايي و كنترل بار و اثاثيه مسافران با استفاده از مهمترين بخشهای بررسی شده درباره اين پروژه در ذيل ارائه شده است:
هدف از بكارگيری فركانسهای راديويی جهت شناسايی و كنترل بار و اثاثيه مسافران، ترويج و توسعه فناوریآر اف آی دیبه منظور بهبود مديريت و سازماندهی فرآيندهای مختلف اداره بار نظير جداسازی، دسته بندی و حمل و نقل اثاثيه مسافران و جلوگيری از خسارات احتمالی يا مفقود شدن اين محموله ها می باشد.
در عين حال بكارگيري سيستمآر اف آی دیموجب كاهش هزينه های شركتهای هواپيمايی و ارتقاء سطح خدمات ارائه شده به مشتريان ميگردد.
اما منظور از برچسب های شناسايی و كنترل با فناوریآر اف آی دیچيست؟
اين برچسبها در شكلهای استانداردی ارائه ميگردند و يك تراشه كه توانايی شناسايی فركانس های راديويی را دارا ميباشد، داخل اين برچسب ها جا سازی گرديده است.
در عين حال اين تراشه ها ظرفيت ذخيره داده های جديدتر را نيز دارا ميباشند. استفاده ازآر اف آی دیدر مديريت بار مسافران سبب كاهش خسارات احتمالی يا فقدان بار و اثاثيه مسافران ميگردد و در عين حال فرودگاهها، سيستمهای سريعتر و ارزانتری را در مديريت و سازماندهی هندلينگ بار در اختيار خواهند داشت. از سوی ديگر هزينه های شركتهای هواپيمايی در امور هندلينگ بار نيز به ميزان قابل توجهی كاهش پيدا ميكند و در عين حال امنيت محموله ها و اثاثيه مسافران ارتقاء و زمان مورد نياز برای انجام امور شناسايی و كنترل بار و اثاثيه به حداقل خواهد رسيد.اين سيستم به راحتی با چسباندن تگبر روی بار مسافران و قراردادن يك سری آنتن و در نهايت کدخوان هادر اطراف ونيز قفسه های نگهداری بار مسافران به راحتی قابل اجرا ميباشد.

 

3-1-2-کاربردآر اف آی دیدر کنترل ورود و خروج وسایط نقلیه:

يكي ديگر از كاربردهای بسيار شايع استفاده از فن آوریآر اف آی دیكنترل ورود و خروج وسايط نقليه در محلهايی است كه امنيت ورود و خروج ماشينها بسيار مهم و ضروری بنظر ميرسد.
اين سيستم با چسباندن يكتگبرروی وسيله نقليه و قراردادن كليه اطلاعات مربوط به اين وسيله در حافظه آن امكان پذير ميشود.
قبل از رسيدن وسيله نقليه به درب ورودی يا خروجی ؛ ماشين از محلی كه در آن يك آنتن جهت دريافت اطلاعاتتگچسبيده شده بر روی وسيله نقليه وجود دارد؛ عبور ميكند. دستگاهکدخواناطلاعات موجود بر رویتگرا از آنتن بازخوانی ميكند و در صورتی كه اطلاعات موجود بر رویتگنشانگر مجوز ورود يا خروج باشد، گيت ورودی يا خروجی باز ميشود.
در صورتی كه هيچ گونه برچسبی بر روی ماشين وجود نداشته باشد و يا در صورتيكه اطلاعات موجود بر رویتگنشانگر مجوز عدم خروج يا ورود باشد، افراد امنيتی مستقر در محل درب ورودی يا خروجی گيت جهت بارزسی وسيله نقليه اقدام ميكند.

 

3-1-3-کاربرد آر اف آی دی در مدیریت کتابخانه ها و کتاب ها

ازجمله كاربردهای جالب فن آوریآر اف آی دیكاربرد وسيع آن در كتابخانه های بزرگ ميباشد.
با چسباندن يكتگ (كه كليه مشخصات كتاب در آن ذخيره سازی شده است) بر روی كتاب و قراردادن يكسری از آنتن ها وکدخوانها در محل كتابخانه ميتوان از مزايای ذيل بهره جست:
الف- جلوگيری از سرقت کتاب های موجود
ب- اجرای سيستم خودكار بازگشت و حتی خروج كتابها از كتابخانه
ج- پيگيری و كنترل چيدمان صحيح كتابها در قفسه های مربوط به خودشان

3-1-4-كاربرد فن آوریآر اف آی دیدر مباحث پزشكی
فن آوریآر اف آی دیدر مباحث پزشكی كاربردهای بسيار گسترده ایدارد. اين فن آوری بسيار جالب از هنگام ورود بيمار توسط يك دستبند كه كليه اطلاعاتبيمار در آن قرار ميگيرد در يك بيمارستان مجهز آغاز ميشود.
ثبت و يا ذخيره سازیاطلاعات بيمار از قبيل نام و آدرس، تاريخ پذيرش و بستری و نيز نوع بيماری ،پزشكمعالج ،نوع عمل جراحی و .... در پايين آوردن اشتباهات و خسارات جبران ناپذير دربيمارستان نقش حياتی دارد.
همچنين فرارو يادزديده شدن بيمار از بيمارستان باهمين فن آوری تقريباً غير ممكن بنظر می رسيد.
جلوگيری ازجابجا شدن اطفالی كهتازه بدنيا آمده اند از جمله كابردهای بسيار حساس اين فن آوری ميباشد. همچنين درمحل های نگهداری دارو، با چسباندن برچسب داروها ميتوان از ميزان مصرف، تاريخ مصرفداروها به راحتی باخبر شد.

 

3-1-5-کاربرد آر اف آی دی درگذرنامه ها:


اولین گذرنامه، ای پاسپورتآر اف آی دی(e-passport) در سال 1998 در مالزی بکار رفت که اطلاعات مسافرت ها(زمان، تاریخ، مکان) در هنگام ورود و خروج به کشور را مشخص می کرد. در گذرنامه های جدید عکس و اطلاعات شخصی نیز ذخیره می شوند.

کاربرد این نوع گذرنامه ها روز به روز بیشتر می شود. بوطری که در آمریکا در سال 2005 حدود 10 میلیون گذرنامه صادر شد و این عدد تا سال 2006 به 13 میلیون افزایش یافت. کشورهای اروپایی اکنون این مورد را سرلوحه اساسی ترین کارهای خود قرار داده اند و خود را موظف کرده اند که برای همه چنین گذرنامه هایی صادر کنند. عدم جعل این نوع گذرنامه ها و نیز اطلاعات جامع و کاملی که می توان از سفرهای فرد در آن ذخیره کرد از مزایای بسیار خوب آن است. دیگر اینکه محدودیت تعداد صفحات گذرنامه های سنتی را ندارد و نیز تمامی اعمال مربوط به آن می تواند توسط رایانه انجام شود اعم از تمدید گذرنامه و یا صدور ویزا و ... .

 

 

3-2-کاربرد های آر اف آی دی در آینده:
1.ایجاد سیستم های هوشمند خانگی:

به عنوان مثال: ساخت یک ماشین لباس شویی که قادر است تگ هایآر اف آی دیروی لباس ها را خوانده و با توجه به اطلاعات آن ها از جمله نوع پارچه لباس، رنگ و… درجه شست و شو را تنظیم کند و در صورتی که فرد قصد شستن ترکیب نادرستی از رنگ و جنس لباس ها را دارد، اخطار لازم را به او بدهد.
مثال دیگر یخچالی است که می تواند مواد غذایی داخل خود را شناسایی نموده و هر زمان که یکی از آن ها(مثلا شیر) کم شد یا تاریخ انقضای آن نزدیک شد به صاحب خانه خبر بدهد؛ یا حتی قادر است یک لیست خرید آماده کند!

