نقش آموزش و پرورش در تبلیغ و اطلاعرسانی دینی
چکیده
انسان دارای یک سلسله گرایشهای عالی است که به عنوان فصل ممیز انسان و حیوان تلقی شده است که از آن به فطرت تعبیر میشود.انسان در عمق ضمیر خود به صورت ناآگاهانه،گرایش خاضعانه به سوی حقیقتی مقدس و برتر دارد که اگر این گرایش در مسیر صحیح هدایت نشود از هدف اصلی خود منحرف شده و جز ضرر و زیان برای فرد عاقبتی در بر نخواهد داشت.امروزه با توجه به توسعة علوم ارتباطات،به اهمیت تبلیغ و اطلاعرسانی دینی توجه بسیاری شده است.در کشورهای جهان سوم از جمله کشور ما به خاطر تهاجم فرهنگی و توطئههای کشورهای غربی برای منحرف کردن جوانان از دین و اسلام،این قضیه نمود بیشتری پیدا کرده است.در این میان آموزش و پرورش به عنوان نهادی که نقش بسیاری در تبلیغ دین در بین دانشآموزان می تواند داشته باشد از اهمیت بسیاری برخوردار است.
مقدمه
مطالعه نقش تبليغ و اطلاع رسانی در اشاعه دين و به طور متقابل نقش دین در تسهیل رابطه بین مردم و رسانه،سالهاست که در علوم اجتماعی،علوم ارتباطات ، مطالعات فرهنگی و دين ،جایگاه ویژهای پیدا کرده است.با کمی دقت متوجه میشویم که نقش رسانه در این امر به تنهایی کافی نیست و نیاز به همکاری نهادهایی مثل خانواده و آموزش و پرورش دارد.همانطور که میدانیم بخش مهمی از دین را دستورات آموزشی و پرورشی تشکیل میدهد و معلمان مدارس سهم بسزایی در تربیت اخلاق اسلامی دانشآموزان میتوانند داشته باشند.
تبلیغ دینی آموزش و پرورش از طریق تربیت دینی
همانطور که گفته شد به غیر از رسانهها که در قبال شکوفایی امر فطری دین از طریق تبلیغ و اطلاعرسانی مسئولیت دارند،نهاد آموزش و پرورش هم به کمک خانوادهها میتواند در تبلیغ دین نقش مؤثری داشته باشد و به تربیت دینی دانشآموزان بپردازد.در مرحلة کودکی و در مقطع دبستان میتواند کودکان را از طریق جزوههای آموزشی به صورت تصویری و تشریحی با احکام دین مثل نماز،روزه،صداقت،احترام به والدین و سایر عبادات آشنا کند.از آنجا که یکی از خصوصیات مهم این دوره،عادت پذیری است میتواند از طریق حضور دانشآموزان در مراسم دینی و اقامة نماز،نوعی عادت و استمرار بر عمل،در آن ها به وجود آورد.در مرحلة نوجوانی و دورة راهنمایی،دانشآموز باید معرفت دینی پیدا کند.برای نیل به این مقصود بایستی از طریق دلیل و استدلال و با تجزیه و تحلیل مسائل دینی،زمینة تفکر دینی را در بین دانشآموزان فراهم کرد.در این دوره دانشآموز بیشتر از علت مسائل سؤال می کند و معلمان باید علاوه بر معرفی منابع معتبر و ارائه شواهد مستدل و نمونههای مستند،از طریق متخصصان متعهد برای پاسخگویی به سؤالات دینی آنها اقدام کنند.همچنین میتوان از سخنان بزرگان فرهنگ اسلامی که در ادبیات غنی فارسی موجود است مثل اشعار سعدی، مولوی،حافظ و ... ضربالمثلها و کتاب قصههای قرآنی در این زمینه استفاده کرد.پس از کسب معرفت دینی و در دورة دبیرستان باید این معرفت در همة زوایای وجود دانشآموزان نفوذ کند ودین در وجود او به طور کامل متجلی و متبلور شود تا شخصیت بارز دینی پیدا کند.در این دوره معلمان باید آموزش مسائل دینی را با تأکید بر روح و حقیقت و حکمت آنها انجام دهند و دانشآموزان را به استفاده از منابع اصلی مانند قرآن کریم،سنت معصومین (ع)،اولیاء و بزرگان دین ، در جهت دستیابی به حکمت دستورات دینی ، تشویق نمایند.با توجه به اهمیت نقش گروه در جامعهپذیر کردن نوجوانان باید فعالیتهای تحقيقی و کارهای هنری را در اين زمينه به صورت گروهی به دانشآموزان واگذار کرد.و در این زمینه بحثهای آزاد بین آنها گذاشته شود تا در حین بحث به طور غیر مستقیم،ارزشهای دینی را به آنها تعلیم داد.نباید فراموش شود که یکی از روشهای تربیتی ، روش الگویی است.اگر معلمان و مربیان بکوشند رفتار و کردار دینی داشته باشند بدون شک دانشآموزان هم با اخلاق دینی به طور عملی آشنا میشوند و آنها را به عنوان الگوی خود قرار میدهند.
اقدام بعدی تقویت رفتارهای دینی از طریق اهدای جوایز و تکریم دانشآموزان در حضور همسالان میباشد.در این مرحله است که دانشآموز خود را هر لحظه در پیشگاه الهی میبیند و سعی میکند با محبوبترین اعمال در نزد خداوند،رضای خالق را کسب کند.
نتیجه گیری:
اگر مراحل فوق به طور صحیح جریان پیدا کنند ،دانشآموزانی که این گونه تربیت میشوند،دیگر به عنوان طعمة تهاجم فرهنگی بیگانگان ، قرار نمیگیرند و دچار از خود بیگانگی و مسخ فرهنگی نمیشوند.
بدیهی است آموزش و پرورش به عنوان اساسیترین عامل حیات هر جامعه میتواند با همکاری مطبوعات،خانواده،تلویزیون و سینما،نقش مؤثری در تبلیغ،اطلاعرسانی و تربیت دینی دانشآموزان داشته باشد.
منابع :
1- آمار،فریال،تعامل خانه و مدرسه در فرایند اقامة نماز،نشریة پیوند،ش 337،آبان 1386.
2- بهشتی، محمد ،ابوجعفری، مهدی ،فهیمی،علینقی ،آرای دانشمندان در تعلیم و تربیت و مبانی آن،جلد دوم،پژوهشکدة حوزه و دانشگاه وسازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی،پاییز 1379.
3- دهشیری،افضلالسادات،تربیت اخلاق از دیدگاه اسلام،مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی،زمستان 1370.
4- جوادی يگانه ، محمد رضا ، عبدالهيان ، حميد ، همايش بين المللی دين و رسانه ، نشر طرح آينده ، 1386.