2.ایجاد سیستم های اعلام خطر در اتومبیل:
مثلا استفاده از یک برچسب هوشمندآر اف آی دیدر تایر اتومبیل که وقتی باد لاستیک کم می شود یا مشکلی به وجود می آید، به راننده هشدار داده و از بروز تصادف جلوگیری می کند.

3.در مصارف پزشکی:
طرح آینده برای کاربردهای پزشکی که در بعضی مکان ها نیز در شرف اجراست، این است که برای هر کودکی که به دنیا می آید یک برچسبآر اف آی دیطراحی و در بدن او جاسازی شود.(این برچسب معمولا در زیر پوست، با یک روش ساده جاسازی می شود.)
تمامی اطلاعات پزشکی فرد از جمله: گروه خونی، ویژگی ها(قد، وزن و…)، سوابق پزشکی و… بر روی آن برچسب نگهداری شده و هر بار که فرد به پزشک مراجعه می کند، پزشکان قادرند تمامی اطلاعات مورد نیاز خود را برای تشکیل پرونده و تشخیص وضعیت بیمار خود با اسکن کردن برچسبآر اف آی دیآ ن ها به دست آورند.
در حال حاضربرچسب هایی برای این منظور ساخته شده اند که هیچ مزاحمت و حساسیتی برای بافت های بدن ایجاد نمی کند و از نظر اندازه، به اندازه یک دانه برنج است.


تنها مشکلی که در این زمینه وجود دارد امکان جابه جایی تگ در داخل بدن است که این هم از طریق تزریق موادی به بافت های اطراف تگ که باعث رشد این بافت ها و احاطه شدن تگ توسط آن ها می شود، امکان پذیر است.
از آن جا که این تگ ها به گونه ای ساخته شده اند که فقط از فاصله بسیار نزدیک خوانده می شوند،در نتیجه باید بسیار نزدیک به سطح پوست قرار داده شوند.

 

3-3-نتیجه گیری.....

این سیستم خودکار به دلیل افزایش سرعت و از همه مهم تر به دلیل کاهش هزینه و دقت بالا در صنایع مختلف استفاده می شود وباعث بهبود آنها می شود که بالا بردن امنیت در کارها را برای همه به همراه دارد . در فصل آینده (فصل آخر) در مورد مزایا و مشکلات این سیستم به اختصار صحبت خواهیم کرد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل چهارم:

 

 

 مزایای و مشکلات آراف آی دی

 

 

 

 

 

فصل چهارم.....

 

و سخن آخر

 

4-1- مزایاو مشکلات استفاده از فن آوری آر اف آی دی:

مقدمه......

هم کدخوان ها و هم تگ ها می توانند دارای اندازه و شکل مختلفی باشند . با توجه به اندازه کوچک تگ ها و آزادی عمل جهت حرکت آنان ، سازمان ها و موسساتی که علاقه مند به استفاده از این فناوری می باشند از انعطاف بالائی در این رابطه برخوردار خواهند بود .سودمندی چشمگیری که این فنادری نسبت به حالت دستی و همچنین نسبت به دیگر سیستم های شناسایی خودکار دارد باعث می شود که کاربرد آن روز به روز افزایش یابد با این حال این فن آوری نیز مانند دیگر فن آوری ها تنها دارای مزایا و سود نیست بلکه دارای مشکلاتی نیز می باشد که در این بخش به شماری از آنها اشاره شده است:


برخی از مزایای بکارگیری فناوری آر اف آی دی عبارتند از :

·         تگ ها می توانند مخفی باشند و یا در اکثر مواد جاسازی شوند .

·         با توجه به این که تگ ها در ابعاد و اشکال مختلف ارائه می شوند ، کاربران می توانند با توجه به نیاز خود یکی از آنان را انتخاب نمایند.

·         جهت خواند کد لازم نيست که تگ در معرض ديد مستقیم کدخوان قرار بگیرد .

·         با توجه به ماهيت تگ ها ( عدم نیاز به  تماس مستقیم ) ، استهلاک و فرسودگی وجود نخواهد داشت .

·         امکان دستکاری کدهای سریال ذخيره شده در تگ ها وجود نخواهد داشت .

·         به صورت یک اتوماسیون(بدون توقف) می توان از آن استفاده کرد.

·         امکان به روز رسانی بر چسب ها بدون دخالت دست وجود دارد.

·         کاهش هزینه ها(کاهش  فعالیت های دستی و افزایش سرعت)را به همراه خواهد داشت.

·         امنیت و یکپارچگی نیز بالا می رود........

 

4-2-مشکلات استفاده از فن آوری آر اف آی دی

1.تهدیدی علیه حریم شخصی افراد محسوب می شود زیرا بعضی افراد نمی خواهند حریم خصوصیشان شکسته شود.

2.مهمترین مشکل آر اف آی دی قیمت بالای تجهیزات آن است که باعث می شود نتوان در همه ی  مکانها از آن استفادهکرد.

3.این فن آوری به دلیل اینکه به امواج رادیویی کار می کندو نسبت به بارکدها دارای برد پاسخگویی بیشتری هستند امنیت کمتری نسبت به آنها دارند.

......

 

نتیجه گیری....

فن آوری آر اف آی دی علاوه بر مزیت ها دارای مشکلاتی هم هست که از مهم ترین آنها می توان گران قیمت بودن تجهیزات آن نام برد که امروزه با کاهش نسبی آن می توان استفاده از آن را افزایش داد.هم چنین این سیستم  چون بر اساس امواج رادیویی کار می کنند نسبت به بارکد ها دارای برد بیشتری هستند از امنیت کمتری برخوردارند.

 

 

 

 

 

 

فصل پنجم:

 

 

 

 

                 نتیجه گیری

 

 

 

 

جمع بندی و نتیجه گیری:


همانگونه که ذکر شدآر اف آی دییک تکنولوژی رو به رشد در سطح دنیا می باشد که هر روزه کاربردهای جدیدی از آن در فرآیندهای مختلف تعریف شده و بکار گرفته می شود. با این وجود، نبایست به این سیستم بعنوان معجزه ای که می تواند کلیه مشکلات موجود در فرآیندها را حل کند نگریست. جهت پیاده سازیآر اف آی دیدر یک فرآیند، می بایست پیش از خرید و نصب تجهیزات مورد نیاز، ضمن کسب دانش اولیه مورد نیاز، جهت استفاده بهینه و اقتصادی از سرمایه گذاریهای مربوطه، کلیه آلترناتیوهای ممکن در این زمینه را از ابعاد مختلف فنی و اقتصادی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد. در این بین، لحاظ کردن شرایط محیطی سیستم و نیازمندیهای اطلاعاتی و تجهیزاتی مورد نیاز که می تواند در افزایش هزینه ها و کاهش مطلوبیت سیستم موثر باشد نیز بسیار حائز اهمیت می باشد در این راستا، استفاده کامل از منابع اطلاعاتی در دسترس (همچون سایتهای اینترنتی فعال در این زمینه) و بخصوص دریافت و بررسی پیشنهادات فنی وهزینه ای از تامین کنندگان مجرب و صاحب صلاحیت، در انتخاب اجزای مناسب جهت سیستم و در نهایت تصمیم گیری در این ارتباط الزامی می باشد. در مطالعه موردی انجام شده فوق الذکر، در نهایت، اجرای پروژه پیاده سازی این سیستم، با توجه به هزینه های بالای آن و ارزیابی اقتصادی نتایج حاصله در این فاز، مورد تصویب قرار نگرفت. اما با توجه به روند توسعه سریع این تکنولوژی و کاهش قابل پیش بینی هزینه های پیاده سازی آن، پیش بینی می گردد اجرای این پروژه در آینده نزدیک از صرفه اقتصادی برخوردار گردد. یک زمینه دیگر قابل بررسی در پیاده سازی سیستمهای مبتنی بر آر اف آی دیدر کلیه سازمانها، بکارگیری این تکنولوژی در بخشهای مختلف زنجیره ارزش و کلیه زیرمجموعه های مرتبط با موضوع می باشد که می تواند در تصمیم گیری در این ارتباط در هر سازمان موثر واقع گردد. بعنوان نمونه، در فرآیند ارائه شده در مقاله حاضر، در صورت بکارگیری سیستمآر اف آی دیدر سالنهای مشتری قطعات پرسی (سالنهای بدنه سازی شرکت ایران خودرو) و یا سایر زیرمجموعه های گروه صنعتی ایران خودرو، امکان استفاده بهینه تر از سرمایه گذاریهای مشترک مربوطه نیز ایجاد خواهد شد که بویژه با توجه به امکان بکارگیری قابلیتهای این فناوری در ناب سازی فرآیندهای تولیدی و لجستیکی مرتبط و کاهش مجموع هزینه های سازمان می تواند در آنالیز ارزش افزوده مورد انتظار از این سیستم، در کلیه سازمانهای علاقمند به پیاده سازی این رویکرد نوین، تاثیر گذار و بسیار حائز اهمیت واقع گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ترجمه............................................................................................................فهرست کلمات انگلیسی

رادیویی......................................................................................................................................Radio

فرکانس.............................................................................................................................Frequence

شناسایی.....................................................................................................................Identification

کدخوان، بازخوان....................................................................................................................Reader

تگ،تراشه........................................................................................................................................Tag

شناسایی.................................................................................................................................Identify

دوست........................................................................................................................................Friend

یا.......................................................................................................................................................Or

دشمن.............................................................................................................................................Foe

مثبت........................................................................................................................................passive

هوشمند......................................................................................................................................Smart

ثابت...................................................................................................................................................Fix

دستی.................................................................................................................................................................Hand held

کارتی........................................................................................................................................................................Pc card

نوع...................................................................................................................................................................................Type

دو طرفه............................................................................................................................................................ Two ways

ترجمه.............................................................................................................................................فهرست کلمات انگلیسی

فعال.............................................................................................................................................................................Active

تماس........................................................................................................................................................................contact

بدون.................................................................................................................................................................................Less

برچسب.........................................................................................................................................................................Label

نیمه.................................................................................................................................................................................Semi

بارکد.......................................................................................................................................................................Barcode

نویسنده....................................................................................................................................................................Printer

ترجمه....................................................................................................فهرست اصطلاحات انگلیسی

شناسایی به کمک امواج رادیویی.............................................................Radio FrequenceIdentification

گذرنامه الکتریکی......................................................................................................................................e-pass port

ترجمه............................................................................................................فهرست کلمات اختصاری

آر اف آی دی شناسایی به کمک امواج رادیویی....................................................................................................RFID

 

 

 

 

 

 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، روش تحقیق، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه بیستم اردیبهشت 1391 ] [ 20:22 ] [ بهروز علمی مریان ]
 

 

 

به نام خدا

 

مدیریت فرایند آموزش  استاد:دکتر سیدزاده   دانشجو:امیر دانایی

فصل دوم:نظریه های مدیریت آموزشی

1.نظریه های کلاسیک

 

2.نظریه های نئوکلاسیک

 

3.نظریه های نوین

 

1.نظریه ی بروکراسی وبر

2.نظریه ی مدیریت اداری فایول

3.نظریه ی مدیریت علمی تیلور

 

 

 

 

 


 

1.نظریه ی مک گرگور

2.نظریه ی هرزبرگ

انواع نظریه ها

 

z

                                                                                           

1.نظریه ی سیستم ها

2.نظریه های اقتضایی

3. نظریه ی

 

 

 

 


 

تعریف نظریه:نظریه مجموعه ی مفاهیم،تعاریف و گزاره های مرتبط است که از طریق آن روابط میان پدیده ها مشخص می شود.

فواید نظریه:1-هدایت مدیر در تصمیم گیریها 2-شکل دادن دیدگاه مدیران به سازمان 3-نظریه ها پیچیده بودن مدیریت را مشخص میسازند 4-آگاه نمودن مدیر از محیط سازمان 5-نظریات باعث بوجود آمدن نظریات جدید می شوند.

تاریخچه شکل گیری نظریه های مدیریتی: حدود سه هزار سال پیش از میلاد در دولت بین النهرین از فنون مدیریت استفاده می شد. مصریان هزار و سیصد سال پیش از میلاد سازماندهی و مدیریت داشتند.چهارصد سال قبل از میلاد سقراط مدیریت را مهارت جداگانه ای از تجربه و دانش فنی می دانست.ششصد سال پیش از میلاد ایرانیان کشور خود را به ایالت های مختلفی تقسیم نمودند. اولین سلسله مراتب سازمانی توسط "دیاکلتین" -امپراتور روم- در 284 بعد از میلاد ایجاد کرد.

 

نظریه ی کلاسیک

از انقلاب صنعتی ریشه گرفته است و قدیمی ترین نظریه ی مدیریتی است که به سه طبقه ی بروکراسی، اداری و علمی تقسیم می شوند. همه ی این نظریه ها در محدوده ی زمانی بین سالهای 1900-1950پدید آمدند. سرآغاز مطالعات مدیریت را بررسی های"آدام اسمیت" در کتاب (ثروت ملل) میدانند.خاصیت مشترک همه ی نظریه های کلاسیک اولویت دادن به جنبه های ماشینی سازمان و جنبه های انسانی و ساختار رسمی سازمان و تکیه بر کارایی و بازده بیشتر است.

نظریه ی بروکراسی که به وسیله ماکس وبر آلمانی مطرح گردید دارای ویژگی های زیر است:1-تقسیم کار 2-سلسله مراتب 3-قواعد و مقررات 4-جهت گیری غیرشخصی 5- کار راهه یا مسیر شغلی که هر یک از اینها هم پیامد مثبت و هم پیامد منفی دارند.(جدول صفحه19)

کاربرد بروکراسی در مدیریت آموزشی:1-تجربه و تخصص فرد در آموزش موجب کارایی مدیران آموزشی می شود2-جهت گیری غیره شخصی فرصت یادگیری برابر برای فراگیران و برابری فرصت انتخاب مدیران آموزشی را در پی داشت 3-مهمترین کاربرد نظریه بروکراسی در آموزش و پرورش ایجاد پنج ساختار سازمانی است که از لحاظ شدن و ضعف ساختار و تخصص با هم فرق دارند و عبارتند از:1-ساختار آشفته 2-ساختار استبدادی 3-ساختار حرفه ای 4-ساختار آرمانی 5-ساختار معتدل

نظریه ی مدیریت اداری فایول: مهمترین کارکرد های این نظریه عبارتند از :1-برنامه ریزی 2-سازماندهی 3-فرماندهی 4-هماهنگی 5-کنترل

اصول مدیریتی که فایول اشاره می کند و هنوز هم بیشتر مدیران به آن توجه دارند:1-تقسیم کار 2-انضباط 3-قدرت 4-وحدت 5-....

کاربرد نظریه فایول در مدیریت آموزشی:خصیصه ی جهان شمولی و کلیت در قوانین نظریه اداری تأثیر زیادی بر جنبه های رسمی سازمان های آموزشی،طرح و تجویز اصول اساسی در تدوین سیستم آموزشی گذاشت. ایجاد ساختار متمرکز در سازمان های آموزشی هم از اثرات نظریه ی اداری است.

نظریه ی مدیریت علمی تیلور:متمرکز بر روابط نیروی انسانی و ماشین است.هدف اولیه تیلور اثر بخشی کار و انجام کار به بهترین شیوه بود و انگیزه اقتصادی را مهمترین عامل انگیزش می دانست.

 دو عنصر اساسی در نظریه تیلور:1-طراحی دقیق شغل2-و انگیزش کارکنان بود.

کاربردهای نظریه مدیریت علمی در مدیریت آموزشی:1-تمرکز بر واحدهای عملیاتی آموزشی مثل کلاس درس و ارتقای کیفیت یادگیری2-کاربرد عوامل مادی در انگیزش و یادگیری 3- استاندارد سازی روشهای تدریس

4-تدوین ملاکهای گزینش افراد بر اساس طراحی دقیق شغل و صلاحیت افراد 5-شکل گیری عنصر نظارت در مدیریت آموزشی.

انتقادهایی که بر نظریه های کلاسیک وارد شده است 1-پیروی نظریه از اصول جامع و ثابت2-تضاد میان اصول و ویژگی ها3-غفلت از سازمانهای غیره رسمی4-انسان اقتصادی.

نظریه های نئوکلاسیک:این نظریه ها بر پایه ی نظریه کلاسیک بنا شده اندو بر عکس نظریه کلاسیک که بیشتر به سازمان رسمی تکیه دارد به روابط انسانی و جنبه های انسانی اجتماعی روانی کارکنان بسیار اهمیت  می  دهد.

نگرش  نئوکلاسیک بر پایه ی مفروضات زیر بنا شده اند:

1-سازمان غیره رسمی 2-انسان اجتماعی 3- مشارکت در تصمیم گیری.

 

نظریه های نئوکلاسیک:1-نظریه ی xوy مک گریگور.در نظریه ی x فرض میشود که کار برای افراد خوشایند نیست، با مشوق مالی برانگیخته می شوند و باید تحت کنترل باشند.نظریه یy عکس این نظریه است.

کاربرد نظریه ی مک گریگور در مدیریت آموزشی:1-مدیریت استبدادی 2-مدیریت مشارکتی

نظریه ی دو عاملی هرزبرگ نیازهای انسان را به دو دسته تقسیم می کند:1-نیازهای سطح پایین 2-نیازهای سطح بالا

فرض اساسی این نظریه چنین است که خوشنودی شغلی و نارضایتی شغلی دو مفهوم جدا هستند و متضاد نیستند.

سه انتقاداساسی بر نظریه هرزبرگ وارد است:1-اشاره نکردن به منشأ نیازها 2-عدم توجه به تفاوتهای فردی 3-در نظر گرفتن مدیران ارشد و عدم توجه به کارکنان رده عملیاتی.

کاربرد نظریه ی هرزبرگ:1-توجه مدیر آموزشی به عوامل رضایتمندی شغلی2-فرایند یاددهی یادگیری.در فرایند یاددهی و یادگیری دو عامل نقش دارند:1-عوامل ایجاد کننده سلامت روانی 2-عوامل انگیزشی.

راهکارهایی که در غنای یادگیری نقش دارند:1- توجه به علایق دانش­ آموزان­ 2-مشارکت فراگیر در فرایند آموزشی     3- استفاده از راهبردهای یادگیری دانش آموز محور.

 

 

نظریه های نوین

1-نظریه سیستمی

خصوصیات سیستم:1-هر سیستم حداقل دو جزء دارد2-اجزا با هم ارتباط دارند 3-تغییر در اجزا باعث تغییر در کل سیستم می شود4-خصوصیات اجزا متفاوت است5-کل سیستم فرا تر از خصوصیات اجزا سیستم است.

انواع سیستم:1-سیستم باز و سیستم بسته 2- سیستم ساده و پیچیده

بولدینگ، سیستم ها را از ساده به پیچیده به 9 طبقه تقسیم می کند.

(سیستم ایستا،پویا،فرمان شناختی،سلول،گیاه،حیوان،انسان،اجتماعی و ماوراء طبیعه و دنیای ناشناخته)

3-سیستم طبیعی و مصنوعی

سیستم طبیعی به سه گروه تقسیم می شود: الف-درون ارگانیک مثل ویروس ب-ارگانیک مثل علوم زیستی ج-فوق ارگانیک مثل فرقه های مذهبی

سیستم مصنوعی به سه گروه تقسیم می شوند:الف)سیستم فیزیکی مثل ماشین –ب)سیستم های انسانی مثل سازمان ها –ج)فیزیکی- انسانی  مثل  انسان-ماشین

ضرورت پیدایش تفکر سیستمی در آموزش و پرورش ایجاد تفکر سیستمی باعث می شود که مدیران آموزشی به عوامل مؤثر بر سازمان توجه کنند و روابط میان اجزا را به خوبی شناسایی کنند.در تجزیه و تحلیل سیستم های آموزشی مدیران باید به چند نکته توجه داشته باشند:1-تمرکز بر کل نظام آموزشی و بررسی تأثیر اجزا در کل نظام آموزشی 2-لحاظ نمودن انسجام و هماهنگی به عنوان متغیر اساسی 3-تغییر و تعدیل در اجزا موجب تغییر در کل نظام می شود 4-ماهیت و کارکرد هر یک از عناصر سیستم آموزشی تعیین کننده موقعیت عنصر در کل سیستم است.

نظام آموزش و پرورش:قسمتهای اصلی نظام آموزش و پرورش شامل: درون داد،فرایند،برون داد و بازخورد است.درون داد شامل تمامی منابع مالی ،مادی، خط مشی ها و سیاستهایی است که برای حفظ و دوام نظام ارائه می کنند.محیط آموزش و پرورش شامل موارد زیر است:الف)دولت ها-ب)مشتریان نظام آموزشی

مشخصات نظام آموزشی به عنوان یک سیستم باز:1-وارد کردن مواد و انرژی (درون داد)2-تغییر شکل مواد(فرایند)3-تولید یا عرضه ی خدمات (برون داد)4- بازخورد5- آنتروپی6-وضعیت ثابت و تعادل پویا7-ایجاد تخصص و متمایز سازی8-همپایانی و چند پایانی9-هم افزایی10-مرزهای سیستم.

مشخصات آموزش و پرورش به عنوان یک نظام اجتماعی:1- نظامی هدفمند است و این هدف به وسیله ی نظام اجتماعی تعیین می شود 2-خلاق است.

ارزیابی نگرش سیستمی:نتایج حاصله از بررسی نگرش سیستمی1-شناخت هر سیستم با شناخت محیط آن سیستم یا سیستم بزرگتر دربرگیرنده ی آن امکان پذیر است2-مجموعه باید به عنوان یک کل در نظر گرفته شود3-نظریه سیستمی با برداشتهای خود از رشته های مختلف تلاش می کند نظریه عمومی برای پدیده ها مطرح کند 4-مهمترین ارمغان نگرش سیستمی برای نظام مدیریتی ایجاد انعطاف پذیری در شیوه ی مدیریت است.

نواقص نگرش سیستمی:1-تشخیص مرزهای بین سیستم ها دشوار است2-تناقض و مغایرت در اهداف سیستم        3-نمایندگان محیط حارج می توانند هنجارهایی را به سازمان تحمیل کنند.

کاربرد نظریه سیستمی در مدیریت آموزشی:1-نگرش سیستمی باعث ایجاد رشته های تخصصی میان رشته ای از جمله مدیریت آموزشی شده و مدیران آموزشی برای درک بهتر نظام آموزشی خود باید با علوم دیگر از جمله روانشناسی،جامعه شناسی،مدیریت آشنایی داشته باشند2-نگرش سیستمی باعث به وجود آمدن ساختار منعطف شده است 3-چون نظریه سیستمی ازصراحت و قاطعیت در بیان مفاهیم و پدیده ها اجتناب می ورزد لذا مدیران آموزشی می توانند متغییرهای مختلف و متعددی را در ایجاد پدیده های آموزشی بررسی کند4-بررسی مسایل و مشکلات نظام آموزشی به صورت گروهی و پرهیز از تصمیم گیری فردی5-اتخاذ شیوه های متفاوت با توجه به ویژگی های محیط برای رسیدن به اهداف.

نظریه ی اقتضایی:نوعی رویکرد حل مساله است که در آن به همه ی عوامل قبل از هر نوع تصمیم گیری توجه می شود و این نظریه تاکید بر گزاره ی(اگر-بنابراین)دارد که "اگر"نشان دهنده ی متغیرهای موجود در موقعیت بررسی است و "بنابراین"نیز به اقدامات احتمالی مدیر در آن موقعیت اشاره دارد.نظریه اقتضایی بر گرفته از نظرات "ماری پارکر فالت" که می گوید انواع متفاوتی در نوع رهبری وجود دارد.در نگرش کلاسیک با دید خرد و در نگرش سیستمی با دید کلان با مسایل برخورد می شود ولی هر دو در عمل با مشکل مواجه شده اند نظریه ی اقتضایی حد وسط این دو است به طور کلی پیام نظریه ی اقتضایی این است که محیط های گوناگون نیازمند روابط سازمانی متفاوتند تا بیشترین کارایی حاصل شود.

سه مورد از متغیر های موقعیتی مهم که از نظر "فیدلر"در سازمان نقش اساسی دارند:1-قدرت یا اختیار ناشی از مقام 2-ساختار وظیفه3-رابطه ی رهبر و پیروان.

مفروضات نگرش اقتضایی:الف)متغیر های محیطی که به بیرونی و درونی تقسیم می شوند و محیط بیرونی به عام وخاص تقسیم بندی می شوند.محیط بیرونی عام شامل عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و قانونی است که سازمان را به طور غیره مستقیم تحت تاثیر قرار میدهند.محیط بیرونی خاص شامل رقبا،مشتریان،شرایط بازار و دولت می شود و مستقیماً بر سازمان اثر میگذارد.متغیرهای محیط درونی شامل خصوصیات پرسنل،فناوری مورد استفاده و اهداف سازمان می شود(ص54)-ب)متغیر های مدیریتی که به چهار گروه تقسیم می شوند1- متغیرهای فرایندی شامل برنامه ریزی،سازمان دهی،هدایت،نظارت و ارتباط است2-متغیرهای کمی که شامل تصمیم گیری ،برنامه ریزی،تجزیه تحلیل و بودجه بندی است3-متغیرهای رفتاری شامل آموزش، تغییر رفتاری،پویایی گروهی،انگیزه و توسعه ی سازمانی است4-متغیرهای سیستمی شامل نظریه ی عمومی سیستم ها،سیستم اطلاعات مدیریت است.

ج)ارتباط مقتضی

ارزیابی نظریه اقتضایی:این نظریه در مقایسه با نظریه ی سیستمی کاربردی تر است زیرا بین متغیر های محیطی با مفاهیم مدیریت ارتباط برقرار می کند با این وجود نارسایی هایی هم دارد که عبارتند از :1- ارتباط چند بعدی. در نظریه اقتضایی ارتباط دو بعدی است در حالی که مدیریت پیچیده است و ارتباطات چند بعدی دارد.2-کمبود تحقیقات.کشف و برقراری ارتباطات شرطی"اگر" باید مبتنی بر تحقیقات باشد ولی تا به حال ارتباطات شرطی اندکی کشف شده است3-تعدد و تنوع متغیر ها.چون طراحی بر مبنای نظریه اقتضایی با تعداد زیادی از متغیر ها سرکار دارد کاربرد آن آسان نیست.

کاربرد نظریه اقتضایی در مدیریت آموزشی:یک روش برای حل مسایل و مشکلات که در یک حالت خاص مؤثر است در همه ی حالتها مؤثر نحواهد بود.نظریه ی اقتضایی به مدیران کمک می کند تمامی عوامل و متغیرهای داخلی و خارجی را شناسایی کند و زمینه لازم را جهت اثر بخشی فراهم کنند.بهترین شیوه تدریس را در فرایند یاددهی-یادگیری نمی توانیم انتخاب کنیم و باید با توجه به موقعیت شیوه تدریس را مشخص کنیم.

نظریه یz اوچی:که از آمیخته شدن ویژگی های مدیریت ژاپنی و مدیریت آمریکایی است.اوچی به دنبال ویژگی های مشترک شرکت های موفق آمریکایی و ژاپنی بوده است. در واقع نظریه ی اوچی بسط نظریه ی xوyمک گریگور است.با این تفاوت که نظریه یzبه نگرشها و الگوهای رفتاری مدیران سازمان توجه دارد در حالی که نظریه مک گریگور به اختلاف بین سبک های رهبری می پردازد.

کاربرد نظریهzدر مدیریت آموزشی:1-تاکید بر ایجاد روابط دوستانه توام با صمیمیت با ایجاد ساختارهای غیره متمرکز مشارکت تمام افراد در فرایند تصمیم گیری2-اشتغال کارکنان به صورت مادام العمر3-ایجاد فرهنگ خانوادگی در سازمان های آموزشی که باعث بالا رفتن حس وفاداری فرد به سازمان می شود4-تاکید بر تجربه مدیران و پیروی از اصل ارشدیت در سازمان های آموزشی.

 

 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، مقالات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه بیستم اردیبهشت 1391 ] [ 20:7 ] [ بهروز علمی مریان ]
اموخته ام که
با پول مي شود خانه خريد ولي آشيانه نه، رختخواب خريد ولي خواب نه، ساعت خريد ولي زمان نه، مي توان مقام خريد
ولي احترام نه، مي توان کتاب خريد ولي دانش نه، دارو خريد ولي سلامتي نه، خانه خريد ولي زندگي نه و بالاخره ، مي توان قلب
خريد، ولي عشق را نه.

آموخته ام ... که تنها کسي که مرا در زندگي شاد مي کند کسي است که به من مي گويد: تو مرا شاد کردي
آموخته ام ... که مهربان بودن، بسيار مهم تر از درست بودن است
آموخته ام ... که هرگز نبايد به هديه اي از طرف کودکي، نه گفت
آموخته ام ... که هميشه براي کسي که به هيچ عنوان قادر به کمک کردنش نيستم دعا کنم
آموخته ام ... که مهم نيست که زندگي تا چه حد از شما جدي بودن را انتظار دارد، همه ما احتياج به دوستي داريم که لحظه اي با وي
به دور از جدي بودن باشيم
آموخته ام ... که گاهي تمام چيزهايي که يک نفر مي خواهد، فقط دستي است براي گرفتن دست او، و قلبي است براي فهميدن وي
آموخته ام ... که راه رفتن کنار پدرم در يک شب تابستاني در کودکي، شگفت انگيزترين چيز در بزرگسالي است
آموخته ام ... که زندگي مثل يک دستمال لوله اي است، هر چه به انتهايش نزديکتر مي شويم سريعتر حرکت مي کند
آموخته ام ... که پول شخصيت نمي خرد
آموخته ام ... که تنها اتفاقات کوچک روزانه است که زندگي را تماشايي مي کند
آموخته ام ... که خداوند همه چيز را در يک روز نيافريد. پس چه چيز باعث شد که من بينديشم مي توانم همه چيز را در يک روز به
دست بياورم
آموخته ام ... که چشم پوشي از حقايق، آنها را تغيير نمي دهد
آموخته ام ... که اين عشق است که زخمها را شفا مي دهد نه زمان
آموخته ام ... که وقتي با کسي روبرو مي شويم انتظار لبخندي جدي از سوي ما را دارد
آموخته ام ... که هيچ کس در نظر ما کامل نيست تا زماني که عاشق بشويم
آموخته ام ... که زندگي دشوار است، اما من از او سخت ترم
آموخته ام ... که فرصتها هيچ گاه از بين نمي روند، بلکه شخص ديگري فرصت از دست داده ما را تصاحب خواهد کرد
آموخته ام ... که آرزويم اين است که قبل از مرگ مادرم يکبار به او بيشتر بگويم دوستش دارم
آموخته ام ... که لبخند ارزانترين راهي است که مي شود با آن، نگاه را وسعت داد

 

چارلی چاپلین

 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، عمومی، هنر وادبیات، خانواده وزندگی، نکات مدیریتی
[ چهارشنبه بیستم اردیبهشت 1391 ] [ 16:12 ] [ بهروز علمی مریان ]

۱) زیاد مطالعه کنید
ذهن شما همانند بدنتان برای اینکه رشد پیدا کرده و پرورش یابد نیازمند تمرین و تحرک است، و چه تمرینی بهتر از کتاب خواندن. سعی کنید با افکار و عقاید انسان های موفق در طول تاریخ آشنا شوید. شرح حال و تاریخچه زندگی هر یک از آنها را مرور کنید و از آن درس بگیرید. با مطالعه این کتب می توان حدس زد که چگونه این افراد بزرگ ذهن خود را برای رسیدن به بهترین ها پرورش داده بودند. همچنین می توانید مجلاتی نظیر تجارت و یا اقتصاد روز را نیز مطالعه کنید. با آگاهی از نظرات دیگران پیرامون مسایل مختلف شما سطحی نگری را کنار می گذارید و با یک دید عمقی به موضوعات مختلف می نگرید.
۲) فرصت هایی را که در آن ذهن شما خلاق است از دست ندهید
شاید بروز بسیاری از مسائل را به شانس واگذار می کنید. تصور شما نادرست است. شاید بعضی مواقع حس می کنید که مغزتان اصلا کار نمی کند و هیچ عکس العملی از خود نشان نمی دهد. اما مواقعی هم وجود دارد که ذهنتان به قدری فعال است که می خواهید انیشتن را به رقابت دعوت کنید. تنها مشکل موجود این است که این زمان طلایی مواقعی که شما به آن نیاز دارید، ظاهر نمیشود. زمانی که ذهن در حال فوران است تا آنجا که می توانید به افکار خود پر و بال دهید. اجازه دهید افکارتان مثل آب آتش نشانی به بالاترین نقطه صعود کنند. هنگامی که برای پرواز کردن به ذهن خود فضا می دهید، او شما را به دوردست ها خواهد برد و نتایج شگفت انگیزی را بدست خواهد داد.
۳) یک دفترچه یادداشت به همراه داشته باشید
هنگامیکه افکار بی نظیر به ذهن شما خطور می کنند از ذخیره کردن آنها اطمینان خاطر حاصل کنید. در این امر به یادداشت های ذهنی اکتفا نکنید زیرا ممکن است به دست فراموشی سپرده شوند. سعی کنید همیشه یک دفترچه یادداشت و یا یک ضبط صوت به همراه داشته باشید به ویژه در کنار تخت خواب خود برای مواقعی که افکار طلایی در حدود ساعت ۲ نیمه شب به ذهن شما خطور می کنند. هنگامیکه افکارتان در جایی ثبت شوند، شما به راحتی می توانید به آنها دسترسی پیدا کنید و آنها را به سرعت به کار ببندید. افکار بزرگ نیز مانند میوه ها فقط تا زمانی که تازه و شاداب باشند قابل استفاده هستند.
۴) از افکار دیگران بهره بجویید
بهره جستن از افکار و عقاید دیگران نیز به نوبه خود روش مناسبی برای گسترش ایده های شخصی شماست. افراد مختلف دارای نقطه نظرات و چشم اندازهای متفاوتی هستند. توانایی های آنها مختلف است و سوابق و پیشینه های متفاوتی دارند. کارکرد ذهن افراد منحصر به فرد است. با مطرح شدن یک بحث در میان جمع ، آنقدر پیشنهادهای مختلف شنیده می شود که نیمی از آنها هرگز به ذهن شما نمی رسیدند. به این طریق شما میتوانید با کوله باری سرشار از افکار متفاوت در جاده تصمیم گیری گام بردارید.
نسبت به نظر هیچ کس بی توجهی نکنید . شاید در نگاه اول احمقانه به نظر برسند اما شاید مانند صدف هایی باشند که در خود گوهرهای گرانقیمتی را جای داده اند. درست نیست که در مورد نظر دیگران به قضاوت بنشینیم سعی کنید به جای قضاوتهای بیهوده آن ها را سبک سنگین کرده و در امور روزمره خود به کار بندید.
۵) تغییراتی در محیط اطراف خود ایجاد کنید
گاهی اوقات تنها چیزی که باعث می شود ذهن خسته شما را دوباره به کار اندازد تغییر وضع ظاهری محیط اطرافتان است. اگر چشم انداز پیرامون شما تغییر کند، ذهن شما نیز به صورت ناخود آگاه به سمت یک دیدگاه جدید تغییر جهت می دهد. اگر تمام مدت در پشت میز خود بنشینید ذهن خود را در آن شرایط محدود می کنید و هیچ فضایی برای برانگیختگی او باقی نمی گذارید.
بنابر این میتوانید پیاده روی کنید، به باشگاه ورزشی بروید، کنار آب رود بنشینید و در کل به یک مکان جدید قدم بگذارید تا ذهن شما نیز بتواند آزادانه به تمرین و تقلا بپردازد.
۶) بر روی شکاف میان دو نسل خط بطلان بکشید
ذهن کودکان تروتازه و شاداب است. آنها جسور هستند و احساساتشان از طریق فشار های اجتماعی سرکوب نشده است. به جهان با شگفتی می نگرند و مانند بزرگترها پاکی و معصومیت خود را از دست نداده اند. با کودکان پیرامون مسائل مختلف صحبت کنید تا با نقطه نظر ساده و بی آلایش آنها آشنا شوید. اگر می خواهید مشکلی را حل کنید نظر آنها را نیز جویا شوید. عقاید آنها شما را به تعجب وا می دارند. آنها قصد تاثیرگذاری در دیگران را ندارند و همه چیز را تنها با اتکا بر پاکی و صداقت بیان می کنند.
از سوی دیگر با افراد سالخورده و مسن نیز مشورت کنید. آنها مدت ها پیش با تمام این مشکلات مواجه شده اند و با آن دست و پنجه نرم کرده اند. تجربیاتشان آنقدر سودمند و با ارزش است که هیچ قیمتی را نمی توان بر روی آن گذاشت. پس آنها را دست کم نگیرید، با دیدگاههایشان نسبت به زندگی آشنا شوید و از آنها درس بگیرید. قطعا شما را به سوی جهت مناسب هدایت می کنند و از مشکلات در امان خواهید بود.
۷) به رفیق شفیق خود مراجعه کنید
همه ما دوستی داریم که به نظر میرسد توانایی پاسخ به تمام مسائل و مشکلات ما را دارد. چرا تنها در مورد مشکلات شخصی از او کمک می خواهید؟ بد نیست گاهی در مورد مسائل مهمتر نیز از او یاری بجویید.
۸) به توانایی های خود اتکا کنید
قواعد و اصول کلی را برای یک لحظه هم که شده فراموش کنید. این رهنمون ها در جای خود مفید هستند اما ممکن است مانند یک چشمبند عمل کرده و قدرت داشتن دید وسیع را از شما بگیرند و اجازه دیدن چشم اندازهای متفاوت را به شما ندهند. هرزگاهی خود را از قید و بند قوانین آزاد کنید. شما می توانید بدون توجه به کارآیی روش های گذشته به آسانی و بدون بروز هیچ شک و تردیدی در راه مورد نظر خود گام بردارید. کمی جسارت به خرج دهید و سیستمهای فعلی را زیر سوال برید.
۹) در حیطه کاری خود به فعالیت بپردازید
خیلی خوب است که به ذهن خود اجازه دهید آزادانه به گردش بپردازد. اما این گردش باید در حیطه دانش شما انجام پذیرد. اگر یک طراح هستید لازم نیست راه حلی برای مشکلات اقتصادی پیدا کنید. افکار شما تنها در رشته ای که مهارت دارید خوب کار می کنند و در سایر رشته ها نتیجه ای مصیبت بار را به دنبال خواهند داشت. اگر نیاز به ورود به قلمرو دیگری را دارید بهتر است قبل از هر کار با یک متخصص مشورت کنید و اجازه انجام کلیه امور را به دست او بسپارید تا با استفاده از دانش و تخصص خود عمل کند.
۱۰) به ذهن خود آزادی عمل دهید
آیا با تمرین های رایج نویسندگان آشنایی دارید؟ آنها برای مبارزه با محدودیت ها یک روش بسیار جالب را برگزیده اند. فقط کافی است قلم را بر روی کاغذ گذاشته و هر آنچه که در ذهنتان است را بر روی کاغذ بیاورید. میتوانید از مشکلات شروع کنید و به دنبال هیچ گونه ارتباطی در دست نوشته های خود نباشید. مهم نیست که تا چه حد عبث و نا معقول به نظر می رسند. بعدا می توانید مثل یک جدول تناوبی آنها را سازماندهی کنید، در آخر نیز امکان دارد به چیزی دست پیدا کنید که بیهوده و بی ربط باشد اما چیزی که در این مبحث حائز اهمیت است این است که شما به ذهن خود اجازه غرق شدن در مسائل مختلف را داده اید و این خود یک امتیاز محسوب می شود. هیچ کس نمی داند شاید به نتیجه ای برسید که سال ها منتظر آن بوده اید.
۱۱) ایده های گذشته را از نو بسازید
افکار شما مثل کامپیوتر هستند. هر چند وقت یک بار نیاز است که سخت افزار آن را ارتقا دهید. ایده های بزرگ گذشته را پیش روی خود بگذارید و بر روی آن ها عملیات نوسازی انجام دهید. آن ها را اصلاح کنید و برای بهبودی آن ها تلاش کنید. ضمائم لازم را نیز برای تقویت هر چه بیشتر به آنها بیفزایید. این کارها را می توان با نوشتن عقاید اولیه خود بر روی کاغذ و نظم دادن به آشفتگی ذهنتان انجام دهید. عالی به نظر میرسد پس منتظر چه هستید؟ بهتر است در انجام آن تعجیل کنید.
۱۲) از الهه وجودتان یاری بخواهید
آیا یک شی، آهنگ، مکان و یا یک شخص خاص وجود دارد که حضور و یا تجسم او برای شما خوشایند بوده و به ذهنتان نیرویی همچون قدرت موتور جت می دهد. از هیچ تلاشی برای رسیدن به آن مضایقه نکنید. تنها یک چنین چیزهایی هستند که شما را به سمت ابتکارات بدیع رهنمون می سازند. از وجود آن بهره بجویید و اجازه دهید تا انوار طلایی آن به درونتان نفوذ کند و ذهن شما را در بر گیرد.
● یک ایده بزرگ از چه ویژگی هایی برخوردار است
شرکت ها و کمپانی های بزرگ به ویژه آن دسته که بر روی مسائلی نظیر طراحی و تبلیغات کار می کنند، سرمایه گذاری های عظیمی صرف می کنند تا به کارکنان خود آموزش دهند که چگونه میتوانند ذهن خود را آزاد کنند تا سرچشمه ایده های بزرگ باشند. خیلی از آنها از کارمندان درخواست ارائه لیست هفتگی ایده ها را میکنند. در چنین محیطی چیزی به عنوان فکر بد وجود ندارد فقط بعضی ایده ها خام هستند.
بنابراین خیال بافی و رویا پردازی کنید تا ذهـن شما به نظریه پردازی عادت کند و از قلمرو سادگی بیرون آید. قدری افسار گسـیـخـــته باشید تا پندار شما به بلندی ها پرواز کرده و اوج گیرد.


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، خانواده وزندگی، بازی وسرگرمی، مقالات، خلاقیت، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ شنبه شانزدهم اردیبهشت 1391 ] [ 19:56 ] [ بهروز علمی مریان ]

ویژگی های مهم یک کاندیدای نمایندگی مجلس چیست؟

1- یک نماینده خوب باید زجر کشیده و درد کشیده باشد یعنی از قشر پایین یا متوسطه جامعه باشد که بتواند درد انها را حس کرده و دردشان را درد خود بداند و همیشه در پی رفع مشکلات آنها باشد.

٢- شناخت امورات و نیازهای روز مردم نه تنها در حوزه انتخابیه خود بلکه در کل منطقه و کشور و بررسی مشکلات و دغدغهای مردم و جوانان بخصوص مسئله اشتغال

٣- یک نماینده موفق باید شجاع باشد بتواند با شجاعت و قدرت بر حق و حقوق مردم پافشاری و استقامت نماید و از خود فداکاری نشان داده و از هیچ کوششی دریغ نورزد و از کسی نهراسد و منافع عمومی مردم را بر منافع خود ترجیح دهد و در راه پیشرفت جامعه و مردم حاضر باشد از حق خود بگذرد

۴- یک نماینده باید مطلع به مسائل سیاسی و اسلام باشد یعنی از مسائل روز جامعه خود و جامعه جهانی سر دربیاورد  و بی تفاوت نباشد و متعهد به دین خدا و باورهای مردم باشد

۵- داشتن شناخت نسبی نسبت به کلیه مسائل جاری در زمینه های مختلف اقتصادی وفرهنگی و سیاسی و نظامی و از مسائل ریز و درشت مردم سر در بیاورد و بتواند درد مردم را تشخیص دهد و نسبت به ان چاره جویی نماید.
۶- داشتن تخصص و مهارت کافی در یک یا چند موضوع. یعنی در موضوعی عالم باشد و حرفی برای گفتن داشته باشد و بتواند در کمیسیون های مجلس برای خود جایگاهی داشته باشد وبتواند در میان مجلسیان و دولتمردان و نخبگان کشور موثر واقع شود

٧- یک نماینده باید بتواند تخصصی را که دارد از قوه به فعل برساند و بتواند از هنر خود به نحو احسن استفاده کند و مفید باشد و از ان به نفع مردم و جامعه استفاده نماید

٨- یک نماینده اگر دارای تجربه کاری باشد موفق تر خواهد بود. مسلما تجربه بالاتر از علم است . نماینده ای که تجربه داشته باشد و مشکلات و پیچ و خمهای اداری را طی کرده باشد و کار کشته و اشنا به ابزار باشد سریعتر میتواند در صدد رفع آنها بر بیاید و وقتی با تجربه باشد کاردان هم است

٩- نماینده موفق باید مدیر باشد و مدیریت داشته باشد.نماینده ای که دارای مدیریت لازم و کافی باشد.
١٠- نفوذ و شخصیت فردی میتوانند یکی دیگر از خصلتهای یک نماینده خوب میباشد که در بیشتر کارها مخصوصا ارتباط با مسئولین رده بالای کشور کارساز می باشد.با اشنایی و ارتباط و مشورت و کمک و ... خیلی از مشکلات قابل حل هستند. یک نماینده خوب کسی است که دارای روابط عمومی بالا باشد

١١- یکی دیگر از خصوصیات یک نماینده موفق،استفاده از افراد با تجربه و کارامد و نخبگان و جوانان متفکر درسطح حوزه انتخابی می باشد.ودر شرایط بحرانی باید از افکار عمومی استفاده کند و خود به عنوان اهرمی قدرتمند مسئولین را متوجه گرفتاری ها و مشکلات نماید.و...

 


موضوعات مرتبط: جامعه وسیاست، تالش شناسی، انتخابات، نکات مدیریتی
[ شنبه دوم اردیبهشت 1391 ] [ 19:48 ] [ بهروز علمی مریان ]

 

 

 

نکته های  ناب مدیریتی

 

" نقطه شروع همه موفقيت ها ميل و اشتياق است ، موفقيت شانس نيست نيازمند برنامه ريزي است.
" يك گروه كاري فقط زماني از اثربخشي لازم برخوردار خواهد بود كه تك تك اعضاي آن معني تلاش مشترك را درك كنند.
" هر مشكل فرصتي پنهان است .
" يك درخت هر چقدر هم بزرگ باشد با يك دانه آغاز مي شود و طولاني ترين سفرها با اولين قدم
" رشد سازمان مساوي است با ايجاد رشد براي تك تك كاركنان
" وجود اعتماد شرط اصلي تيم سازي و حتي مهم ترين شرط شكل گيري فعاليت هاي تيمي است.
" فرصت ها هيچگاه از بين نمي روند بلكه ممكن است شخص ديگري آن را تصاحب نمايد.
" هرچه وقت بيشتري صرف برنامه ريزي شود، دسترسي به هدف وقت كمتري نياز دارد.
" وقتي موانع بروز مي كنند شما مسير حركت خود را براي رسيدن به هدفي كه ايمان داريد تغيير دهيد نه تصميمات را
" افرادي كه در كنارتان داريد ممكن است بهترين ها نباشند ، اين كه چگونه آنها را بكار بگيريد موفقيت شما را رقم مي زند.
" مديران وقت شناس و هدفمند مي دانند كيستند به كجا مي روند و چه چيزي آنها را در اين سفر رهنمون مي باشد.
" كار تيمي در نهايت باعث ايجاد مزيت رقابتي مي شود زيرا هم توان لازم را دارد و هم كمياب است.
" مديريت ، فرآيند اداره كردن خود و ديگران براي انجام دادن كارهاست.
" بزرگترين عيب آن است كه به چيزي كه در خودت هست ديگران را سرزنش كني .
" نگرشي نظامند يكي از دست آوردهاي مهم بشري به خصوص در عرصه مديريت به شمار مي رود.
" يك سازمان توانمند (دانا ) بايد براي خلاقيت و نوآوري زمينه مساعد داشته باشد.
" برمبناي تحقيقات انجام گرفته اكثريت مديران به وظيفه و كار اهميت بيشتري در مقايسه با روابط بين كاركنان مي دهند.
" يافته هاي اخير روانشناسي مويد اين واقعيت است كه آنچه در موفقيت مديران نقش مهم و اساسي ايفا مي كند برقراري ارتباط و كنترل عواطف در محيط كاراست .
" هركاري چه كوچك و چه بزرگ در زندگي بشر مدخليت دارد و اصولا كارهاي بزرگ از كارهاي كوچك تشكيل مي شود .لذا مدير به همان اندازه كه به كارهاي بزرگ اهميت مي دهد بايستي به كارهاي كوچك نيز اهميت دهد.
" مدير بايد در رعايت مقررات انظباطي پيش قدم بوده و مقررات انظباطي را با قدرت اجرا نمايد.
" يك انسان به اندازه فكرش بزرگ است.
" آنچه سرنوشت ما را تعيين مي كند شرايط زندگي ما نيست بلكه تصميمات ماست.


 گرد آورنده:بهروز علمی مریان کارشناس ارشد مدیریت آموزشی

 


 


موضوعات مرتبط: علوم تربیتی،روانشناسی،امورتربیتی، انتخابات، آموزش وپرورش، نکات مدیریتی
[ شنبه دوم اردیبهشت 1391 ] [ 18:53 ] [ بهروز علمی مریان ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

بهروز علمی مریان کارشناس ارشد مدیریت آموزشی
آموزگار عشایری وییلاقی استان گیلان،شهرستان تالش - مجتمع شهید صادق فایزی،مدرس دانشگاه
"راز موفقیت در صبر و پشتکار و توکل بر خدا است."
اللهم عجل لولیک الفرج
چهار راه برای رسیدن به آرامش:
1-نگاه کردن به عقب و تشکر از خدا
2.نگاه کردن به جلو و اعتماد به خدا
3.نگاه کردن به اطراف و خدمت به خدا
4.نگاه کردن به درون و پیدا کردن خدا
-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
همراه:09383396291
رایانامه:behroozelmi875@mihanmail.ir
نشانی اینترنتی:www.behroozelmi.blogfa.com
سامانه پیام کوتاه:50002010334060
امکانات وب




كد تغيير شكل موس

كد موسيقي براي وبلاگ

فال حافظ


فال انبیاء



.


Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت


استخاره با قرآن کریم
دریافت کد استخاره آنلاین







خطاطي نستعليق آنلاين